Doktor öğretim üyesi nasıl atanır? 2547 sayılı Kanun'a göre; doktora veya uzmanlık sahibi adaylar, Rektörlükçe ilan edilen kadrolara başvurur. Biri kurum dışından olmak üzere üç kişilik jüri heyeti adayları inceler. İlgili birim yöneticisinin önerisi ve yönetim kurulunun görüşü üzerine Rektör tarafından en fazla 4 yıl süreyle atama yapılır. Süre sonunda görev kendiliğinden biter ancak yeniden atama mümkündür.
Doktor Öğretim Üyeliğine Atanma Şartları
Doktor öğretim üyesi kadrolarına başvurabilmek için adayların sağlaması gereken temel akademik yeterlilikler şunlardır:
Eğitim Yeterliliği: Doktora derecesine sahip olmak veya tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanını almış olmak.
Sanatta Yeterlik: Üniversiteler arası Kurulun önerisi ve YÖK’ün tespitiyle belirli sanat dallarında sanatta yeterlik kazanmış olmak.
Üniversite Ek Koşulları: Yükseköğretim kurumları, bilimsel kaliteyi artırmak amacıyla YÖK onaylı, objektif ve denetlenebilir ek kriterler belirleyebilir. Bu kriterler disiplinler arası farklılıklar gözetilerek düzenlenir.
Doktor Öğretim Üyesi Atama Prosedürü
Aşağıdaki tablo, bir adayın başvurusundan rektör onayına kadar geçen yasal süreci özetlemektedir:
Aşama | Uygulama Adımı | Karar Verici / Yetkili |
|---|---|---|
İlan | Münhal kadroların kamuoyuna duyurulması | Rektörlük |
Jüri Teşkili | Biri kurum dışından 3 profesör/doçent belirlenmesi | Dekan veya Müdür |
Değerlendirme | Adaylar hakkında yazılı mütalaa (görüş) hazırlanması | Belirlenen 3 Kişilik Jüri |
Kurul Görüşü | İlgili birim yönetim kurulunun görüşünün alınması | Fakülte/Enstitü Yönetim Kurulu |
Nihai Karar | Öneri üzerine atamanın gerçekleştirilmesi | Rektör |
BUNU DA BİL; Doçentlik Başvurusu ve Kadroya Atama Rehberi: 2547 Sayılı Kanun Analizi hakkında makalemize göz atın.
Atama Süreci ve Karar Mekanizması
Doktor öğretim üyesi kadrolarının ihdası ve atama süreci belirli bir hiyerarşik prosedürle yürütülür:
Kadro İlanı: Münhal (açık) kadrolar Rektörlük tarafından ilan edilir.
Jüri Teşkili: Fakültelerde dekan, diğer birimlerde müdür; biri ilgili birimin yöneticisi, biri de kurum dışından olmak üzere toplam üç profesör veya doçent belirler.
Mütalaa (Görüş) Aşaması: Belirlenen bu üç jüri üyesi, adaylar hakkında yazılı bilimsel mütalaalarını sunar.
Yönetim Kurulu ve Öneri: Dekan veya müdür, ilgili yönetim kurulunun görüşünü aldıktan sonra atama önerisini Rektöre sunar.
Nihai Atama: Atama işlemi bizzat Rektör tarafından gerçekleştirilir.
BUNU DA BİL; Akademisyen sözleşme feshi ile ilgili önemli detayların yer aldığı akademik personel sözleşme feshi başlıklı makalemizi okuyunuz.
Görev Süresi ve Yeniden Atama
Doktor öğretim üyeliği, profesörlük ve doçentlikten farklı olarak süreli bir kadrodur. Kanun bu süreyi şu şekilde kısıtlamıştır:
Süreç Bileşeni | Uygulama Esasları |
|---|---|
Atama Süresi | En çok 4 yıl süre ile yapılır. |
Görevin Sona Ermesi | Her atama süresinin sonunda görev kendiliğinden sona erer. |
Yeniden Atama | Görev süresi dolan öğretim üyeleri, kurumun ihtiyacı ve performansa göre yeniden atanabilirler. |
Akademik Unvanların Korunması ve Kullanımı
Kanun, kazanılan akademik unvanların korunması konusunda "kazanılmış hak" prensibini benimser ancak kullanımını belirli şartlara bağlar:
Unvanın Korunması
Öğretim üyeleri, kanunda belirtilen disiplin veya ceza hükümleri dışında, kazanmış oldukları akademik unvanlardan yoksun bırakılamazlar. Emeklilik, çekilme veya başka işe geçme durumlarında unvanlarını taşımaya devam ederler.
Fiili Görev Şartı
Doktor öğretim üyesi, doçent veya profesör unvanını kazananlar; yükseköğretim kurumları dışındaki çalışmalarında bu unvanları kullanabilmeleri için, her unvan dönemi içinde yükseköğretim kurumlarında en az 2 yıl fiilen görev yapmış olmalıdırlar.
2547 sayılı Kanun kapsamındaki akademik atama ve yükseltme işlemleri, özünde birer idari işlem niteliğindedir. Bu nedenle, doktor öğretim üyeliği veya doçentlik süreçlerinde tesis edilen hukuka aykırı kararlara karşı yargı yolu açıktır. Özellikle atama yapılmaması, yeniden atama talebinin reddi veya jüri süreçlerindeki usulsüzlükler "İdari İşlemin İptali" ve "Yürütmenin Durdurulması" davalarının konusunu oluşturur.
İşte bu sürece dair hukuki rehber:
Akademik Kararlara Karşı İdari Yargı Yolu
Akademik kadro atamalarında idarenin (üniversitenin) sahip olduğu takdir yetkisi mutlak ve sınırsız değildir. Bu yetki; kamu yararı, hizmet gerekleri ve liyakat ilkeleriyle sınırlıdır.
İdari İşlemin İptali Davası
Üniversite tarafından tesis edilen; kadro ilanına çıkılmaması, adayın başvurusu hakkında olumsuz mütalaa verilmesi veya atama işleminin reddi gibi durumlarda açılır. İdari işlemin iptali davası idare mahkemelerinin görev ve yetki alanına girer.
Dava Açma Süresi: İşlemin tebliğinden itibaren 60 gündür.
İptal Nedenleri: Yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurlarından birinin hukuka aykırı olması (Örneğin; jürinin taraflı olması veya ilan edilen ek koşulların kişiye özel/subjektif olması).
Yürütmenin Durdurulması (YD) Talebi
İdari davanın en kritik aşamasıdır. Akademik süreçler telafisi güç zararlar doğurabileceği için (kadronun başkasına verilmesi, görev süresinin dolmasıyla ilişiğin kesilmesi vb.) iptal davası ile birlikte Yürütmenin Durdurulması talep edilmelidir.
Şartlar: İşlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir.
Sonuç: Mahkeme YD kararı verirse, idare (üniversite) işlemi durdurmak ve adayı eski hukuki konumuna iade etmek zorundadır.
Hak Arama Süreci Karşılaştırma Tablosu
Dava Türü | Temel Amacı | Akademik Örneği |
|---|---|---|
İptal Davası | İşlemi geçmişe etkili olarak ortadan kaldırmak. | Jüri raporu dayanaksız olan adayın reddinin iptali. |
Yürütmenin Durdurulması | Dava sonuna kadar işlemin sonuçlarını askıya almak. | Görev süresi biten hocanın ilişiğinin kesilmesini durdurmak. |
Tam Yargı Davası | Oluşan maddi/manevi zararın tazmini. | Hukuka aykırı işlem nedeniyle mahrum kalınan özlük haklarının (maaş vb.) tahsili. |
Sıkça Sorulan Sorular
2547 sayılı Kanun'a göre atamalar en çok dört yıl süre ile yapılır. Bu sürenin sonunda görev kendiliğinden sona erer ancak yeniden atama yapılması mümkündür.
İlgili dekan veya müdür tarafından belirlenen, biri birim yöneticisi ve en az biri kurum dışından olmak üzere üç profesör veya doçentten oluşur.
Evet. Yükseköğretim kurumları, bilimsel kaliteyi artırmak amacıyla YÖK onaylı, objektif ve denetlenebilir ek koşullar koyabilirler.
Doktor öğretim üyesi, doçent veya profesör unvanını alanlar, her unvan dönemi içinde yükseköğretim kurumlarında fiilen iki yıl görev yapmadıkları takdirde, bu unvanları kurum dışındaki çalışmalarında kullanamazlar.
