657 Sayılı Kanun Madde 108 Memurların Aylıksız İzin Hakları ve Kullanım Şartları
657 sayılı Kanun'a göre memurlar; doğum veya evlat edinme halinde 24 aya kadar, refakat gerektiren sağlık durumlarında 18 aya kadar, 5 hizmet yılını doldurmaları şartıyla 1 yıla kadar, eşinin yurt dışı görevi süresince ve askerlik dönemi boyunca aylıksız izin kullanabilirler. İzin bitiminde veya mazeret kalktığında 10 gün içinde görevine dönmeyenler memuriyetten çekilmiş sayılırlar.
BUNU DA BİL; İdari işlemin iptali davası ile ilgili bilgi için tıklayınız.
Hangi Durumlarda Ne Kadar Aylıksız İzin Verilir?
Kanun maddesi, aylıksız izin haklarını mazeretin türüne ve süresine göre net bir şekilde ayırmıştır. İşte kategorilerine göre izin hakları:
Sağlık Durumu Nedeniyle Aylıksız İzin
Memura, 105. maddenin son fıkrası uyarınca (bakmakla yükümlü olduğu kişilerin ağır hastalığı gibi durumlar) verilen refakat izninin bitiminden itibaren bir hak tanınır.
Şart: Sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi.
Süre: İstek üzerine 18 aya kadar.
Kanun’un 105. maddesinde yer alan refakat izni süresinin tamamlanmasının ardından, mazeretin devam etmesi durumunda memura bir hak daha tanınmıştır. Sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi kaydıyla, memurun isteği üzerine 18 aya kadar aylıksız izin verilmesi mümkündür. Bu izin, memurun ağır hastalık sürecindeki yakınlarına destek olabilmesi için yasal bir güvencedir.
Doğum ve Evlat Edinme İzinleri
Durum | İzin Başlangıcı | Süre Sınırı | Eşlerin Durumu |
|---|---|---|---|
Anne (Memur) | Analık/F fıkrası izni bitimi | 24 Ay | Zorunlu verilir |
Baba (Memur) | Doğum tarihi | 24 Ay | Zorunlu verilir |
Evlat Edinme | 8 haftalık izin bitimi | 24 Ay | 3 yaş altı çocuk şartı |
Eşlerin İkisi de Memursa | Birbirini izleyen iki bölüm | Toplam 24 Ay | Eşlerin talebine bağlı |
Aile birliğinin ve çocuk bakımının desteklenmesi amacıyla düzenlenen bu izinler şu şekildedir:
Doğum Yapan Memur: Doğum sonrası analık izni (veya yarı zamanlı çalışma izni) bitiminden itibaren 24 aya kadar.
Eşi Doğum Yapan Memur: Doğum tarihinden itibaren başlamak üzere 24 aya kadar.
Evlat Edinme: 3 yaşını doldurmamış bir çocuğu evlat edinen memurlar (veya eşi memur olmayanlar) için 8 haftalık iznin bitiminden itibaren 24 aya kadar.
Not: Her iki eşin de memur olması halinde, toplam 24 aylık süre eşler arasında birbirini izleyen iki bölüm halinde de kullanılabilir.
Yurt Dışı Görevi ve Uluslararası Kuruluş İzinleri
İzin Türü | Kapsam | Dikkat Edilmesi Gereken Husus |
|---|---|---|
Yurt Dışı Eş İzni | Burslu, sürekli görev veya 6 ay+ geçici görev | Görev veya öğrenim süresiyle sınırlıdır. |
Uluslararası Kurum | Türkiye'nin üyesi olduğu kuruluşlar | Durumun her yıl kuruma belgelenmesi şarttır. |
5 Yıl Kıdem İzni | 5 hizmet yılını tamamlayan memurlar | Toplam 1 yıldır; parça parça (max 2) kullanılabilir. |
OHAL/Afet İstisnası | Zorunlu atanan personel | Bu bölgelerdeki görev süresince 5 yıl izni kullanılamaz. |
Memur eşlerin kariyer planlamasını kolaylaştıran bu hükümde süreler değişkenlik gösterir:
Genel Şart: Eşi; burslu, bütçe imkanlarıyla, sürekli görevle veya en az 6 ay geçici görevle yurt dışına gönderilen memurlara, eşlerinin görev süresi kadar izin verilebilir.
10 Yıl Sınırı: Türkiye’nin üyesi olduğu uluslararası kuruluşlarda veya kamu kurumlarının yurt dışı birimlerinde çalışanların memur olan eşlerine, her yıl durumlarını belgelemek şartıyla 10 yıla kadar izin tanınabilir.
BUNU DA BİL; Yürütmenin durdurulması ile ilgili bilgi için tıklayınız.
Hizmet Yılına Bağlı (Beş Yıl) İzin Hakkı
Memuriyet hayatı boyunca belirli bir kıdeme ulaşan memurlara tanınan genel bir haktır:
Şart: 5 hizmet yılını tamamlamış olmak.
Süre: Memuriyet boyunca en fazla iki defada kullanılmak üzere toplam 1 yıla kadar.
İstisna: OHAL veya genel hayata müessir afet bölgelerinde zorunlu sürekli görevle atananlar, o bölgedeki görevleri süresince bu haktan yararlanamazlar.
Muvazzaf Askerlik İzni
Muvazzaf askerlik hizmeti için silah altına alınan memurlar, askerlik süreleri boyunca otomatik olarak aylıksız izinli sayılırlar. Bu süreçte memurun kadrosu ve görev yeri saklı tutulur, terhis sonrası göreve dönüş hakkı kanunla korunur.
Aylıksız İzin Türleri Karşılaştırma Tablosu
İzin Nedeni | Başlangıç Tarihi / Şartı | Azami Süre |
|---|---|---|
Sağlık Refakati | Refakat izni bitimi + Sağlık kurulu raporu | 18 Ay |
Doğum (Anne) | Analık izni veya yarı zamanlı izin bitimi | 24 Ay |
Doğum (Baba) | Doğum tarihi | 24 Ay |
Evlat Edinme | 8 haftalık iznin bitimi | 24 Ay |
5 Yıl Kıdem | Memuriyette 5 yılı doldurmak | 1 Yıl (En fazla 2 seferde) |
Eş Durumu | Eşin görev/öğrenim süresi | Görev/Öğrenim süresi kadar |
Uluslararası Kur. | Belgeleme şartıyla | En fazla 10 yıl |
Askerlik | Sülüs/Sevk tarihi | Askerlik süresi boyunca |
Göreve Dönüş Şartları ve Memuriyetten Çekilme (İstifa) Riski
Durum | Zorunlu Hareket Planı | Yasal Sonuç |
|---|---|---|
Mazeretin Erken Bitmesi | Sebebin kalktığı tarihten itibaren 10 gün | Dönülmezse: Memuriyetten çekilmiş sayılma |
İzin Süresinin Dolması | İzin bitiş tarihinden itibaren 10 gün | Dönülmezse: Memuriyetten çekilmiş sayılma |
Muvazzaf Askerlik | Terhis sonrası yasal sürede başvuru | Görev yeri saklıdır, kadro korunur. |
Kanun, aylıksız izin kullanımı kadar, iznin bitiş ve dönüş süreçlerini de sıkı kurallara bağlamıştır. Bu kurallara uyulmaması "çekilmiş sayılma" (müstafi) ile sonuçlanabilir:
Mazeretin Ortadan Kalkması: Eğer izin süresi bitmeden izni gerektiren sebep (örneğin eşin görevden dönmesi, sağlık durumunun düzelmesi vb.) ortadan kalkarsa, memurun 10 gün içinde görevine dönmesi zorunludur.
Süre Bitimi: İzin süresinin sonunda veya mazeretin kalktığı tarihi izleyen 10 gün içinde görevine başlamayan memurlar, memuriyetten çekilmiş (istifa etmiş) sayılırlar.
Sonuç: Aylıksız izin hakları, memura esneklik sağlasa da usulüne uygun kullanılmadığında ağır yaptırımlar doğurabilir. Özellikle "10 günlük dönüş süresi", kanunun en tavizsiz hükümlerinden biridir.
Sıkça Sorulan Sorular
Evet, 5 hizmet yılını tamamlayan memurlar, memuriyetleri boyunca toplamda 1 yıla kadar aylıksız izin kullanabilirler. Ancak olağanüstü hal (OHAL) veya afet bölgelerinde zorunlu görevde olanlar için bu hak kısıtlanabilir.
Hayır, aylıksız izinde geçen süreler için Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) prim ödenmediği için bu süreler kural olarak emeklilik hesabına ve kademe ilerlemesine dahil edilmez (bazı özel durumlar ve askerlik borçlanması hariç).
İzin süresinin bitiminden veya mazeretin kalkmasından itibaren 10 gün içinde görevine başlamayan memur, 657 sayılı Kanun uyarınca memuriyetten çekilmiş (istifa etmiş) sayılır.
Doğum yapan memurlar için aylıksız izin, 104. madde kapsamındaki doğum sonrası analık izni süresinin (genellikle 8 hafta) veya yarı zamanlı çalışma izninin bitiminden itibaren başlar.
Evet, 3 yaşını doldurmamış bir çocuğu evlat edinen memurlar, ilgili 8 haftalık iznin bitiminden itibaren 24 aya kadar aylıksız izin kullanma hakkına sahiptir.
