YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ÖĞRENCİ DİSİPLİN SUÇ VE CEZALARI NELERDİR?

Yükseköğretim kurumları öğrencilerine verilecek disiplin cezaları ile soruşturma usul ve esasları 18.08.2012 tarihli 28388 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği ile düzenlenmiştir. Söz konusu yönetmelik yükseköğretim kurumlarındaki (Üniversiteler, yüksek teknoloji enstitüleri ile bunların bünyesinde yer alan fakülteler, enstitüler, yüksekokullar, konservatuvarlar, meslek yüksekokulları ile uygulama ve araştırma merkezleri) önlisans, lisans, yüksek lisans, doktora, tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlilik öğrenimi gören tüm öğrencileri kapsamaktadır. Yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerine verilecek cezalar; Uyarma, Kınama, Yükseköğretim kurumundan bir haftadan bir aya kadar uzaklaştırma cezası, Yükseköğretim kurumundan bir yarıyıl için uzaklaştırma cezası, Yükseköğretim kurumundan iki yarıyıl için uzaklaştırma cezası, Yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası şeklinde düzenlenmiştir.

ÜNİVERSİTE UYARMA CEZASI 

Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği'nin 4'üncü maddesinde UYARMA cezasını gerektiren disiplin suçları; 
a) Yükseköğretim kurumu yetkililerince sorulan hususları haklı bir sebep olmadan zamanında cevaplandırmamak,
b) Yükseköğretim kurumu yetkililerince tesbit edilen yerler dışında ilan asmak,
c) Yükseköğretim kurumunun izniyle asılmış duyuruları, program ve benzerlerini koparmak, yırtmak, değiştirmek, karalamak veya kirletmek, şeklinde düzenlenmiştir.

ÜNİVERSİTE KINAMA CEZASI

Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği'nin 5'inci maddesinde KINAMA cezasını gerektiren disiplin suçları; 
a) Yükseköğretim kurumu yetkililerince istenilen bilgileri eksik veya yanlış bildirmek,
b) Ders, seminer, uygulama, laboratuvar, atölye çalışması, bilimsel toplantı ve konferans gibi çalışmaların düzenini bozmak,
c) Yükseköğretim kurumu içinde izinsiz olarak bildiri dağıtmak, afiş ve pankart asmak,
ç) Yükseköğretim kurumunca asılmış duyuruları, program ve benzerlerini koparmak, yırtmak, değiştirmek, karalamak veya kirletmek,
d) Sınavlarda kopyaya teşebbüs etmek, şeklinde düzenlenmiştir.

ÜNİVERSİTEDEN BİR HAFTADAN BİR AYA KADAR UZAKLAŞTIRMA CEZASINI GEREKTİREN DİSİPLİN SUÇLARI NELERDİR?

Yükseköğretim Kurumundan Bir Haftadan Bir Aya Kadar Uzaklaştırma cezasında öğrenciye, yükseköğretim kurumundan bir haftadan bir aya kadar uzaklaştırıldığı ve bu süre içerisinde derslere ve sınavlara katılamayacağı yazı ile bildirilerek tebliğ edilir. Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği'nin 6'ncı maddesinde uyarma cezasını gerektiren disiplin suçları;
a) Öğrenme ve öğretme hürriyetini engelleyici veya yükseköğretim kurumlarının işleyiş ve huzurunu bozucu eylemlerde bulunmak,
b) Disiplin soruşturmalarının sağlıklı bir şekilde yürütülmesini engellemek,
c) Yükseköğretim kurumundan aldığı kendine hak sağlayan bir belgeyi başkasına vererek kullandırmak veya başkasına ait bir belgeyi kullanmak,
ç) Yükseköğretim kurumunda kişilerin şeref ve haysiyetini zedeleyen sözlü veya yazılı eylemlerde bulunmak,
d) Yükseköğretim kurumu personelinin, kurum içinde ya da dışında, şeref ve haysiyetini zedeleyen sözlü veya yazılı eylemlerde bulunmak,
e) Yükseköğretim kurumunda alkollü içki içmek,
f) Yükseköğretim kurumuna ait kapalı ve açık mahallerde yetkililerden izin almadan toplantılar düzenlemek, şeklinde düzenlenerek hüküm altına alınmıştır.

ÜNİVERSİTEDEN BİR YARIYIL İÇİN UZAKLAŞTIRMA CEZASINI GEREKTİREN DİSİPLİN SUÇLARI NELERDİR?

Yükseköğretim Kurumundan Bir Yarıyıl İçin Uzaklaştırma cezasında öğrenciye, yükseköğretim kurumundan bir yarıyıl uzaklaştırıldığı ve bu sürede öğrencilik haklarından yararlanamayacağı yazı ile bildirilerek tebliğ edilir. Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği'nin 7'nci maddesinde uyarma cezasını gerektiren disiplin suçları;
a) Yükseköğretim kurumu personeli ve öğrencilerini tehdit etmek,
b) Yükseköğretim kurumlarında işgal ve benzeri fiillerle yükseköğretim kurumunun hizmetlerini engelleyici eylemlerde bulunmak,
c) Kurum personeli ve öğrencilerine fiili saldırıda bulunmak,
ç) Yükseköğretim kurumlarında hırsızlık yapmak,
d) Yükseköğretim kurumu bünyesinde mevcut bina, demirbaş eşya ve benzeri malzemeyi tahrip etmek veya bilişim sistemine zarar vermek,
e) Sınavlarda kopya çekmek veya çektirmek,
f) Seminer, tez ve yayınlarında intihal yapmak.
g) Yükseköğretim kurumundan uzaklaştırma cezası almış olmasına rağmen, bu karara uymamak şeklinde düzenlenmiştir.

ÜNİVERSİTEDEN İKİ YARIYIL İÇİN UZAKLAŞTIRMA CEZASINI GEREKTİREN DİSİPLİN SUÇLARI NELERDİR?

Yükseköğretim Kurumundan İki Yarıyıl İçin Uzaklaştırma cezasında öğrenciye, yükseköğretim kurumundan iki yarıyıl uzaklaştırıldığı ve bu sürede öğrencilik haklarından yararlanamayacağı yazı ile bildirilerek tebliğ edilir. Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği'nin 8'nci maddesinde uyarma cezasını gerektiren disiplin suçları;
a) Yükseköğretim kurumu görevlilerine karşı cebir ve şiddet kullanarak görevin yapılmasına engel olmak,
b) Öğrencilere karşı cebir ve şiddet kullanarak yükseköğretim hizmetlerinden yararlanmalarını engellemek,
c) Suç sayılan eylemleri işlemek veya bir kimseyi veya grubu, cebir veya tehditle suç sayılan bir eylemi düzenlemeye veya böyle bir eyleme katılmaya zorlamak,
ç) Yükseköğretim kurumları içerisinde uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanmak, taşımak, bulundurmak,
d) Sınavlarda tehditle kopya çekmek, kopya çeken öğrencilerin sınav salonundan çıkarılmasına engel olmak, kendi yerine başkasını sınava sokmak veya başkasının yerine sınava girmek,
e) Yükseköğretim kurumlarında cinsel tacizde bulunmak,
f) Yükseköğretim kurumlarında 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanuna aykırı olarak ateşli silahlarla mermilerini ve bıçaklarla saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel olarak yapılmış bulunan diğer aletleri, patlayıcı maddeleri taşımak ve bulundurmak,
g) Yükseköğretim kurumunun bilişim sistemine girerek kendisine veya başkasının yararına haksız bir çıkar sağlamak.
ğ) Soruşturma ile görevlendirilenleri tehdit etmek şeklinde düzenlenmiştir.

ÜNİVERSİTEDEN ÇIKARMA CEZASINI GEREKTİREN DİSİPLİN SUÇLARI NELERDİR?

Yükseköğretim Kurumundan Çıkarma cezası öğrenciye, bir daha çıkarıldığı yükseköğretim kurumuna alınmamak üzere öğrencilikten çıkarıldığı yazı ile bildirilerek tebliğ edilir. Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği'nin 9'uncu maddesinde uyarma cezasını gerektiren disiplin suçları;
a) Mahkeme kararıyla kesinleşmiş olmak kaydıyla, suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, böyle bir örgütü yönetmek veya bu amaçla kurulan örgüte üye olmak, üye olmamakla birlikte örgüt adına faaliyette bulunmak veya yardım etmek,
b) Yükseköğretim kurumlarında uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri satmak, satın almak, başkalarına vermek ve ticaretini yapmak,
c) 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanuna aykırı olarak ateşli silahlarla, mermilerini ve bıçaklarla saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel olarak yapılmış bulunan diğer aletleri, patlayıcı maddeleri kullanmak,
ç) Kişilerin vücudu üzerinde cinsel davranışlarda bulunmak suretiyle cinsel dokunulmazlıklarını ihlal etmek şeklinde düzenlenmiştir.

YÖK DİSİPLİN SORUŞTURMASI AÇMAYA YETKİLİ AMİRLER KİMLERDİR?

Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği ilgili maddelerinde düzenlenen disiplin suçunun öğrenilmesine müteakip derhal disiplin soruşturmasına başlanır. Soruşturma açmaya yetkili amirler, soruşturmayı bizzat yapabilecekleri gibi soruşturmacı veya soruşturmacılar tayini suretiyle de yaptırabilirler; gerekli gördükleri takdirde başka bir yükseköğretim kurumundan soruşturmacı görevlendirilmesini de talep edebilirler. Disiplin soruşturması açmaya yetkili amirler;
a) Fakülte öğrencilerinin işlemiş oldukları disiplin suçlarından dolayı dekan,
b) Enstitü öğrencilerinin işlemiş oldukları disiplin suçlarından dolayı enstitü müdürü,
c) Yüksekokul ve meslek yüksekokulu öğrencilerinin işlemiş oldukları disiplin suçlarından dolayı müdür,
ç) Konservatuvar öğrencilerinin işlemiş oldukları disiplin suçlarından dolayı konservatuvar müdürü,
d) Müşterek alan veya mekanlarda toplu öğrenci eylemleri ile ilgili olarak üniversite rektörleridir. Yönetmelikte belirtilen yetkili amirler dışında yapılan soruşturmalar ise usül olarak kanuna aykırı olduğundan dolayı idari yargı mercilerinde iptal davası konusu olurlar.

YÖK DİSİPLİN CEZASI VERME YETKİSİ ZAMANAŞIMI NE KADARDIR?

Disiplin soruşturmasına olayın öğrenilmesine müteakip başlanarak ve soruşturma onay tarihinden itibaren onbeş gün içinde sonuçlandırılır. Disiplin suçu niteliğindeki eylemleri işleyen öğrenciler hakkında, bu eylemlerin işlenildiğinin soruşturma açmaya yetkili amirlerce öğrenildiği tarihten itibaren; Uyarma, kınama, yükseköğretim kurumundan bir haftadan bir aya kadar uzaklaştırma cezalarında bir ay içinde, Yükseköğretim kurumundan bir veya iki yarıyıl için uzaklaştırma ile yükseköğretim kurumundan çıkarma cezalarında üç ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmadığı takdirde, disiplin cezası verme yetkisi zaman aşımına uğrar. Ancak her halükarda iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde, disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğramaktadır.

YÖK DİSİPLİN SORUŞTURMASININ YAPILIŞ USULÜ NASILDIR?

Disiplin soruşturmasının gizliliği esastır. Disiplin amirleri tarafından atanan soruşturmacı tanık dinleyebilir, keşif yapabilir ve bilirkişiye başvurabilir. Yükseköğretim kurumlarının personeli, disiplin soruşturması kapsamında soruşturmacıların istedikleri her türlü bilgi, dosya ve başka belgeleri hiçbir gecikmeye mahal bırakmaksızın vermek zorundadırlar. Soruşturmacı, hakkında soruşturma açılan kişi ve eylemlerle sınırlı olmak üzere soruşturmayı yürütmek ve tamamlamakla yükümlüdür. Soruşturmacı tarafından soruşturma esnasında soruşturulan eylemin dışında başka disiplin suçlarının işlendiğini veya aynı suç kapsamında başka kişilerin soruşturmaya dahil edilmesi gerektiği tespit edilirse durum yetkili mercilere bildirilir. Soruşturmacılar; zaruri gördükleri takdirde soruşturma süresince, soruşturulan öğrencilerin yükseköğretim kurumu binalarına girmesinin yasaklanması hususunda karar verilmesini disiplin soruşturmasını açmaya yetkili merciden isteyebilme hakları vardır.

YÖK DİSİPLİN SORUŞTURMASINDA SAVUNMA USULÜ VE SÜRESİ NEDİR?

Hakkında Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği'nde hüküm altına alınmış suçu işlediğinden bahisle disiplin soruşturması açılan öğrenciye isnat edilen suçun neden ibaret olduğu, savunmasını yapacağı tarihten en az yedi gün önce yazılı olarak bildirilir. Savunmasını sözlü olarak yapabileceği gibi yazılı olarak da yapılabilir. Bildirilen savunma davetine rağmen savunmasını istenen öğrenci, özürsüz olduğu halde savunma yapmaya gelmediği veya özrünü zamanında bildirmediği takdirde, savunmadan vazgeçmiş sayılır ve diğer delillere dayanılmak suretiyle hakkında karar verilecektir. Aynı olaydan dolayı, öğrenci hakkında ceza kovuşturmasının başlamış olması, disiplin soruşturmasını geciktirmediği gibi öğrenci hakkında ceza kovuşturması açılmış olması, kanuna göre mahkûm olması veya olmaması disiplin cezasının verilmesine de engel teşkil etmemektedir.

YÖK DİSİPLİN CEZALARINA KARŞI NASIL İTİRAZ EDİLİR?

Disiplin cezası vermeye yetkili amirler uyarma, kınama, yükseköğretim kurumundan bir haftadan bir aya kadar uzaklaştırma cezalarına, soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren engeç on gün içinde karar vermek zorundadırlar. Diğer disiplin cezalarının verilmesini gerektiren hallerde ise, dosya derhal disiplin kuruluna havale edilir. Disiplin kurulu, dosyayı aldığı tarihten itibaren en geç on gün içinde karar vermek zorundadır. Disiplin Soruşturmacısı tarafından yapılan soruşturma sonrasında hazırlanan rapor disiplin kuruluna sunulur, kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır. Disiplin cezası vermeye yetkili amir veya disiplin kurulu, soruşturma raporunda önerilen cezayı kabul edip etmemekte serbesttir; gerekçelerini göstermek kaydıyla başka bir disiplin cezası da verebilir.

İlgili Makale; İdari işlemin iptali 

Öğrenci Disiplin Cezasına İtiraz

Disiplin amirleri ve kurullarınca verilen disiplin cezalarına karşı onbeş gün içinde üniversite yönetim kuruluna itiraz edilebilir. İtiraz halinde, itiraz mercii olan üniversite yönetim kurulu, itirazı onbeş gün içinde kesin olarak karara bağlanır. Disiplin soruşturması sonrasında verilen cezalara karşı, itiraz hakkı kullanılmadan disiplin cezası kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içerisinde idare mahkemesine yürütme durdurma talepli iptal davası açma hakkı bulunmaktadır. Burada belirtilen 60 günlük süre hak düşürücü nitelikte kabul edilen dava açma süresi olduğundan hak kaybına uğramamak için takibi düzgün yapılmalı ve süresi içerisinde idari yargı merciine başvurulmalıdır. (nitekim idare hukukunda ilk inceleme sonunda süre aşımı nedeniyle dava reddedilecektir). İdare hukukunda sürelerin yanlış takibi ya da tecrübesizlik sebebiyle öngörülmemesi durumlarında dava süre aşımı dolayısıyla usulden reddolacak, bu durumda kişi hak etmediği cezaya katlanmak durumunda kalacaktır. İptal davasının açılması, hangi mahkemede açılacağı, ne kadar sürede açılması gerektiği, kime karşı açılacağı, yürütme durdurma talep edilip edilemeyeceği gibi hususlar uzmanlık gerektiren ve takibi yapılması lazım gelen hususlardandır. Öğrenci disiplin cezalarının iptali konusunda uzman bir idare hukuku avukatından bilgi alınması tavsiye olunur.

Disiplin Süreci ve Zamanaşımı Tablosu

Savunma Hakkı ve Usul Standartları

Anayasa m.129 ve m.130 gereğince, savunması alınmadan hiçbir öğrenciye disiplin cezası verilemez. Öğrenciye gönderilen savunma davetiyesinde suçun ne olduğu açıkça belirtilmeli ve en az 7 günlük süre tanınmalıdır. Savunma hakkının kısıtlanması, disiplin işlemini temelinden sakatlar ve mutlak bir iptal sebebidir.

Soruşturma aşamasında öğrencinin delil sunma, tanık dinletme ve dosyadaki belgelerin örneğini alma hakkı mevcuttur. Uygulamada en sık karşılaştığımız hata, soruşturmacıların öğrenciye dosyayı tam olarak inceletmemesidir. Gizlilik prensibi, öğrencinin savunma hakkını engelleyecek şekilde genişletilemez.

Savunma yazılı olarak sunulabileceği gibi sözlü olarak da yapılabilir; ancak her durumda tutanak altına alınmalıdır. Danıştay içtihatlarına göre, hakkındaki iddiaları tam olarak bilmeyen birinin yaptığı savunma geçerli kabul edilmemektedir.

İlgili Makale; Yürütmenin durdurulması

Hukuki Destek ve Avukatın Rolü

Disiplin hukuku, ceza hukuku ve idare hukukunun kesiştiği teknik bir alandır. Bir avukat, soruşturma dosyasındaki eksiklikleri tespit ederek, öğrencinin lehine olan delillerin toplanmasını sağlar. Özellikle idari mahkemelerde savunmanın yazılı olması, dilekçenin kalitesini ve hukuki dayanaklarını hayati kılar.

Profesyonel destek, sadece dava aşamasında değil soruşturma aşamasında da önemlidir. Soruşturmacıya verilecek ilk ifade, tüm davanın seyrini değiştirebilir. Mil Hukuk olarak yürüttüğümüz süreçlerde, usul hatalarının tespiti sayesinde birçok haksız cezanın iptalini sağladık.

Eğitim hakkı, Anayasal bir haktır ve bu hakkın idari bir işlemle kısıtlanması ancak hukuka tam uygunlukla mümkündür. Akademik kariyerinizi ve gelecekteki memuriyet şansınızı korumak adına disiplin sürecini ciddiye almanız tavsiye edilir.

Altın Tavsiye; Disiplin soruşturması tebligatını aldığınız an, dosyadaki tüm delillerin bir örneğini talep edin ve asla sözlü beyanlarla yetinmeyin. Hak kaybı yaşamamak için tüm savunma sürecini yazılı ve imzalı belgeler üzerinden yürütün. Unutmayın; idari yargıda "usul esastan önce gelir."