Araştırma Görevlisi Sözleşme Feshi Nedir? Güncel Rehber 2026 | Süre – Yetki – Riskler

Araştırma görevlisi sözleşme feshi, üniversitelerde görev yapan akademik personelin 2547 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca tesis edilen görevine son verilmesi işlemidir. Bu işlem 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu kapsamında idari yargı denetimine tabi olup, feshin tebliğinden itibaren 60 günlük hak düşürücü süre içinde İdare Mahkemesinde iptal davası açılması gerekir. Dava sonucunda hukuka aykırı bulunan fesih işlemi iptal edilerek görevlinin tüm mali ve özlük haklarıyla iadesi sağlanır.

Kısaca Süreç Özeti

• Hukuki Dayanak: 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve 2577 sayılı İYUK.

• Dava Açma Süresi: İşlemin tebliğini izleyen günden itibaren 60 gün içinde idari işlemin iptali davası.

• Başvuru Yolu: Yetkili İdare Mahkemesi’ne yürütmeyi durdurma istemli iptal davası.

Araştırma Görevlisi Sözleşme Feshi Nedenleri ve Hukuki Niteliği

Araştırma görevlilerinin statüsü, 2547 sayılı Kanun’un 33. maddesi (a bendi) veya 50. maddesi (d bendi) uyarınca belirlenmektedir. Sözleşme feshi, idarenin tek taraflı bir irade beyanıyla akademik çalışma sürecini sonlandırmasıdır. Uygulamada en sık karşılaştığımız hata, idarenin bu feshi tamamen serbest bir takdir yetkisi sanmasıdır. Oysa akademik personelin iş güvencesi, keyfi uygulamalara karşı Anayasa ve Danıştay içtihatları ile korunmaktadır.

Fesih işlemi genellikle performans düşüklüğü, disiplin cezaları veya azami sürelerin dolması gibi gerekçelere dayandırılır. Ancak her gerekçenin somut bilgi ve belgelerle desteklenmesi zorunludur. Soyut ifadelerle yapılan fesihler, idari yargıda "sebep unsuru" yönünden hukuka aykırı kabul edilerek iptal edilmektedir.

Bu süreçte üniversite yönetim kurulu kararı ve rektör onayı gibi usulü işlemlerin eksiksiz tamamlanması gerekir. Usulüne uygun yapılmayan bir tebligat veya yetkisiz bir makam tarafından alınan fesih kararı, davanın kazanılmasında en güçlü dayanaklardan birini oluşturur.

İlgili Makale; YÖK çalışanlarının disiplin sorumlulukları

50/d ve 33/a Maddeleri Kapsamında Sözleşme Yenilenmemesi

Araştırma görevlileri arasındaki temel ayrım, kadro güvencesi noktasında 50/d ve 33/a maddelerinde ortaya çıkar. 50/d maddesi uyarınca atananlar, lisansüstü eğitimleri bittiğinde kadro ile ilişikleri kesilme riskiyle karşı karşıyadır. Ancak 7433 sayılı Kanun ile yapılan düzenlemeler ve 2026 yılındaki güncel uygulama, bu geçiş süreçlerinde araştırma görevlilerine belirli haklar tanımaktadır.

Eğitim süreci devam ederken yapılan fesihlerde, öğrencinin akademik başarısı ve tez danışmanının görüşü hayati önem taşır. Eğer danışman görüşü olumlu olmasına rağmen dekanlık veya rektörlük fesih yoluna gitmişse, bu durum "hizmet gereklerine aykırılık" teşkil eder. Ofisimizde yürüttüğümüz dosyalarda, akademik başarının ispatı için UYAP üzerinden sunulan öğrenci belgesi ve transkriptler davanın seyrini değiştirmektedir.

Sözleşmenin yenilenmemesi kararı, aslında zımni bir fesih işlemidir. İdare, süresi biten sözleşmeyi uzatırken nesnel kriterlere dayanmak zorundadır. Akademik kriterleri karşılayan bir araştırmacının sözleşmesinin yenilenmemesi, kariyer basamaklarını tırmanan bir kamu görevlisi için telafisi güç zararlar doğurur.

Müvekkillerimizin statüsü, davanın hukuki niteliğini doğrudan değiştirir. 2026 güncel uygulamalarına göre farklar şöyledir:

Performans Değerlendirmesi ve Akademik Yetersizlik Gerekçesi

İdarelerin sözleşme fesihlerinde en çok sığındığı liman akademik yetersizlik iddiasıdır. Ancak bir araştırma görevlisinin yetersiz olduğu iddiası; yayın sayısı, ders asistanlığı performansı ve sınav gözetmenliği gibi somut verilerle ispatlanmalıdır. Uygulamada en sık karşılaştığımız hata, kişisel husumetlerin akademik yetersizlik kılıfı altında sunulmasıdır.

Yetersizlik iddiasıyla yapılan fesihlerde, ilgiliye daha önce bu konuda uyarı yapılıp yapılmadığına bakılır. Aniden ve hiçbir ön bildirim olmaksızın "başarısızlık" gerekçesiyle sözleşmenin sonlandırılması, hukuk devleti ilkesindeki "hukuki güvenlik" prensibiyle bağdaşmaz. İdare mahkemeleri, bu tür durumlarda idareden detaylı performans raporları talep etmektedir.

Ayrıca, araştırma görevlisinin çalıştığı anabilim dalındaki diğer personelle kıyaslanması da bir ölçüttür. Eğer benzer performansa sahip diğer görevlilerin sözleşmesi uzatılıyor ancak müvekkilinki feshediliyorsa, burada "eşitlik ilkesine aykırılık" ve "maksat sakatlığı" söz konusudur.

İlgili Makale; Sözleşmeli personel sözleşme feshi iptali davası

Disiplin Cezaları Sonrası Sözleşme Feshi ve İlişik Kesme

Kamu görevinden çıkarma cezasını gerektirmeyen, ancak "sicil durumu" gerekçe gösterilerek yapılan fesihler oldukça tartışmalıdır. Örneğin, kınama veya aylıktan kesme cezası alan bir araştırma görevlisinin sözleşmesinin bu nedenle yenilenmemesi, genellikle "tek fiile iki ceza verilmemesi" ilkesine takılır.

Disiplin soruşturması devam ederken veya ceza kesinleşmeden yapılan fesihler doğrudan hukuka aykırıdır. 657 sayılı DMK ve Yükseköğretim Kurumları Disiplin Yönetmeliği hükümleri bu süreçte titizlikle incelenmelidir. Disiplin cezasına karşı açılan iptal davası derdest ise, sözleşme feshi davasında bu durumun "bekletici mesele" yapılması talep edilebilir.

Tecrübelerimize göre, disiplin sürecindeki usul hataları (savunma hakkının kısıtlanması, soruşturmacının tarafsızlığı vb.) otomatik olarak bu sürece dayanan fesih işlemini de sakatlar. Bu nedenle, fesih davası ile disiplin cezası davası eşgüdümlü yürütülmelidir.

Araştırma Görevlisi Fesih Davasında Yürütmeyi Durdurma Kararı

Akademik kariyer, zamanla yarışılan bir süreçtir. Bu nedenle sözleşme feshi davalarında "Yürütmeyi Durdurma" (YD) talebi hayati öneme sahiptir. YD kararı verilmediği takdirde, dava 1-2 yıl sürerse araştırmacının tez süreci aksar, sigorta primleri kesilir ve akademik çalışma disiplininden uzaklaşır.

Yürütmeyi durdurma kararı verilebilmesi için işlemin "açıkça hukuka aykırı olması" ve "telafisi güç veya imkansız zararların doğması" şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir. Maaş alamama ve akademik unvan kaybı, idari yargı pratiğinde telafisi güç zarar olarak kabul edilmektedir.

İlgili Makale; Vakıf üniversitesi akademik personel sözleşme feshi

Yetkili ve Görevli Mahkeme Neresidir?

Araştırma görevlisi sözleşme feshi davalarında görevli mahkeme İdare Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise, araştırma görevlisinin görev yaptığı üniversitenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir. Örneğin, Ankara Üniversitesi’nde görevli bir araştırma görevlisi Ankara İdare Mahkemesi’nde dava açmalıdır.

Yetki kuralı kamu düzenindendir. Yanlış yerde açılan dava, mahkemenin yetkisizlik kararı vererek dosyayı yetkili mahkemeye göndermesine neden olur ki bu da en az 2-3 aylık bir zaman kaybı demektir. Akademik takvimin işlediği bir süreçte bu tür usul hataları ciddi hak kayıplarına yol açar.

Davada davalı taraf daima ilgili Rektörlük tüzel kişiliğidir. Fakülte dekanlığına veya bölüme karşı dava açılamaz. Husumetin yanlış yönlendirilmesi mahkemece resen düzeltilse de dilekçe aşamasında doğru tüzel kişiliğin belirtilmesi profesyonellik gereğidir.

Fesih Gerekçesine Göre İspat Külfeti ve Kritik Eşikler

İdare mahkemeleri, feshin dayandığı "neden" unsuruna göre farklı ispat standartları arar. Aşağıdaki tablo, davanın kazanılma stratejisini belirleyen temel verileri sunar:

Sözleşme Feshi Davasında İspat Yükü ve Deliller

İdari yargılama usulünde "re'sen araştırma ilkesi" geçerli olsa da, davacı araştırma görevlisinin kendi başarısını ve idarenin haksızlığını ispatlayacak belgeleri sunması kritiktir. Yayınlanan makaleler, katılım sağlanan kongreler, danışman hocadan alınan olumlu mütalaalar ve hatta sınav gözetmenlik listeleri birer delildir.

Uygulamada en sık karşılaştığımız hata, sadece duygusal veya haksızlığa uğradığına dair beyanlarla dava açılmasıdır. Oysa mahkeme somut veriye bakar. Eğer idare "kadro ihtiyacı yok" diyorsa ancak aynı birime kısa süre sonra yeni bir ilanla personel alınıyorsa, bu durum "hizmet gereklerine aykırılığı" ispatlayan en güçlü delildir.

Ayrıca, kurum içi yazışmalar ve EBYS (Elektronik Belge Yönetim Sistemi) üzerinden alınan kayıtlar da davanın seyrini belirler. Eğer fesih kararı alınmadan önce alt birimlerden gelen görüşler olumluysa, rektörlüğün bu görüşlerin aksine bir karar tesis etmesi gerekçelendirilmek zorundadır.

Dava açmaya karar veren bir araştırma görevlisinin önündeki takvim ve karşılaşabileceği riskler:

Göreve İade Sonrası Özlük Hakları ve Tazminat Süreci

Davanın kazanılması ve fesih işleminin iptal edilmesiyle birlikte, araştırma görevlisi "hiç görevden ayrılmamış gibi" tüm haklarına kavuşur. Bu süreçte ödenmeyen maaşlar, döner sermaye payları ve varsa ek ders ücretleri yasal faiziyle birlikte ödenir.

Ayrıca, feshin hukuka aykırı olduğunun tespitiyle birlikte, araştırmacının bu süreçte kaybettiği derece ve kademe ilerlemeleri de yapılır. SGK primleri geriye dönük olarak yatırılır. Eğer haksız fesih nedeniyle kişi manevi olarak yıpranmışsa, iptal davasıyla birlikte veya sonrasında "Manevi Tazminat" davası açılması da mümkündür.

Göreve iade kararı sonrası üniversite yönetimi 30 gün içinde kararı uygulamak zorundadır. Kararın uygulanmaması durumunda ilgili kamu görevlilerinin şahsi sorumluluğu ve görevi kötüye kullanma suçu gündeme gelir.

Araştırma Görevlisi Hakları ve Danıştay İçtihatları

Danıştay'ın son yıllardaki kararları, araştırma görevlilerinin "süreli" atanmış olsalar dahi, akademik başarıları devam ettiği müddetçe görevlerine son verilmemesi gerektiği yönündedir. Özellikle "akademik özerklik" ve "çalışma hakkı" çerçevesinde verilen bu kararlar, yerel idare mahkemeleri için bağlayıcı niteliktedir.

Danıştay 8. Dairesi’nin yerleşik içtihatlarına göre; sadece "süre doldu" gerekçesiyle, kişinin akademik gelişimine bakılmaksızın ilişiğinin kesilmesi hukuka aykırıdır. İdare, her bir araştırma görevlisinin durumunu bireysel olarak değerlendirmeli ve neden o kişiyle devam etmediğini somutlaştırmalıdır.

Bu noktada Anayasa Mahkemesi'ne yapılan bireysel başvurularda da benzer paralelde kararlar çıkmaktadır. Akademik personelin ifade özgürlüğü ve bilimsel çalışma özgürlüğü, sözleşme feshi baskısı altında tutulamaz.

Mali ve Özlük Haklar İade Tablosu

Davayı kazandığınızda üniversite size neleri ödemek zorunda? Bu tablo, tazminat miktarınızın hesaplanmasında rehberdir:

Hukuki Destek ve Avukatın Rolü

Akademik personel davaları, teknik detaylar ve sıkı şekil şartları içeren davalardır. 2547 sayılı Kanun'un karmaşık yapısı ve sürekli değişen yönetmelik hükümleri karşısında, uzman bir idare hukuku avukatı ile çalışmak hayati önem taşır. Yanlış bir hukuki argüman veya süresinde sunulmayan bir delil, tüm akademik kariyerin sonlanmasına neden olabilir.

Mil Hukuk olarak, akademik kadro davalarında edindiğimiz tecrübeyle, müvekkillerimizin yalnızca bir iş davası değil, bir kariyer ve onur mücadelesi verdiğinin bilincindeyiz. Dilekçelerin kurgulanmasından duruşma aşamasına kadar her adım, idari yargının güncel dinamiklerine göre planlanmalıdır.

Altın Tavsiye: Araştırma görevlisi sözleşme feshi işlemlerinde 60 günlük süreyi beklemek büyük bir risk taşır. Tebligatı aldığınız gün delillerinizi (transkript, yayınlar, yazışmalar) koruma altına alın ve akademik sürecinizin kesintiye uğramaması için "Yürütmeyi Durdurma" talepli başvurunuzu profesyonel destekle gerçekleştirin. Hak kaybı, sadece koltuk kaybı değil, yılların emeği olan akademik geleceğin kaybıdır.