Devlet Memurlarının Görev ve Sorumlulukları: Kanun ve Emir Sınırı

Kamu hizmetinin yürütülmesinde hiyerarşi ve sorumluluk zinciri, 657 sayılı Kanun ile net bir çerçeveye oturtulmuştur. Bir devlet memurunun amiriyle olan ilişkisi, aldığı emrin hukuki niteliği ve görev sırasındaki kişisel sorumlulukları, keyfi uygulamaların önüne geçecek şekilde düzenlenmiştir.

Emirlerin Yerine Getirilmesi ve "Kanunsuz Emir" Sınırı

Devlet memurları, kanun ve diğer mevzuatta belirtilen esaslara uymak ve amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür. Memurlar, görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar. Ancak amirden alınan her emir doğrudan yerine getirilmez:

• Aykırı Emir Bildirimi: Memur, amirinden aldığı emri; Anayasa, kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmelik hükümlerine aykırı görürse yerine getirmez ve bu durumu emri verene bildirir.

• Yazılı Israr: Amir emrinde ısrar eder ve bu emrini yazı ile yenilerse, memur bu emri yapmak zorundadır. Bu durumda sorumluluk tamamen emri veren amire geçer.

• Suç Teşkil Eden Emir: Konusu suç teşkil eden emir, hiçbir suretle yerine getirilmez. Bu tür bir emri yerine getiren memur, sorumluluktan kurtulamaz.

• İstisnalar: Acele hallerde kamu düzeninin ve güvenliğinin korunması için kanunla gösterilen özel durumlar saklıdır.

BUNU DA BİL; Devlet memurluğundan çıkarma cezasının iptali ile ilgili makalemize ulaşmak için tıklayınız.

Kişisel Sorumluluk ve İdare Zararının Tazmini

Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek, kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır bulundurmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler.

• Zararın Ödenmesi: Memurun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.

• Kolaylaştırılmış Ödeme: Fiilin işlendiği tarihte en alt derecenin birinci kademesinde bulunan memurun brüt aylığının yarısını geçmeyen zararlar, memurun kabul etmesi halinde disiplin amiri veya kurulu kararıyla ödenebilir. Diğer durumlarda genel hükümler uygulanır.

Kişilerin Uğradıkları Zararlar ve Rücu Hakkı

Kamu hukukuna tabi görevlerin ifası sırasında kişilerin uğradığı zararlar konusunda "doğrudan personeli hedef almama" ilkesi benimsenmiştir:

• Kurumsal Muhataplık: Kişiler, uğradıkları zararlardan dolayı personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine dava açarlar.

• Zimmet Durumu: Devlet dairelerince tahsil veya muhafaza edilen para veya değerli kağıtların personelce zimmete geçirilmesi halinde, Hazine cezai takibat sonucunu beklemeden hak sahibine ödeme yapar.

• Kurumun Rücu Hakkı: İdare, ödediği tazminatlar için sorumlu personele genel hükümlere göre rücu etme hakkını saklı tutar.

• Uluslararası Kararlar: İşkence veya kötü muamele suçları nedeniyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesince verilen kararlar sonucu Devletçe ödenen tazminatlar için de sorumlu personele rücu edilir.

BUNU DA BİL; İdari işlemin iptali davası memurların kurumlarıyla yaşadıkları sorunlar sebebiyle çokça başvurdukları bir dava türüdür. Bu sebeple idari işlemin iptali davası başlıklı makalemizi okumanızı tavsiye ederiz.