İdari İşlemin İptali Davasında Bilinmesi Gerekenler

İdari İşlemin İptali Davasında Bilinmesi Gerekenler

  • Anasayfa
  • İdari İşlemin İptali Davasında Bilinmesi Gerekenler

İdari İşlemin İptali Davasında Bilinmesi Gerekenler

İdari işlemin iptali davası idari yargılama usulü kanunu tabi olan ve davanın açılacağı görevli mahkemeler bakımından idare mahkemesinin görev ve yetki alanına giren bir dava türüdür.

İdari İşlemin İptali Davasında Bilinmesi Gerekenler

İdari İşlemin İptali Davasında Bilinmesi Gerekenler

İdari işlemin iptali davası idari yargılama usulü kanunu tabi olan ve davanın açılacağı görevli mahkemeler bakımından idare mahkemesinin görev ve yetki alanına giren bir dava türüdür. İdari işlemin iptali davası kamu kurumlarının yaptığı, her türlü bireysel işlemin iptali için açılan davadır. Örnek vermek gerekirse; atama işleminin iptali, meslekten çıkarma işleminin iptali, yıkım kararının iptali, devlet memurluğundan çıkarma kararının iptali, uzman erbaş sözleşme feshi iptali, vatandaşlık başvurusu reddi, denklik başvurusu reddi iptali, sicil iptal davası, disiplin cezasının iptali gibi davalar örnek olarak verilebilir. Bu tür davalar kendine has özellikler ve kurallar taşıdığından dolayı davaların türüne göre idari dava avukatı veya memur davalarına bakan avukatlar tarafından takip edilmesi genelde tavsiye edilmektedir.

BUNU DA BİL; İdari yargılamada yürütme durdurma hakkında aşağıdaki videomuzu da izlemenizi tavsiye ederiz.

İptal Davasının Koşulları Nelerdir?

İptal davasının ön koşullarından birisi iptal davasına konu olacak bir işlemin bulunmasıdır. Daha ayrıntılı ifade etmek gerekirse bir idari işlemin davaya konu olabilmesi için icrai nitelikte ve yürütülmesi zorunlu olan bir işlem olması şarttır. İcrai nitelikte olmayan idari işlemler idare hukukunun iptal davasına konu olamayacaktır. Örneğin tavsiye niteliğindeki kararlar, idarenin bir işlemi gerçekleştirmeden önceki görüş yazısı, icrai nitelikte olmayan bildiriler idari işlemin iptali davasına konu olmayacaktır. İptal davasının koşullarından bir tanesi de iptal davası açacak kişilerin o işlemin yapılmasından dolayı menfaatlerinin ihlal edilmiş olması gerekir.

İptal davasının şartlarından birisi olan ve o idari işlemin yapılması ile birlikte menfaatleri ihlal edilen kişiler tarafından açılabilecek dava türü olduğundan, o idari işlemin yapılması ile birlikte menfaati ihlal edilen bir kişinin davayı kazanması ve işlemin iptali ile birlikte o işlemden ötürü sorun yaşayan kişilerde bu iptal sonucundan yararlanacaklardır.

İptal Davasında Husumet

İptal davasında idari işlemi gerçekleştiren kamu kurumu her zaman doğru olarak tespit edilemeyebilir. Örneğin polis memurunun meslekten çıkarma kararı sonrasında açılacak iptal davası emniyet genel müdürlüğüne karşı açılmış ise o iptal davasına bakan mahkeme davalı gösterilen kurumlar içerisinde kendiliğinden iç işleri bakanlığını da ekleyebilir. Ya da yanlış kuruma dava açılmış ise davaya bakan mahkeme ara karar ile husumet değişikliği yaparak doğru davalı kurumu belirler.

İptal Davasına Kim Bakar?

İptal davasına idari yargılama usulü kanunu gereği görevli mahkeme olan idare Mahkemesi bakacaktır. Bir idari işlemin iptali için dava idare mahkemesinde açılır. Bu tanım hukuki anlamda mahkemelerin görev ilişkisi ile ilişkilendirilir. Ancak işlemin iptali davasında davaya bakacak mahkeme idare Mahkemesi olsa da davanın hangi il idare Mahkemesi’nde açılacağı Konusu her zaman doğru olarak tespit edilemeyebilir. İdare hukukunda yetki ve görev kamu düzenine ilişkindir. Bu şu anlama gelir; idare hukukunda görev ve yetki hususları kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkeme görev ve yetki konusunda herhangi bir itiraz olmadan kendiliğinden görev ve yetki unsurlarını inceler. Bu husus Davanın her zaman görülmesi sırasında mahkeme tarafından ortaya konulabilecek bir durumdur.

Örneğin ilk derece Mahkemesi nde yetkili olmayan bir idare Mahkemesi karar vermiş taraflar buna itiraz etmemiş hatta bölge idare Mahkemesi’ne yapılan itirazda da yetkiye ilişkin olarak bir yetki itirazında bulunulmamış olunsa dahi bölge idare Mahkemesi kendiliğinden yetki incelemesi yaparak karar esas bakımından hukuka uygun olsa dahi usul bakımından yeniden bir karar vermek üzere dosyayı yetkili mahkemeye gönderebilir. Bundan dolayı yetkisiz idare Mahkemesi nde açılan dava sonrasında mahkeme yetkisizlik ne karar vermiş ise kendiliğinden yetkili mahkemeyi de belirleyerek dosyanın taraflarce herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadan yetkili mahkemesine gönderir.

İptal Kararları Geriye Yürür mü?

İdari işlemin iptali davası yapılan işlemin yetki, şekil, konu, sebep, amaç unsurları bakımından hukuka uygun olup olmadığının idare Mahkemesi tarafından hukuki denetime Sunulduğu bir dava türüdür. İdari işlemin iptali davası kazanılmış, o idari işlem iptal edilmiş ise o idari işlem hukuk aleminden tamamen ortadan kaldırılır. Ve bu idari işlem sebebiyle meydana gelen olumsuzluklar ortadan kaldırıldığından mütevellit işlem hiç yapılmamış gibi eski hale getirilir. Örneğin atama iptal davası açılmış ise ve dava kazanlarak o işlem iptal edilmiş ise, o işlem hiç yapılmamış gibi geriye yürür ve kişi eski çalıştığı yere tekrar dönüş yapar. Başka bir örnek vermek gerekirse meslekten çıkarma kararı verilen kişi hakkında yapılan bu işlem iptal edilmiş ise meslekten çıkarma kararı hiç verilmemiş gibi eski ortam yaratılarak işlem geriye yürür ve kişi meslekten çıkarma kararı verilmeden önce hangi durumda bulunuyor ise o konuma getirilir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken husus bazı idari işlemlerin gerçekleştirilmesi ile açılan iptal davalarının kazanılması sonrasında işlem geriye alındıktan sonra hak mahrumiyetilerinin yaşanmaması için ki özellikle de meslekten çıkarma kararlarında olduğu gibi kişinin Özlük hakları kaybettiği yıl kadarki rütbesi vesair gibi hususlar kendisine iade edilmelidir. İdari işlemin iptali davası ile birlikte o idari işlemin yapılması sonrasında Uğranılan zararların giderilmesi maksadıyla iptal davası ile birlikte tam yargı davası açılabileceğini gibi iptal davasının kazanılmasından sonra süresi içerisinde ayrı olarak tam yargı davası dediğimiz yoksun kalınan parasal haklara ilişkin davada açılabilir.

Şekil Bakımından Ne Demek?

İptal davaların bir idari işlemin şekil maksat amaç sebep konu unsurlarından birine aykırı olması gerekçesiyle iptal edilebilir. Şekil hukuki anlamda bir idari işlemin usul bakımından hukuka uygun olup olmadığının denetlenmesidir. Örneğin bir idari işlemin gerçekleştirilebilmesi için o idari işlemin beş amir tarafından onaylanması gerekiyor bir fakat dört amir tarafından onaylanıp da işlem gerçekleştiriliyor ise bu husus kanunda yer alan usule aykırı olduğundan dolayı işlem şekil bakımından hukuka aykırı olacaktır. Başka bir örnek vermek gerekirse meslekten çıkarma cezası disiplin kurulları tarafından bilecekken disiplin amiri tarafından verilmesi durumunda açık bir şekilde yetki ve şekil bakımından hukuka aykırılık meydana gelecektir. 

İptal ve Tam Yargı Davası Birlikte Açılabilir mi?

İptal davası tek başına açılabileceğini gibi tam yargı davası ile birlikte de açılabilir. Zira tam yargı davaları bir idari işlemden kaynaklı olarak açılabileceği gibi idari eylemlerden kaynaklı olarak da açılabilir.

İdare Mahkemesi Kararları Nasıl Kesinleşir?

İdare mahkemesi kararlarının bir kısmı İYUK gereği bölge idare mahkemesi kararı ile kesinleşir bazıları ise bölge idare mahkemesi kararı sonrası danıştayda temyiz incelemesine tabidir. Örneğin devlet memurluğundan çıkarma kararı veya meslekten çıkarma kararı bölge idare mahkemesi kararı sonrası danıştay temyiz incelemesine tabi iken atama iptali kararı bölge idare mahkemesi kararından sonra kesinleşir. Bu kesinleşme kararlarından sonra artık olağan kanun yolları tükenmiş olur. Ancak kişi anayasa mahkemesi bireysel başvuru yolu dediğimiz olağan dışı kanun yoluna müracaat etmek isterse kesinleşme kararının kendisine tebliğinden itibaren 30 gün içinde bireysel başvuruyu yapmak zorundadır.

1