Uzman Erbaş Sözleşme Feshi ve Göreve İade Süreçleri (2026)

Uzman çavuş sözleşme feshi iptal davası- İdare hukukunun bir parçası olan Uzman erbaş sözleşme feshi iptal davası uzman erbaş, uzman çavuş olan ve geleceği bakımından askeriyeye adım atan bir kişinin bundan sonraki safahatini önemli derecede etkileyen bir davadır. Bu bakımdan sözleşmesi feshedilerek ilişiği kesilen uzman erbaşın ya da sözleşme imzalamış ancak hala intibak sürecinde olan uzman çavuşun sözleşmesi feshedildikten sonra yapması gereken bu işleme karşı idari yargı yerinde dava açması olacaktır. Bu tür davalarda daha doğru ifade ile uzman erbaş sözleşme feshi iptali ya da uzman çavuş sözleşme feshi iptali davasında önemli olan gerekçeli olarak savunmaların yapılması, alanında uzman bir idari dava avukatı ile çalışması, sözleşme fesih sebebinin hukuka aykırı olduğunun mahkemeye hukuki bir dille dile getirilmesidir. Burada anlattığımız husus uzman çavuşların sözleşmelerinin kurum tarafından feshedilmesidir. Uzman çavuşlar kendi istekleri ile sözleşmelerini feshetmiş iseler jandarma uzman çavuşlar hariç kara kuvvetlerinde uzman çavuşluk yapanlar hakkında firar suçundan dolayı ceza davası açılacaktır. 

Uzman çavuş sözleşme feshi işlemi ile birlikte uzman çavuşa sözleşme fesih evrakları ile terhis belgeleri tebliğ edilir. Terhis belgesinin tebliği ile artık sözleşme feshedilmiştir ve ilişiği kesilmiştir. Bundan sonra bu terhis belgesinin kendisine teblğinden itibaren 60 gün içinde idari işlemin iptali davası ile birlikte yoksun kalınan parasal hakların iadesine ilişkin dava açılacaktır. 

İdari işlemin iptali davasından sonra, olur da dava kaybedilirse yahut dava kazanılsa dahi davalı idare tarafından idari yargıda istinaf olan bölge idare mahkemesine itiraz edilebilir. Buradan da olumsuz karar gelmesi ile birlikte uzman çavuş sözleşme fesih davalarında danıştay yolu açık olduğundan dolayı temyiz başvurusu da yapılabilecektir. Ancak bu olağan yargı yollarının aleyhe sonuçlanmasıyla ümitsizliğe kapılmamak gerekir. Çünkü anayasa mahkemesi bireysel başvuru yoluyla hukuksuzluklar ortaya çıkartılıp kararların anayasaya aykırı oldukları ortaya çıkartılabilmektedir. Bundan dolayı anayasa mahkemesi bireysel başvuru şartlarının bilinmesi de gerekir.

Uzman erbaş sözleşme feshi sebebiyle ilişiği kesilen uzman erbaşların dava yoluyla haklarını arayarak sözleşme fesih işleminin hukuka aykırı olduğunu ispat etmeleri gerekmektedir.

Uzman Çavuşların Kendi İsteği İle Sözleşmesini Sona Erdirmesi

Öncelikle belirtmekte fayda vardır ki Uzman Erbaşların istifa etme hakları yoktur. İstifa dışında kendi istekleriyle sözleşmelerini sona erdirebilecekleri durumlar ise;

•  1) Sözleşmenin imzalanmasından sonra ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde  ayrılma. 
•  2) Sözleşme süresinin tamamlanması.
•  3) İstihdam edildiği kadronun kaldırılması
•  4) Astsubaylığa geçiş sınavında başarısızlık hali

Uzman Çavuş Sözleşme Fesih Sebepleri Nelerdir?

• Güvenlik Soruşturması olumsuz olmak,
• Askeri öğrencilik ile ilişiği kesilmiş olmak,
• Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlardan dolayı mahkum olmak,
• zimmet suçundan dolayı mahkum olmak,
• irtikâp suçundan dolayı mahkum olmak,
• iftira suçundan dolayı mahkum olmak,
• rüşvet suçundan dolayı mahkum olmak,
• hırsızlık suçundan dolayı mahkum olmak,
• dolandırıcılık suçundan dolayı mahkum olmak,
• sahtecilik suçundan dolayı mahkum olmak,
• inancı kötüye kullanma suçundan dolayı mahkum olmak,
• yalan yere tanıklık suçundan dolayı mahkum olmak,
• yalan yere yemin suçundan dolayı mahkum olmak,
• cürüm tasniî suçundan dolayı mahkum olmak,
• ırza geçmek suçundan dolayı mahkum olmak,
• sarkıntılık suçundan dolayı mahkum olmak,
• kız, kadın veya erkek kaçırmak suçundan dolayı mahkum olmak,
• fuhşiyata tahrik suçundan dolayı mahkum olmak,
• gayri tabiî mukarenet suçundan dolayı mahkum olmak,
• dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçundan dolayı mahkum olmak,
• kaçakçılık suçundan dolayı mahkum olmak,
• resmî ihale ve alım ve satımlara fesat karıştırma suçundan dolayı mahkum olmak,
• Devlet sırlarını açığa vurma suçundan dolayı mahkum olmak,
• firar suçundan dolayı mahkum olmak,
• amir veya üste fiilen taarruz suçundan dolayı mahkum olmak,
• emre itaatsizlikte ısrar suçundan dolayı mahkum olmak,
• üste hakaret suçundan dolayı mahkum olmak,
• mukavemet suçundan dolayı mahkum olmak,
• fesat suçundan dolayı mahkum olmak,
• isyan suçundan dolayı mahkum olmak.
• Taksirli suçlar nedeniyle altı ay veya daha fazla süre ile hürriyeti bağlayıcı bir cezaya mahkum olmak,
• Kasten işlenen bir suçtan dolayı otuz günden daha fazla süreli hürriyeti bağlayıcı bir ceza ile mahkum olmak,
• Atış, spor, eğitim, operasyonlarda başarısız olmak,
• Aşırı derecede borçlananlardan bu durumu rapor, tutanak ve her türlü belge ile kanıtlanmak,
• Mazeretsiz olarak bir sözleşme yılı içerisinde yedi gün ve daha uzun süre ile göreve gelme
• Kurs veya eğitimde başarısız olmak,
• Sicile göre kademe ilerlemesi yapamamak,
• Son olarak verilen de dahil olmak üzere, kararın kesinleştiği tarihten itibaren geriye doğru son bir yıl içinde toplamda otuz gün ve daha fazla oda hapsi veya hizmet yerini terk etmeme cezasına mahkum olmak veya en son aldığı disiplin cezasından geriye doğru son bir yıl içinde en az iki disiplin amirinden toplam sekiz defa veya daha fazla disiplin cezası almak, disiplinsizlik nedeniyle
• Türk vatandaşlığını kaybetmek,
• Sağlık sebebiyle
• Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası verilmek örnek olarak verilebilir.

Uzman Çavuş Sözleşme Feshi İptali Davası Kime Karşı Açılır?

Uzman Erbaş Sözleşme Feshi İptali Davası kişinin görev yaptığı kuruma göre değişecektir. Uzman erbaş jandarma genel komutanlığında çalışırken sözleşmesi feshedilmiş ise davalı kurum jandarma genel komutanlığı olacak kara kuvvetlerine ya da hava kuvvetlerin bağlı olarak çalışıyor ise bu durumda davalı idare milli savunma bakanlığı olacaktır.

BUNU DA BİL; Uzman erbaşlıktan astsubaylığa geçme hakkında bilgi için aşağıdaki videomuzu izlemenizi tavsiye ederiz;

Uzman Erbaş Sözleşme Feshi İptali Davası Hangi Mahkemede Açılır

Uzman Erbaş Sözleşme Feshi İptali Davasında sözleşme feshi işlemi bir idari işlem olduğundan dolayı dava idare mahkemesinde açılacaktır. Görevli mahkeme idari yargılama usulü kanununa göre idare mahkemesidir.

Uzman Çavuş Sözleşme Feshi İptali Davasında Zamanaşımı

Uzman Erbaş Sözleşme Feshi İptali Davasında zamanaşımı süresi sözleşme fesih işleminin tebliğinden itibaren 60 gündür. 60 günün geçirilmesinden sonra açılacak iptal davası ne yazık ki idare mahkemesi tarafından süre aşımı nedeniyle reddolacaktır.

Uzman Erbaş Sözleşme Feshi İptali Davası Nerede Açılır

Uzman Erbaş Sözleşme Feshi İptali Davasında yetkili mahkeme uzman erbaş olarak görev yapılan son yerdeki idare mahkemesidir. Örneğin Antalya da çalışan uzman erbaşın sözleşmesi feshedilmiş ise dava Antalya nöbetçi idare mahkemesinde açılacaktır. 

Uzman Erbaş Sözleşme Feshi İptali Davasında Harç ve Masraflar

Uzman Erbaş Sözleşme Feshi İptali Davasında harç ve masraflar davayı açan davacı tarafından karşılanır. Harç ve masrafaların yatırılmaması durumunda mahkeme harç ve masrafların davacı tarafından karşılanması için davacıya süre verir. Verilen sürede harç ve masraflar karşılanmaz ise dava mahkeme tarafından reddedilir. Unutulmamalıdır ki davanın kazanılmasından sonra açılması sırasında yatırılan harç ve masraflar davalı üzerinde bırakılır ve davalı bunları davacıya vermek zorunda kalır.

Uzman Erbaş Sözleşme Feshi İptali Davasında Duruşma Yapılır mı?

Uzman Erbaş Sözleşme Feshi İptali Davasında duruşma yapılması için tarafların talebi olması şarttır. Tarafların duruşma talebi yoksa mahkeme kendiliğinden duruşma yapmaz. Taraflar duruşma talebinde bulunursa mahkeme bu talebi yerine getirip duruşma yapmak zorundadır. Duruşmada zabıt katibi bulunmaz. Zabıt katibi olmadığından dolayı duruşma zabtı tutulmaz ve taraflar sözlü olarak savunmalarını iletmekle yetinirler.

Uzman Erbaş Sözleşme Feshi İptali Davasında Yürütme Durdurma İstenir mi?

Uzman Erbaş Sözleşme Feshi İptali Davasında yürütme durdurma talep edilebilir. Yürütme durdurma talep edilmeden mahkeme kendiliğinden yürütmenin durdurulmasına karar veremez. Yürütme durdurma talep eden davacı yürütme durdurma harcı da yatırmalıdır. Red kararı üzerine itraz etmek isterse yürütme durdurma itiraz harcı da yatırılır. Davanın kazanılmasından sonra bu harçların ve masrafların hepsi davalı idareden geri alınacaktır. Yürütme durdurma talebi ayrı bir dava değildir ve sadece açılan iptal davasında iptal kararı ile birlikte istenebilir. Yürütme durdurma talebi reddedilen davacı red kararının kendisine tebliğinden itibaren 7 gün içersinde Bölge İdare Makemesinde karara karşı itirazda bulunabilir. İtiraz üzerien verilen kararlar kesindir.

Uzman Erbaş Sözleşme Feshi İptali Davası Ne Kadar Sürer?

Kanunda Uzman Erbaş Sözleşme Feshi İptali Davasının ne kadar sürmesi gerektiği hususunda kesin bir süre bulunmamaktadır. Uzman Erbaş Sözleşme Feshi İptali Davası somut olayın özelliğine göre değişkenlik gösterir ve bu sürelere göre hareket edilir. Dava şu kadar sürede bitirilmeli diye bir kanun olmadığı gibi mahkeme bu konuda zorlanamaz. Hızlı bitirilmesi için ek beyanlar sunulabilir ancak dava tamamen aydınlığa kavuşturulduğunda ve soru işaretleri giderildiğinde tamamen son bulacaktır. Önemli olan davanın erken bitmesi değil kazanılmasıdır.

Uzman Erbaş Sözleşme Feshi İptali Davasında Yoksun Kalınan Parasal Haklar İstenir mi?

Uzman Erbaş Sözleşme Feshi İptali Davasında yoksun kalınan parasal haklar da istenir. Uzman erbaş sözleşmesi feshedildikten sonra artık kurumdan ilişiği kesilir ve kendisine terhis belgesi verilir. Bu tarihten itibaren davanın kazanıldığı ana kadar geçen sürede yoksun kalınan parasal hakların faizi ile birlikte davalı idareden alınarak davacıya verilmesi talep edilmelidir. İptal davası ile istenmese de bu dava iptal kararından sorna da açılabilecektir.

Uzman Erbaş Sözleşme Feshi İptali Davasında Avukat Nasıl Vekalet Verilir?

Uzman Erbaş Sözleşme Feshi İptali Davasında avukat ile anlaşıldıktan sonra notere gidilir ve avukatın bilgileri notere verilir. Noterde avukata genel dava vekaletnamesi verilmek istendiği belirtildikten sonra çıkartılan genel dava vekaletnamesinin aslı avukata verilir ve avukat tüm dava sürecini profesyonel bir şekilde takip eder.

Uzman Erbaş Sözleşme Feshi Davasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Dilekçelerde;

a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adresleri ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası,

b) Davanın konu ve sebepleri ile dayandığı deliller,

c) Davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihi,

d) Vergi, resim, harç, benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarına ilişkin davalarla tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktar,

e) Vergi davalarında davanın ilgili bulunduğu verginin veya vergi cezasının nevi ve yılı, tebliğ edilen ihbarnamenin tarihi ve numarası ve varsa mükellef hesap numarası gösterilmelidir.

Dilekçeler ve savunmalar ile davalara ilişkin her türlü evrak, Danıştay veya ait olduğu mahkeme başkanlıklarına veya bunlara gönderilmek üzere idare veya vergi mahkemesi başkanlıklarına, idare veya vergi mahkemesi bulunmayan yerlerde büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde kalıp kalmadığına bakılmaksızın asliye hukuk hakimliklerine veya yabancı memleketlerde Türk konsolosluklarına verilebilir.

Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde altmış gündür.

Süreler, tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar. Ancak bazı uzman erbaşların sözleşmeleri feshedildikten sonra kendilerine herhangi bir evrak verilmemekte sadece tebliğ edilerek kışla dışına çıkartılmaktadırlar. Yapılan işlem hukuka aykırıdır. Zira tebliğ tebellüğ belgesinin bir nüshasının sözleşmesi feshedilmiş uzman erbaşa verilmesi gerekir. Ancak unutulmamalıdır ki bu evrak olmadan da dava açılabilir. Evrakların tanzim edilmesi için kurumla yazışma yapılması ve evrakların verilmesinin beklenmesi sürelerin geçmesine neden olacağından beklenilmeden dava açılmasında fayda vardır. Zira dava açma süresi 60 gündür.

BUNU DA BİL; Uzman erbaş olmaya engel suçlar hakkında aşağıdaki videomuzu izleyebilirsiniz.

Uzman Çavuş Sözleşme Feshi Kademe İlerlemesinin Durdurulması Sebebiyle

Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ile Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde  devamlılık arz eden teknik ve kritik uzmanlık görev yerlerine ait erbaş kadrolarında uzman onbaşı ve uzman çavuş olarak istihdam edilmesi, derece yükselmesi ve kademe ilerlemesi ile terfi esasları ayrıca sözleşmenin feshi ve uzatılmasında uygulanacak esaslar Uzman Erbaş Kanunu kapsamında çıkarılan Uzman Erbaş Yönetmeliğinde detaylı bir şekilde düzenleme altına alınmıştır. Uzman erbaşların kademe ilerlemesi işlemleri ilgili yönetmeliğin üçüncü bölümünde yer alan “Sicil işlemleri, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi” başlıklı 10’uncu maddesinde personel hakkında kademe ilerlemesi yapılabilmesi için; bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olması, o süre içerisinde olumlu sicil almış olması ve bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması gerekliliği vardır. Kademe ilerlemesi şartlarından olan sicilin olumlu olabilmesi için o sicil yılı içerisinde verilen sicil notunun, sicil tam notunun yani 100 puan üzerinden en az yüzde altmış (%60) ve daha yukarısı olması gerekmektedir. Yukarıda izah ettiğimiz üzere uzman erbaşların kademe ilerlemesinin yapılabilmesi için asgari şartların sağlanması gerekmekte olup kanun koyucunun emredici nitelikte düzenlemiş olduğu ilgili madde gereği idarenin bu konuda takdir hakkı bulunmamaktadır. Bu kapsamda personelin sicil dönemi içerisinde sicil notu 60 puan ve üstü ise ayrıca bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış ve bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademe bulunması durumunda mutlaka personelin kademe ilerlemesi yapılacaktır. Yine ilgili maddenin devamında kademe ilerlemesi işlemleri asgarî üçüncü sicil amirliği seviyesinde yapılacağı belirtmiş olup derece ilerlemesi yapmaya yetkili organlardan farklı bir düzenlemeye gidilmiştir. Nitekim derece yükselmesi işlemleri sözleşme yapmaya yetkili komutanlık veya kurum amirleri tarafından yapılmaktadır. 

Kademe İlerlemesi Yapılmaması Sözleşme Fesih Sebebi midir?

Uzman onbaşı ya da Uzman Çavuş rütbesindeki uzman erbaşların kademe ilerleme usul ve şartları Uzman Erbaş Yönetmeliğinin 10’uncu maddesinde açık bir şekilde düzenleme altına alınmış olup daha öncesinde de dile getirdiğimiz üzere kanun koyucu idareye diğer bir ifade ile personelin görev yaptığı kuruma takdir hakkı tanımamıştır. Emredici hüküm niteliğinde olan söz konusu düzenleme gereği koşulların sağlanması durumunda personelin mutlaka kademe ilerlemesi yapılacaktır. Kademe ilerlemesinin yapılmaması durumunda ise özellikle personelin özlük hakları yani parasal hakları açısından mağduriyetlere sebebiyet verebileceği gibi sözleşme feshine dahi sebep olacaktır. Nitekim Uzman Erbaş Yönetmeliğinde sözleşmenin feshedilmesi sebeplerinin düzenlenmiş olduğu 13’üncü maddesinde; “Almış oldukları sicile göre kademe ilerlemesi yapamayanların” sözleşmeleri feshedilmek suretiyle ilgili kurumdan ilişiklerinin kesileceği düzenlenmiştir. Anlaşılacağı üzere sicil notunun 60 puan altı olması durumunda kademe ilerlemesi yapılamaması sebebiyle personelin ilişiği kesilecek olup kademe ilerlemesinin diğer sebeplere dayanarak yapılamaması durumunda ise sözleşme fesih yoluna gidilmeyecektir. Örneğin personelin sicil notunun 90 olmasına, son bulunduğu kademede 1 yıldan fazla çalışmak olmasına rağmen bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademe olmaması sebebiyle kademe ilerlemesi yapılamaması durumunda sözleşme fesih yoluna gidilmeyecek sadece sicil notunun 60 puanın altında olması sebebiyle sözleşme fesih işlemi yapılacaktır. 

Kademe İlerlemesi Yapılmaması Sebebiyle Sözleşme Feshi İşlemine Karşı İtiraz Edilir mi?   

Uzman Erbaş Yönetmeliğinin “sicil işlemleri” başlıklı 10’uncu maddesinde uzman onbaşılar ve uzman çavuşlar hakkında sicil verme usulleri belirlenmiş olup uzman erbaşlar ile sözleşme imzalanıp göreve alınmalarını takip eden ilk "2 Mayıs" tarihi itibarıyla sicil belgesi tanzim edileceği ifade edilmiştir. Müteakip sicil belgeleri ise her yılın "2 Mayıs" tarihi itibarıyla her niteliğe on üzerinden not verilmektedir. Bu kapsamda uzman erbaş hakkında yetkili 1, 2 ve 3’ncü sicil üstlerince verilen sicil notları ortalaması, sicil tam notunun yüzde altmışının altında olması durumunda kademe ilerlemesi yapılamayacağından personel hakkında sözleşme feshi işlemleri yapılacaktır. Söz konusu sözleşme fesih işlemine karşı iptal davası açma hakkı bulunmaktadır. Burada dikkat edilmesi gereken idari yargılamanın kendine has usul ve esas özellikleri sebebiyle öncelikle süre aşımı hususuna dikkat edilmesi gerekmektedir. Nitekim İdari Yargılama Usul Kanununa göre kişi hakkında gerçekleştirilen işlemin ilgiliye tebliğ tarihinden ya da öğrenme tarihinden itibaren 60 günlük süre içerisinde dava açılması gerekmektedir. Bu sürenin geçirilmesi durumunda mahkeme tarafından davanın reddine karar verilecek olup dava zamanaşımı süresi hak düşürücü süre niteliğinden olduğundan dolayı davalı tarafından itiraz etmesine gerek kalmadan mahkeme sürelere ön inceleme aşamasında re’sen inceleyecektir. Hak mahrumiyetine uğramamak amacıyla dava zamanaşımı süresinin yanı sıra yetkili ve görevli mahkemenin belirlenmesi de ayrı bir öneme haizdir. Görevli mahkeme sözleşme feshi işlemi idari işlem olması sebebiyle idari yargı mercileri olup yetkili mahkeme ise personelin son görev yaptığı yer idare mahkemesidir. İdari yargı da usul ilk inceleme süresi içerisinde mahkeme tarafından re’sen incelenerek eksikliklerin olması durumunda davanın reddi, dilekçenin reddi ya da yetkili mahkemeye dosyanın gönderilmesi sonuçlarını doğurmaktadır. Usul yönünde belirtmiş olduğumuz bu hususların yanı sıra personel hakkında yapılan sözleşme fesih işleminin gerekçesi olan 60 puan altında verilen sicilin hukuka uygunluğu açısından da inceleme yapılacaktır. Bu kapsamda sicil veren üstlerinin birlikte çalıştığı üstleri olup olmadığı ve sicil verebilmek için gerekli üç ay birlikte çalışma koşulunu sağlayıp sağlamadığı öncelikle incelendikten sonra sicil işleminin objektif verilip verilmediğinin denetimi yapılacak,  takdir yetkisinin eşit, adil, objektif ve hizmet  gereklerine uygun olarak kullanılıp kullanılmadığı, bu yetkinin kullanımında  hukuka aykırı bir durumun bulunup bulunmadığı araştırılacak neticesinde hukuka uygunluk tespit edilemezse işlemin iptaline karar verilecek ve personelin tekrardan göreve iadesi sağlanacaktır.

BUNU DA BİL; Uzman Çavuş Sözleşme Feshi Hakkında kısa video için  tıklayınız.

Uzman Çavuş Sözleşme Feshi Sağlık Sebebiyle

Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ile Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde  devamlılık arz eden teknik ve kritik uzmanlık görev yerlerine ait erbaş kadrolarında uzman onbaşı ve uzman çavuş olarak istihdam edilen personelin genel olarak özlük hakları ile yükümlülüklerinin yanı sıra sözleşme fesih sebepleri 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununda düzenlenmiş ilgili kanun kapsamında çıkarılan Uzman Erbaş Yönetmeliğinde de kanunun uygulanış şekli detaylı olarak düzenleme altına alınmıştır. Uzman Erbaş Kanunun “tedavi” başlıklı 10’uncu maddesi ile Uzman Erbaş Yönetmeliğinin “tedavi” başlıklı 17’nci maddesinde Uzman erbaşlar ve bunların bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin sağlık işlemleri sağlık işlemlerinin nasıl yürüyeceği düzenleme altına alınmakla birlikte personelde aranılacak nitelikler arasında yer alan Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde aranan sağlık niteliklerinden birinin kaybedilmesi ya da hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, tedavi süresi hariç olmak üzere istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçmesi durumunda sözleşmelerinin feshedileceği belirtilmiştir. Görüleceği üzere; uzman çavuşların sağlık nedeniyle sözleşme fesih halleri iki farklı şekilde düzenlenmiş olup bunlardan birincisi; hakkında gerek kendi talebi üzerine hastaneye sevk olduğunda gerekse sözleşme yenileme sırasında yapılan muayene neticesinde personelde aranacak sağlık niteliklerini kaybetmesi durumu olup bir diğeri ise geçirmiş olduğu rahatsızlık sebebiyle verilen hava değişimi veya istirahat süresi toplamının 3 ayı geçmesi durumunda sözleşme fesih yoluna gidilmesidir.     

Uzman Çavuş Sağlık Nedeniyle Kendisinden İstifade Edilemeyeceği Haller 

Uzman erbaşların sağlık nedeniyle kendisinden istifade edilemeyeceği haller Uzman Erbaş Kanunu ve Uzman Erbaş Yönetmeliğinde belirtmiş olmasına rağmen uygulamada bazı hatalara düşülerek kurumlar tarafından mevzuatta belirlenen hükümler farklı yorumlanması sebebiyle hatalara düşülmekte ve personelin sözleşmesi feshedilerek mağduriyetlere sebebiyet vermektedir. Bu nedenle ilgili mevzuat hükümleri üzerinde durarak açıklamalarda bulunmaya çalışacağız. İlgili mevzuatlarda bilindiği üzere; bir yılda üç aydan fazla rapor alan uzman erbaşların hava değişimi ve istirahat sürelerinin toplamı tedavi süresi hariç olmak üzere en son alınan istirahat veya hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru üç ayı geçemeyeceği aksi durumda sözleşmesinin feshedileceği düzenlenmiş olmakla birlikte sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi veya istirahat süresi dahil edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler bulunmaktadır. Kanun metninde açıkça belirtilmiş olması sebebiyle son alınan istirahat veya hava değişimi süresi bu dahil edilmesi gerekmekte olup istirahat veya hava değişimi süreleri toplamının üç ayı yani gün hesabıyla 91 gün ve üzeri olması durumunda üçüncü ayı takip eden ilk gün yani 91’inci gün itibariyle yeni bir maaş ödemesi yapılmayacak şekilde personelin ilişiği kesilmektedir. Sürelerin hesaplanmasında dikkat edilmesi gereken diğer bir husus ise; kesintili ve değişik zamanlarda alınan istirahat ve hava değişimi sürelerinin toplamının hesabında ay tabiri 30 (otuz) gün olarak değerlendirileceğidir. Ancak burada ayrıca belirtmemiz gerekirse görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananların, iyileşinceye kadar ilişikleri kesilmemekte, sıhhi izinli sayılmaktadırlar. 

Sağlık nedeniyle sözleşme fesih hallerinde yapılan hatalardan biri de sürelerin hesaplanmasında tedavi sürelerinin de bu sürelere dahil edilmesidir. Bunun yanı sıra personel hakkında verilen raporların ayrımında da hataya düşülmektedir. Nitekim kanunun lafzında hava değişimi veya istirahat raporlarından bahsedilirken ilgili sağlık kuruluşu tarafından düzenlenen iş görememezlik raporları da hataya düşülerek istirahat raporu olarak nitelendirilerek sürelerin hesaplanmasına dahil edilmekte ve personelin sözleşmesinin feshine gidilmektedir. Diğer bir husus ise barışta ve savaşta görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına yakalananlar hakkında kesin işlem kararlı sağlık kurulu raporu onaylanıncaya kadar ilişikleri kesilmemesi gerektiği halde kurumların personelin rahatsızlıklarını hatalı nitelendirerek bu kapsam içinde saymamalarından kaynaklanmaktadır. Örnek vermek gerekirse personelin Fiziki Yeterlilik Testi sırasında düşerek kolunu kırması veya daha uzun süreli bir tedavi görmesini gerektiren bir rahatsızlık geçirmesi durumunda kurumlar bu rahatsızlığın görev sırasında olduğunu dikkate almadan uzman erbaşların sözleşmesinin feshi yoluna gitmektedir. Ancak kanun metninde de açıkça görüleceği üzere bu hallerde personelin ilişiğinin kesilmeyeceği açık olup hakkında “uzman erbaş olamaz” şeklinde kesin kararlı sağlık raporu verilene kadar ilişiğinin kesilmemesi, sıhhi izinli sayılması gerekmektedir. Bunun yanı sıra görev esnasında veya görev dışında görevlerinden dolayı bir saldırıya veya kazaya uğrayarak yaralanan veya meslek hastalığına yakalanan ve bu durumu somut belgelerle ispat edilebilen personelin ilişiği iyileşene kadar kesilmemektedir. Örneğin devriye görevini aracın kaza yapması durumunda personelin hava değişimi veya istirahat alması halinde uzman çavuşun ilişiği iyileşene kadar kesilemeyecektir. 

Uzun Süreli Tedaviye İhtiyaç Gösterenlerin Sözleşme Feshedilme Durumları

Uzman Erbaş Kanununda öncesinde de belirttiğimiz üzere sağlık nedeniyle sözleşmesi fesih halleri iki farklı şekilde düzenlenmiş devam eden rahatsızlık sebebiyle 3 ayı geçen istirahat veya hava değişimi raporu almak ile personelde aranılan sağlık niteliklerini kaybetme durumunda sözleşme feshedileceği düzenlenmiştir. Ancak kanun koyucu ilgili madde de personelin yaşamış olduğu sağlık sorunlarının uzun süreli tedaviyi gerektirmesi durumunu personelin lehine olacak şekilde düzenleyerek sözleşmelerinin feshedilmeyeceğini belirtmiştir. Nitekim kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen 3 (üç) yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilecekleri ve bu süre içerisinde ilişiklerinin kesilmeyeceği ifade edilmiştir. Uzun süreli tedaviye ihtiyaç gösteren bir rahatsızlığa yakalanan uzman erbaşlar 3 yıllık tedavi sürecinin sonunda en geç sıhhi izin sürelerini dolduracakları ayın ilk haftasında kesin işlem kararlı sağlık raporu almak üzere tekrar muayeneye gönderilmekte yapılan muayene sonrasında hastalıkları devam eden ve görev yapamayacak durumda olanlar ile kesin işlem kararlı sağlık kurulu raporu alamayanların ilişikleri 3 (üç) yılı doldurdukları tarih itibariyle kesilmektedir. Uzun süreli tedaviyi gerektiren rahatsızlığa yakalanan personelin sıhhi izin süresi içerisinde sözleşme süresi dolması durumunda personel hakkında düzenlenecek sözleşme yenileme sağlık raporu aranmaksızın kanunda belirtilen diğer şartları taşıması durumunda sözleşmeleri 1 (bir) yıl süre ile yenilenmektedir.

Uzman Çavuş Sağlık Nedeniyle Sözleşme Feshi Kararına İtiraz 

Uzman Erbaş sağlık nedeniyle sözleşme fesih durumunu kanun koyucu iki farklı şekilde düzenlendiğini dile getirmiştik. Bu kapsamda her iki hal bakımından ayrı ayrı itiraz süreçleri hakkında bilgilendirme de bulunmak yerinde olacaktır. Uzman erbaşların istirahat veya hava değişimi süreleri toplamının üç ayı yani gün hesabıyla 91 gün ve üzeri olması durumunda üçüncü ayı takip eden ilk gün yani 91’inci gün itibariyle sözleşme feshi yoluna gidildiği durumlarda sözleşme fesih kararının ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 günlük süre içerisinde idari yargı mercilerinde iptal davası açma hakkı bulunmaktadır. 60 günlük dava açma süresinde hafta sonları da bu 60 günlük sürenin hesaplanmasına dahil olup bu sürenin geçirilmesi durumunda dava açma hakkı kaybedileceğinden sürelerin hesaplanması önemlidir. Sağlık sebebiyle sözleşme fesih hallerinden bir diğeri de, Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde belirtilen sağlık şartlarını taşımıyor olmaktır. Bu itibarla yapılan muayeneler neticesinde hakkında sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili hastaneler tarafından verilen “uzman erbaş olarak görev yapamaz” kararlı sağlık kurulu raporu ilgili komutanlığın Sağlık Daire Başkanlığınca onaylanmasına müteakip personele tebliğ edilmek üzere görev yaptığı birliğine gönderilir. Personelin bu karar itiraz hakkı bulunmakta olup söz konusu itiraz idari yargı mercilerinde açılan iptal davası değildir. Personel tarafına tebliğ edilen rapora itiraz edilmesi durumunda  itiraz işlemi başlatılmasından itibaren 30 (otuz) gün içerisinde tamamlanması esas olup itiraz üzerine personel yeniden hastaneye sevk edilir. Yapılan muayeneler neticesinde yeniden “uzman erbaş olarak görev yapamaz” kararlı rapor alınması, itirazından vazgeçilmesi veya itiraz merciine başvurmaması ya da işlemleri tamamlamadığının bildirilmesi durumunda sözleşmesi feshedilecektir. Uzman erbaş hakkında “uzman erbaş olamaz” ya da “uzman erbaş olarak görev yapamaz” kararlı sağlık raporu sebebiyle sözleşme fesih işlemi yapılması durumunda sözleşme fesih belgesinin personele tebliğ edildiği tarihten itibaren yine 60 günlük dava süresi içinde idari yargı mercilerinde iptal davası açma hakkı bulunmaktadır. Yukarıda belirtmiş olduğumuz sürelerle ilgili hususlar bu sözleşme fesih halinde de geçerli olup idari yargıda görülecek davalar uzmanlık gerektirdiğinden hak kayıplarına uğramamak için alanında uzman idari dava avukatları ile çalışmanın, dava sürecinin idari davalara bakan avukatlar aracılığıyla yürütülmesinin faydalı olacağını düşünmekteyiz.

Uzman Çavuş Sağlık Nedeniyle Sözleşme Feshi Kararına İtirazda Yetkili Mahkeme

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun “Kamu görevlileri ile ilgili davalarda yetki” başlıklı 33’üncü maddesinde idari davalarda genel yetkiden farklı olarak kamu görevlileri tarafından açılacak davalarda özel yetki belirlemiştir. Söz konusu madde metninde kamu görevlilerinin görevlerine son verilmesi sonuçlarını doğuran idari işlemlere karşı açılan iptal davalarında yetkili mahkemenin kamu görevlisinin son görev yaptığı yer idare mahkemesi olduğu yönünde düzenleme yapıldığından hakkında sağlık nedeniyle sözleşme feshi işlemi tesis edilen uzman çavuş atamalı olarak son görev yaptığı yer idare mahkemesinde dava açılması gerekmektedir. Kanun metninde “Son görev yaptığı yer” ifadesinden anlamamız gereken personelin atamalı olarak görev yer dikkate alınmalı hareketli birliklerde ya da kaydırma birliklerde görev yapan personelin geçici görevle bulunduğu yer dikkate alınmamalıdır.

Uzman Çavuş Sözleşme Feshi Düşük Sicil Sebebiyle

Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ile Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde  devamlılık arz eden teknik ve kritik uzmanlık görev yerlerine ait erbaş kadrolarında uzman onbaşı ve uzman çavuş olarak istihdam edilmesi, derece yükselmesi ve kademe ilerlemesi ile terfi esasları ayrıca sözleşmenin feshi ve uzatılmasında uygulanacak esaslar Uzman Erbaş Kanunu kapsamında çıkarılan Uzman Erbaş Yönetmeliğinde detaylı bir şekilde düzenleme altına alınmıştır. Uzman erbaşların kademe ilerlemesi işlemleri ilgili yönetmeliğin üçüncü bölümünde yer alan “Sicil işlemleri, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi” başlıklı 10’uncu maddesinde personel hakkında kademe ilerlemesi yapılabilmesi için; bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış olması, o süre içerisinde olumlu sicil almış olması ve bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademenin bulunması gerekliliği vardır. Kademe ilerlemesi şartlarından olan sicilin olumlu olabilmesi için o sicil yılı içerisinde verilen sicil notunun, sicil tam notunun yani 100 puan üzerinden en az yüzde altmış (%60) ve daha yukarısı olması gerekmektedir. Yukarıda izah ettiğimiz üzere uzman erbaşların kademe ilerlemesinin yapılabilmesi için asgari şartların sağlanması gerekmekte olup kanun koyucunun emredici nitelikte düzenlemiş olduğu ilgili madde gereği idarenin bu konuda takdir hakkı bulunmamaktadır. Bu kapsamda personelin sicil dönemi içerisinde sicil notu 60 puan ve üstü ise ayrıca bulunduğu kademede en az bir yıl çalışmış ve bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademe bulunması durumunda mutlaka personelin kademe ilerlemesi yapılacaktır. Yine ilgili maddenin devamında kademe ilerlemesi işlemleri asgarî üçüncü sicil amirliği seviyesinde yapılacağı belirtmiş olup derece ilerlemesi yapmaya yetkili organlardan farklı bir düzenlemeye gidilmiştir. Nitekim derece yükselmesi işlemleri sözleşme yapmaya yetkili komutanlık veya kurum amirleri tarafından yapılmaktadır. 

Kademe İlerlemesi Yapılmaması Düşük Sicil Sözleşme Fesih Sebebi midir?

Uzman onbaşı ya da Uzman Çavuş rütbesindeki uzman erbaşların kademe ilerleme usul ve şartları Uzman Erbaş Yönetmeliğinin 10’uncu maddesinde açık bir şekilde düzenleme altına alınmış olup daha öncesinde de dile getirdiğimiz üzere kanun koyucu idareye diğer bir ifade ile personelin görev yaptığı kuruma takdir hakkı tanımamıştır. Emredici hüküm niteliğinde olan söz konusu düzenleme gereği koşulların sağlanması durumunda personelin mutlaka kademe ilerlemesi yapılacaktır. Kademe ilerlemesinin yapılmaması durumunda ise özellikle personelin özlük hakları yani parasal hakları açısından mağduriyetlere sebebiyet verebileceği gibi sözleşme feshine dahi sebep olacaktır. Nitekim Uzman Erbaş Yönetmeliğinde sözleşmenin feshedilmesi sebeplerinin düzenlenmiş olduğu 13’üncü maddesinde; “Almış oldukları sicile göre kademe ilerlemesi yapamayanların” sözleşmeleri feshedilmek suretiyle ilgili kurumdan ilişiklerinin kesileceği düzenlenmiştir. Anlaşılacağı üzere sicil notunun 60 puan altı olması durumunda kademe ilerlemesi yapılamaması sebebiyle personelin ilişiği kesilecek olup kademe ilerlemesinin diğer sebeplere dayanarak yapılamaması durumunda ise sözleşme fesih yoluna gidilmeyecektir. Örneğin personelin sicil notunun 90 olmasına, son bulunduğu kademede 1 yıldan fazla çalışmak olmasına rağmen bulunduğu derecede ilerleyebileceği bir kademe olmaması sebebiyle kademe ilerlemesi yapılamaması durumunda sözleşme fesih yoluna gidilmeyecek sadece sicil notunun 60 puanın altında olması sebebiyle sözleşme fesih işlemi yapılacaktır. 

Düşük Sicil Sebebiyle Uzman Çavuş Sözleşme Feshi İptal Edilebilir mi?   

Uzman Erbaş Yönetmeliğinin “sicil işlemleri” başlıklı 10’uncu maddesinde uzman onbaşılar ve uzman çavuşlar hakkında sicil verme usulleri belirlenmiş olup uzman erbaşlar ile sözleşme imzalanıp göreve alınmalarını takip eden ilk "2 Mayıs" tarihi itibarıyla sicil belgesi tanzim edileceği ifade edilmiştir. Müteakip sicil belgeleri ise her yılın "2 Mayıs" tarihi itibarıyla her niteliğe on üzerinden not verilmektedir. Bu kapsamda uzman erbaş hakkında yetkili 1, 2 ve 3’ncü sicil üstlerince verilen sicil notları ortalaması, sicil tam notunun yüzde altmışının altında olması durumunda kademe ilerlemesi yapılamayacağından personel hakkında sözleşme feshi işlemleri yapılacaktır. Söz konusu sözleşme fesih işlemine karşı iptal davası açma hakkı bulunmaktadır. Burada dikkat edilmesi gereken idari yargılamanın kendine has usul ve esas özellikleri sebebiyle öncelikle süre aşımı hususuna dikkat edilmesi gerekmektedir. Nitekim İdari Yargılama Usul Kanununa göre kişi hakkında gerçekleştirilen işlemin ilgiliye tebliğ tarihinden ya da öğrenme tarihinden itibaren 60 günlük süre içerisinde dava açılması gerekmektedir. Bu sürenin geçirilmesi durumunda mahkeme tarafından davanın reddine karar verilecek olup dava zamanaşımı süresi hak düşürücü süre niteliğinden olduğundan dolayı davalı tarafından itiraz etmesine gerek kalmadan mahkeme sürelere ön inceleme aşamasında re’sen inceleyecektir. Hak mahrumiyetine uğramamak amacıyla dava zamanaşımı süresinin yanı sıra yetkili ve görevli mahkemenin belirlenmesi de ayrı bir öneme haizdir. Görevli mahkeme sözleşme feshi işlemi idari işlem olması sebebiyle idari yargı mercileri olup yetkili mahkeme ise personelin son görev yaptığı yer idare mahkemesidir. İdari yargı da usul ilk inceleme süresi içerisinde mahkeme tarafından re’sen incelenerek eksikliklerin olması durumunda davanın reddi, dilekçenin reddi ya da yetkili mahkemeye dosyanın gönderilmesi sonuçlarını doğurmaktadır. Usul yönünde belirtmiş olduğumuz bu hususların yanı sıra personel hakkında yapılan sözleşme fesih işleminin gerekçesi olan 60 puan altında verilen sicilin hukuka uygunluğu açısından da inceleme yapılacaktır. Bu kapsamda sicil veren üstlerinin birlikte çalıştığı üstleri olup olmadığı ve sicil verebilmek için gerekli üç ay birlikte çalışma koşulunu sağlayıp sağlamadığı öncelikle incelendikten sonra sicil işleminin objektif verilip verilmediğinin denetimi yapılacak,  takdir yetkisinin eşit, adil, objektif ve hizmet  gereklerine uygun olarak kullanılıp kullanılmadığı, bu yetkinin kullanımında  hukuka aykırı bir durumun bulunup bulunmadığı araştırılacak neticesinde hukuka uygunluk tespit edilemezse işlemin iptaline karar verilecek ve personelin tekrardan göreve iadesi sağlanacaktır.

Uzman Çavuş Sözleşme Feshi Astsubaylık Eğitiminde Başarısız Olma Sebebiyle

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu kapsamında Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde görev yapan uzman çavuşların ilgili kanunun 15’inci maddesi kapsamında Astsubaylığa geçiş hakkı bulunmaktadır. Söz konusu kanun maddesinde Uzman çalışmaların astsubaylığa geçirilmesi ile ilgili usul, esas ve şartlar belirlenmiş olup şartları sağlayan uzman erbaşlar, Tâbi tutulacakları temel askerlik ve astsubaylık anlayışı kazandırma eğitiminde başarılı olmaları halinde kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığının ihtiyaç duyacağı miktar kadarı, astsubay çavuşluğa nasbedilmektedir. Ancak astsubay meslek yüksek okullarından veya temel askerlik ve astsubaylık anlayışı kazandırma eğitiminden, başarısızlık nedeniyle veya kendi isteği ile ayrılanlardan istekli olan ve uzman erbaş olmak için gerekli şartları taşıyanlar, uzman erbaş olarak göreve devam ettirilmekte uzman erbaş olmak için gerekli şartları taşımadığı anlaşılanların ise sözleşmesi feshedilerek ilişikleri kesilmektedir. Madde metninden de anlaşılacağı üzere sözleşmesi devam ederken astsubaylığa geçirilmek için başvuruda bulunan uzman çavuşlar şartları sağlaması halinde temel askerlik ve astsubaylık anlayışı kazandırma eğitimi süresi içerisinde başarısız olmaları durumunda ya da kendi isteği ile kursu bırakmaları durumunda eğer uzman erbaşlık için gerekli koşulları taşıyor ve uzman erbaş olarak görevine devam etmek istiyorsa bu talepleri doğrultusunda işlem yapılacak aksi takdirde sözleşmeleri feshedilecektir. 

Astsubay Sınıfına Geçirilme Halinde Eğitimden Başarısız Olma Sözleşme Fesih Sebebi midir?

Astsubay Sınıfına Geçirilme başvuru neticesinde gerekli koşulları sağlayan personel temel askerlik eğitimi ve astsubaylık anlayışı kazandırma eğitimine tabi tutulmakta olup ders veya eğitim yapılan toplam gün sayısının üçte birine katılmayanlar, başarısız sayılmaktadırlar. Bunun yanı sıra sağlık sebebiyle temel askerlik ve astsubaylık anlayışı kazandırma eğitiminin ders veya eğitim yapılan gün sayısının üçte birine katılmayanlar, müteakip eğitim döneminde eğitime katılmakta aynı sebepten başarısız olmaları hâlinde başarısız sayılmaktadır. Görüleceği üzere gerek temel askerlik eğitimi gerekse astsubaylık anlayışı kazandıra eğitimi kapsamında verilen eğitimlerde mevzuatta düzenlenen başarı düzeyine ulaşamayanlar ile sağlık sebebi ile yapılan eğitimin üçte birine katılamayanlar başarısız sayılmakta eğer kişinin talebi aksi yönde değilse ve söz astsubaylık eğitimlerinden ilişiğinin kesilmesine sebep olan durum uzman erbaş olmasına da engel değilse tekrar uzman çavuş olarak görevine devam edecektir. Buradan da anlaşılacağı üzere astsubaylık eğitiminden ilişiği kesilen ancak ilişik kesilme sebebi uzman erbaş olmasına engel değilse ve fakat personel uzman erbaş olarak görevine devam etmek istemiyorsa uzman çavuş olarak sözleşmesinin feshedilmesini talep etme hakkı bulunmaktadır. Örnekle belirtmek gerekirse; Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliği kapsamında personel hakkında yapılan muayenede kişinin astsubay olmasına engel bir rahatsızlığı tespit edilerek “Subay/Astsubay Olamaz” kurul kararıyla astsubaylık işlemlerinin sonlandırılmış olmasına rağmen rahatsızlığın uzman erbaş olarak görevine devam etmesi açısından herhangi bir olumsuzluk yaratmaması durumunda personelin talebi üzerine uzman erbaş olarak görevine devam etmesine karar verilmekte, uzman erbaş olarak çalışmak istemediğini belirttiği durumda ise sözleşmesi feshedilmektedir.  

Astsubay Sınıfına Geçirilme Halinde Güvenlik Soruşturması Uygun Olmaması Sözleşme Fesih Sebebi midir?

Astsubay sınıfına geçirilme halinde eğitimden başarısız olma sözleşme fesih sebebi sayılmasının yanı sıra başvuru durumuna göre kendi nam ve hesabına Genelkurmay Başkanlığı tarafından tespit edilecek fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okullarından mezun olarak astsubaylığa geçirilmeye başvuran ya da astsubay meslek yüksekokullarında eğitim görerek astsubaylığa geçirilmeye başvuran uzman çavuşlar hakkında başvuru durumuna göre ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde personelde aranılacak nitelikler açısından inceleme ve değerlendirme yapılmaktadır. Yapılacak değerlendirme neticesinde aranılan niteliklere sahip olmayan personelin astsubaylık temel eğitiminden ilişiği kesileceği gibi eğer tespit edilen hususlar uzman çavuş olmasına da engelse sözleşmesi feshedilecektir. Daha kolay anlaşılması açısından örnekle belirtmek gerekirse, astsubaylığa geçirilmek için başvuruda bulunan uzman çavuş hakkında yapılacak değerlendirme de güvenlik soruşturması uygun olmak kriterini sağlamayan uzman çavuşun astsubaylık geçiş işlemleri  sonlandırılacağı gibi elde edilen bilgi ve belgeler kişinin uzman erbaş olmasına da engelse sözleşmesi feshedilerek ilişiği kesilecektir.

Astsubaylık Eğitiminde Başarısız Olma Sebebiyle Sözleşme Feshine İtiraz Edilir mi?

Astsubay sınıfına geçirilme halinde eğitimden başarısız olma, sağlık şartlarını sağlanmaması nedeniyle ya da ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde astsubay niteliklerine haiz olmama sebebiyle astsubaylık eğitiminden ilişiğinin kesilmesine işlemlerinin yanı sıra yukarıda izah ettiğimiz şekilde sözleşmenin feshedilmesine yönelik işlemlere karşı iptal davası açmak mümkündür. Nitekim astsubaylık eğitiminden ilişiğinin kesildiğine ya da sözleşmesinin feshedildiğine yönelik işlemin ilgiliye tebliğ edilmesinden itibaren İdari Yargılama Usul Kanununa göre 60 gün içerisinde işlemin iptali talepli iptal davası açılabilmektedir. Burada dikkat edilmesi gereken husus 60 günlük süre dava zamanaşımı süresi olması sebebiyle sürenin hesaplanmasında ve takibinde hataya düşülmemesi gerekmekte olup aksi durumda kısacası sürenin geçirilmesi durumunda davanın reddine karar verilecek olmasıdır. İdari Yargılama Usul Kanunu kapsamında süre mahkeme tarafından re’sen incelendiğinden dolayı davalı kurum davanın süresinde açılmadığına yönelik itirazlarda bulunmamış olsa da mahkeme tarafından yapılacak ilk incelemede ya da davanın devamı halinde bu durum tespit edildiğinde davanın reddi yönünde karar verilecektir. Bu sebeple hem usul hem de esas yönünden kendine özgü kurallar barındıran idari yargı sürecinin alanında uzman avukatlarla yürütülmesi hak kayıplarının önüne geçecektir.

Uzman Çavuş Sözleşme Feshi Sözleşme Yenilememe Sebebiyle 

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu kapsamında uzman erbaş temini kapsamında muvazzaflık hizmetini yaparken müracaat edenler ile terhis olduktan sonra müracaat eden adayların başvurularının kabul edilmesine müteakip işlemleri tamamlanarak kendileri ile taahhüt senedi imzalanmakta ve akabinde temel askerlik eğitimine katılarak görevlerine başlamaktadırlar. Uzman erbaşlar için göreve başlama tarihi, taahhüt senedinin imzalanarak verildiği tarih olup ilk taahhüt senedi; iki yıldan az, beş yıldan fazla olamamaktadır. Kural olarak uzman erbaşlar sözleşme süresinin bitiminde terhis edilmekte olup sözleşme süresi bitiminden en az üç ay kala önce dilekçe yoluyla sözleşmelerinin yenilenmesini isteyenlerin istekleri sözleşme süresi, müteakip sözleşme süreleri bir yıldan az, beş yıldan fazla olmamak kaydıyla uzatılabilmektedir. Sözleşme süresinin uzatılmasında almış oldukları son sicil notu, sicil tam notunun yüzde altmış (%60) ve daha yukarısında olmak, halen görev yaptığı kadronun açık olması ve TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliğine göre sağlık şartlarını taşıyor olmak şartları aranmakla birlikte sözleşmesinin uzatılmasına ilgili komutanlıklar tarafından onay verilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda eğer personel sözleşme süresinin bitiminden en az 3 ay önce (personel yurtdışı görevinde ise en az 6 ay önce) yazılı olarak dilekçe ile başvurmadığı sürece sözleşmesi yenilenmeyerek hakkında terhis belgesi düzenleneceği gibi son sicil notunun kanunun aradığı seviyede olmaması ya da kadrosunun kapatılması yahut sağlık şartları taşımaması durumunda da sözleşmesi yenilenmeyerek terhis edilecektir. Tüm bu belirtmiş olduğumuz hususların yanı sıra kanun koyucu uzman erbaşların sözleşme süresinin sona ermesi sonrasında personelle yeniden sözleşme imzalanması daha doğru bir ifadeyle sözleşme yenileme işleminde personelin görev yaptığı kuruma takdir yetkisi de tanımıştır. Daha açık bir şekilde ifade etmek gerekirse; personel ilgili kanunda tüm koşulları sağlamış olmasına rağmen kurum takdir yetkisini kullanarak yeniden sözleşme süresinin uzatılmaması yoluna da gidebilmektedir. Ancak unutulmamalıdır ki, idareye kanun koyucu tarafından tanınan takdir hakkı sınırsız olmayıp idare bu takdir yetkisini hukuka uygun kullanmalı, keyfiyete bağlı takdir yetkisini kullanarak sözleşme süresini uzatmama şeklinde işlem yapamamaktadır. Nitekim Uzman Erbaş Kanunu ile Uzman Erbaş Yönetmeliğinde  “sözleşme fesih halleri” sayma yoluyla kanun koyucu tarafından düzenlenmiş olup kanunda belirtilen haller dışında sözleşme yenilememe işlemi yapılan işlemi sebep unsuru açısından hukuka aykırı hale getirmektedir. 

BUNU DA BİL; Uzman çavuş sözleşme yenilme şartları için uzman erbaş sözleşme yenileme şartları başlıklı makalemizi okumanızı tavsiye ederiz.

Uzman Çavuş Sözleşme Yenilememe Sebepleri Nelerdir?

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ve bu kanun kapsamında çıkarılan Uzman Erbaş Yönetmeliği kapsamında “Sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar” başlığı altında sözleşme yenileme koşulları ayrı ayrı belirtilmiş olup yönetmeliğin 12’nci maddesinde belirtilen koşulların sağlanmaması ya da aynı yönetmeliğin 13’üncü maddesinde belirtilen sözleşme fesih hallerinin bulunması durumunda personelin görev yaptığı kurum tarafından sözleşme yenilememe yoluna gidilebilmektedir. Özellikle uygulamada karşılaşılan ve personelin mağduriyetine sebep veren hususlardan bir tanesi sözleşme süresinin bitimine en az 3 ay kala yeniden sözleşme imzalanmasına yönelik talebin yazılı bir dilekçe ile bildirilmemesidir. Kanunun emredici hükmü gereği sözleşmesini uzatmak isteyen personel talebini yazılı olarak bildirmek zorunda olup sözlü olarak belirtmesi yeterli değildir. Bu nedenle hak mahrumiyete uğramamak adına personel görev yaptığı birliğin koşullarını da göz önüne alarak süresi içerisinde yazılı olarak talebini ilgili personel birimine iletmek yükümlülüğündedir. talebin zamanında iletilmemesi ya da hiç iletilmemesi durumunda sözleşmesi yenilenmeyecek ve önceki sözleşmenin bitim tarihinde ilişiği kesilerek hakkında terhis belgesi düzenlenecektir. Bunun yanı sıra sözleşme yenilemek isteyen uzman erbaşın Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde belirtilen sağlık şartlarını taşıması gerektiği gibi bulunduğu kadronun da sağlık niteliklerine sahip olması gerekmektedir. Örneğin komando birliğinde görev yapan uzman erbaşın “komando uzman erbaş olabilir” sağlık raporu alamaması durumunda da sözleşme yenileme işlemi yapılamamakta olup kadrosunun gerektiği sağlık şartlarını taşımadığından dolayı yine sözleşme bitim tarihinde ilgili komutanlıktan ilişiği kesilebilecektir. Diğer bir husus ise daha öncesinde de ifade ettiğimiz üzere son sicil notu 100 tam sicil notu  üzerinden en az 60 puan veya daha yukarısı olmak zorundadır. Uzman erbaşlar hakkında sözleşmenin imzalanıp göreve alınmalarını takip eden ilk "2 Mayıs" tarihi itibarıyla sicil belgesi tanzim edilmekte olup sicil belgesinde her niteliğe on üzerinden not verilmekte ve sicil üstlerinin verdikleri notların toplamının ortalaması, o yılın sicil notunu oluşturmakta, bu kapsamda uzman çavuş hakkında düzenlenen son sicil notu 100 tam puan üzerinden en az 60 puan olmak zorundadır. Aksi durumda belirtmiş olduğumuz gibi sözleşme yenileme talebi olumsuz değerlendirilerek sözleşme süresi bitiminde yine hakkında terhis kararı verilmektedir.

Uzman Çavuş Sözleşme Süresi Bitmeden Sözleşmesi Feshedilir mi?

Uzman Erbaşların sözleşme süresi içerisinde ve henüz sözleşme süresi dolmadan sözleşmelerinin feshedilmesi hususlarını iki farklı başlık olarak incelemek yerinde olacaktır. Nitekim ilgili kanun ve yönetmelikte uzman erbaşların kendi istekleriyle sözleşmeyi sona erdirebilme halleri ile idare tarafından tek taraflı olarak sözleşme feshi halleri ayrı ayrı düzenlenmiştir. Bu kapsamda; 
Uzman Erbaşlar, 
a. Sözleşmenin imzalanmasından sonra ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde ayrılma,
b. Sözleşme süresi bitiminde kendi isteği ile sözleşmeyi yenilememe,
c. Kadro lağvı,
ç. Astsubaylığa Geçiş Eğitim ve Öğretiminde başarısızlık halleri dışında tek taraflı olarak sözleşmelerini feshetememektedir. 

İdare tarafından sözleşmenin sona erdirebilme halleri ise; 
a. Sağlık nedeniyle,
b. Kendisinden istifade edilememe, görevde veya kursta başarısızlık,
c. Uzman Erbaş Kanunu Madde 12/3 ve Uzman Erbaş Yönetmeliği Madde 13/3’de sayılan sebepler,
ç. Uzman erbaş olarak göreve başlamış olup da, daha sonra uzman erbaşlığa giriş şartlarına sahip olmadığı sonradan anlaşılanlar,
d. 45 yaş sınırı nedeniyle,
e. Askeri Ceza Kanunu Madde 34/son gereğince 6 aydan fazla memuriyetten mahrumiyet cezası alma halinde.
f. Sağlık nedeniyle
g. Hava değişimi veya istirahat nedeniyle şeklinde düzenlenmektedir.
Görüleceği üzere gerek uzman erbaşların kendi istekleri ile gerekse idarenin tek taraflı işlemiyle sözleşme fesih halleri Uzman Erbaş Kanununda düzenlenmiş olup belirtmiş olduğumuz bu hususlar haricinde sözleşme fesih halleri bulunmamaktadır.

Sözleşme Süresi Sonunda Sözleşme Yenilemeyen Uzman Erbaş Geri Dönebilir mi?

Uzman Erbaş Yönetmeliği’nin “Sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar” başlıklı 12’nci maddesinde sözleşme yenilemede uygulanacak esaslar üzerinde durmuş ve ilgili düzenleme kapsamında son sözleşmenin bitiminden en az 3 ay öncesinde (yurtdışında görev yapan personel açısından en az 6 ay öncesinde) yazılı olarak talepte bulunmama ya da süresi içerisinde talepte bulunmama durumunda sözleşme yenileme işlemi yapılamayacağını ifade etmiştik. Uygulamada en fazla mağduriyet yaşanan hususlardan biri olmakla birlikte sağlık koşullarını sağlama kriteri yerine getirilmediğinden dolayı da sözleşme yenilememe işlemleri sonrası ilişik kesilmesi durumunda da uzman çavuşların tekrardan uzman erbaş olarak görev alıp alamayacağı tartışılan konulardan bir tanesidir. Her ne kadar konu hakkında Uzman Erbaş Kanunu ve Uzman Erbaş Yönetmeliğinde emredici hüküm niteliğinde “Her ne sebeple olursa olsun, sözleşmesi feshedilerek Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiği kesilen uzman erbaşlar, tekrar Türk Silahlı Kuvvetlerine alınmazlar.” Şeklinde düzenleme yer almış olsa da bu durum tekrar başvuru yoluyla yeniden uzman erbaş alımlarına yönelik bir düzenleme olup sözleşmenin feshedilmesine ya da yenilenmemesine yönelik işlemlerin idari işlem niteliğinden olmasından dolayı iptal davasına konu edilebilmektedir.

Uzman Çavuş Sözleşme Feshi Disiplinsizlik Sebebiyle

Uzman çavuşlar bulundukları ve çalışacakları kurumlarla kanun gereği sözleşme imzlayarak görev yapmaktadırlar. Bizim görüşümüze göre askerlik vazifesini yerine getiren kişilerin sözleşmeli olarak değil de kadrolu olarak istihdam edilmeleri gerekmektedir. Ancak mevcut kanunlar gereği şu anda istihdam sözleşme sağlanarak gerçekleştirilmekte ve uzman çavuşlar sözleşme yapmak kaydıyla hizmet vermektedirler. Uzman çavuşlar bulundukları kurumlarla sözleşme imzalayıp da göreve başladıklarında bu görevleri idare tarafından tek taraflı olarak feshedilebilmektedir. Ancak her fesih işlemi tabi ki de haklı fesih olarak kabul görmemekte idare yaptığı fesih işleminde hatalara düşebilmektedir. Bu uzman çavuş sözleşme feshi işlemlerinden bir tanesi de disiplinsizlik sebebiyle fesih işlemidir. 

Uzman Çavuş Disiplinsizlik Sebebiyle Fesih

Uzman çavuş disiplinsizlik sebebiyle sözleşme feshi işleminin yapılabilmesi için uzman çavuşun bağlı bulunduğu kurumun kanunlar ve nizamlara uyarak bu işlemi yapması şarttır. Uzman çavuşlar 3269 sayılı kanun ve bu kanun gereğince hazırlanmış olan uzman erbaş yönetmeliğine tabidirler. Söz konusu kanun ve yönetmeliklerde idarenin disiplinsizlik sebebiyle sözleşme fesih işlemini gerçekleştirebilmesinin koşulları yer almaktadır. Kanun ve yönetmeliğe göre disiplinsizlik sebebiyle uzman çavuş fesih işlemi;

Son olarak verilen disiplin cezasından alınan ceza puanı da dahil olmak üzere ceza kararının kesinleştiği tarihten itibaren geriye doğru son bir yıl içinde toplamda;

30 gün ve daha fazla hizmet yerini terk etmeme cezasına mahkum olmak,

En son alınan disiplin cezasından geriye doğru son bir yıl içinde;

En az 2 disiplin amirinden toplam 8 defa disiplin cezası almış olmak,

En az 2 disiplin amirinden 8'den fazla disiplin cezası almış olmaktır.

Yukarıda da görüleceği üzere uzman çavuşların disiplin cezası sebebiyle ilişiklerinin kesilme sebepleri kanunda yer almıştır. 

Bu yazanlar dışında uzman çavuşların disiplinsiz oldukları gerekçesiyle sözleşmelerinin feshi açık bir şekilde kanuna aykırı olacaktır. 

BUNU DA BİL; Uzman Çavuş Sözleşme Feshi Hakkında kısa video için tıklayınız

Uzman Çavuş Sözleşme Feshi Askeri Dava Avukatı Değerlendirme

Örneğin çeşitli gerekçeler gösterilerek uzman çavuşun görevden kaçtığı ve daha önceki disiplin safahatı değerlendirilerek kendisinden istifade edilemeyeceği gerekçesiyle sözleşmesinin feshedildiğini düşünelim. Alınan disiplin cezalarının da daha önceki disiplin safahatına göre izinsiz olarak garnizonu terk ettiğinden bahisle 1/20 oranında aylıktan kesme disiplin cezasıyla tecziye edildiği, özürsüz veya izinsiz olarak günlük mesai çizelgesine uymadığından bahisle uyarma cezasıyla tecziye edildiği, koğuşlar bölgesine alkollü olarak geldiği ve hoşnutsuzluk çıkardığından bahisle 1 gün süreyle hizmet yerini terk etmeme cezaları ile de tecziye edilmiş olsun. Şimdi böyle bir uzman çavuş sözleşme feshi işleminin gerekçesi disiplinsizlik olarak nitelendirilse de;

Uzman Erbaş Kanunun 12. maddesinin 4. fikrasının (d) beninde disiplin cezası nedeniyle sözleşmenin feshedileceği hususunun özel olarak düzenlendiği, anılan bende göre uzman çavuşun sözleşmesinin feshedilebilmesi için en son aldığı disiplin cezasından geriye doğru son bir yıl içinde en az iki disiplin amirinden toplam sekiz defa veya daha fazla disiplin cezası alması gerekirken örnekte belirttiğimiz şekilde 3 adet disiplin cezasının bulunduğu görülmektedir. Bu durumda, Uzman Erbaş Kanunun 12. maddesinin 4. fıkrasının (d) bendinde öngörülen sayıda disiplin cezası bulunmayan uzman çavuş hakkında, kendisinden istifade edilememe şartının gerçekleştiğinin kabulüne olanak bulunmadığı anlaşıldığından uzman çavuşun sözleşmesinin feshine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmayacaktır. 

Ayrıca açılacak sözleşme feshi iptali davasında, Anayasa'nın 125.maddesinin son fikrasında, idarelerin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü bulunduğu hükme bağlandığından, uzman çavuşun bağlı olduğu kurumun hukuka aykırı bulunan işlemi nedeniyle uzman çavuşun yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının iadesi de talep edilebilecektir.

Türk Silahlı Kuvvetlerinin disiplin anlayışını temelden sarsacak "kendisinden istifade edilememe"nin hukuki sebebinin objektif olarak gerçekleştiğinden bahsedilmekte ise bu hususun ortay konulması, somut verilerle desteklenmesi şarttır. 

Hazırlayanlar; Avukat Emre ASAN, Avukat Bilgehan UTKU