Güvenlik Soruşturması Yönetmeliği ve Genel Bilgi | Mil Hukuk & Danışmanlık

Güvenlik Soruşturması Yönetmeliği ve Genel Bilgi

  • Anasayfa
  • Güvenlik Soruşturması Yönetmeliği ve Genel Bilgi

Güvenlik Soruşturması Yönetmeliği ve Genel Bilgi

kanun gereği hazırlanan güvenlik soruşturması yönetmeliğine göre kanunda belirtilen hususlar çerçevesinde kişiler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaktır

Güvenlik Soruşturması Yönetmeliği ve Genel Bilgi

Güvenlik Soruşturması Yönetmeliği Nedir?

Güvenlik soruşturması yönetmeliği Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kanunu olan 7315 sayılı kanunun 12. maddesine göre hazırlanmıştır. Bu kanun gereği hazırlanan güvenlik soruşturması yönetmeliğine göre kanunda belirtilen hususlar çerçevesinde kişiler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaktır. Yönetmeliğin kanuna uygun olması ve kanunda yer alan hususlara aykırı olmaması şartı gereği güvenlik soruşturması yönetmeliğinin kanun maddelerindeki hususların uygulanmasını sağlaması ve aykırı olmaması gerekir.

Güvenlik Soruşturması Yönetmeliğinin Amacı Nedir?

Güvenlik soruşturması yönetmeliğinin amacı her yönetmelikte olduğu gibi düzenlenmiş olup devletin güvenliğini sağlamak, ulusal varlığın ve bütünlüğün zarar görebileceği ya da tehlikde olduğu bilgi ve belgelerin ve gizlilik dereceli birimlerin tespitinin yapılması ile güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması usulünü belirlerlemektir. Burada önemli olan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmasına ilişkin usul ve esasların neler olduğudur. Güvenlik soruşturması yönetmeliği tabi ki de güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacak kişileri kapsamına almaktadır. Dayanağı tabi ki de 7315 sayılı kanundur.

Güvenlik Soruşturmasına İlişkin Tanımlar

İstihbari faaliyet; Güvenlik soruşturması yapılacak kişi hakkında Milli İstihbarat Teşkilatı ya da Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından yapılan ve çeşitli haber ve bilgilerin derlenip işlenmesi yoluyla bilgi elde etme yoludur.

Kişisel veri; Kişisle veri güvenlik sorutşurması yapılacak kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgidir.

Kurum ve Kuruluş; Kişi hakkında güvenlik sorutşurması yapılamasını talep eden idari birimler.

Olgusal veri; Yorum içermeyen, somut ya da gözle görülebilip doğruluğu teyit edilebilir verileri.

Arşiv Araştırması Nedir?

Arşiv araştırması hakkında arşiv araştırması yapılan kişinin;

  • Adli sicil kaydının olup olmadığı,
  • Kolluk güçleri tarafından halen aranıp aranmadığı,
  • Hakkında herhangi bir kısıtlama olup olmadığı,
  • Hakkında kesinleşmiş mahkeme kararı olup olmadığı,
  • CMK 171. maddesinin 5. fıkrası gereği Kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin karar ya da 231. maddesinin 13. fıkrası kapsamında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı olup olmadığı ya da soruşturma ya da kovuşturma olup olmadığı,
  • Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığı hususlarında incelemelerde bulunulur.

Güvenlik Soruşturmasında Nelere Bakılır?

  • Adli sicil kaydının olup olmadığı,
  • Kolluk güçleri tarafından halen aranıp aranmadığı,
  • Hakkında herhangi bir kısıtlama olup olmadığı,
  • Hakkında kesinleşmiş mahkeme kararı olup olmadığı,
  • CMK 171. maddesinin 5. fıkrası gereği Kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin karar ya da 231. maddesinin 13. fıkrası kapsamında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı olup olmadığı ya da soruşturma ya da kovuşturma olup olmadığı,
  • Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığı, 
  • Kişinin görevinin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki yürütülecek görevin gerektirdiği niteliklerle ilgisi bulunan, yorum içermeyen, somut veya gözlemlenebilir ya da doğrulanabilir vakıalara dayanan verilerinin bulunup bulunmadığı,
  • Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin bulunup bulunmadığı, 
  • Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir.

Kimler Hakkında Güvenlik Soruşturması Yapılır?

İlk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında arşiv araştırması yapılır.

Güvenlik soruşturması ile arşiv araştırmasının birlikte yapıldığı kişiler ise;

Milli Savunma Bakanlığında çalıştırılacak kamu personeli hakkında,

İdari birimlerin gizlilik dereceli birim ve kısımlarında çalıştırılacak kişiler hakkında,

Genelkurmay Başkanlığında çalıştırılacak personel hakkında,

Emniyet Genel Müdürlüğünde çalıştırılacak kişiler hakkında,

Jandarma Genel Komutanlığında çalıştırılacak personel hakkında,

Sahil Güvenlik Komutanlığında çalıştırılacak personel hakkında,

Milli İstihbarat Teşkilatında çalıştırılacak personel hakkında,

Ceza infaz kurumlarında çalıştırılacak personel hakkında,

Tutukevlerinde çalıştırılacak personel hakkında,

Kamu kurum ve kuruluşlarında çalıştırılacak öğretmenler hakkında,

Üst kademe kamu yöneticileri hakkında,

Özel kanunları gereği güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler hakkında,

Milli güvenlik bakımından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde çalıştırılacak personel hakkında,

güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır.

Güvenlik Soruşturmasını Kim Yapar?

Milli Savunma Bakanlığında çalıştırılacak uzman erbaş, sözleşmeli er ve işçilere, Emniyet Genel Müdürlüğünde çalıştırılacak kişilere, Jandarma Genel Komutanlığında çalıştırılacak personele, Sahil Güvenlik Komutanlığında çalıştırılacak personele, Ceza infaz kurumlarında çalıştırılacak personele,  Tutukevlerinde çalıştırılacak personele, Kamu kurum ve kuruluşlarında çalıştırılacak öğretmenlere, İdari birimlerin gizlilik dereceli birim ve kısımlarında çalıştırılacak kişilere ilişkin güvenlik soruşturması doğrudan yapılacak talepler üzerine Emniyet Genel Müdürlüğü ve/veya mahalli mülki idare amirlikleri tarafından yapılır. İllerden gelen güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması talepleri ise valilikler tarafından yerine getirilir. Güvenlik soruşturması taleplerine ilişkin elde edilen bilgi ve sonuçlar en geç 60 iş günü içinde talep eden kuruma bildirilir. 

Güvenlik Soruşturması 1. Derece Akrabaya Bakılır mı?

Güvenlik soruşturmasında en çok sorulan sorulardan bir tanesi de 1. derece akrabanın güvenlik soruşturmasını etkileyip etkilemediğidir. 4045 sayılı kanun gereği hazırlanmış olan güvenlik soruşturması arşiv araştırması yönetmeliğinde kişinin içinde bulunduğu ortamdan da söz edilmekteydi. Ancak yeni 7315 sayılı yasaya göre düzenlenmiş olan yönetmelikte kişinin içinde bulunduğu ortam artık yok. Bundan dolayı güvenlik soruşturmalarında aileden dolayı, anne, baba, eş kardeşten dolayı ya da akrabalıktan dolayı eleme gerçekleştirilemeyecek. Anlaşılacağı üzere yeni yönetmelik ile sadece kişinin kendisinin durumu hakkında elde edilecek bilgilere yer verilebilecektir. 

Güvenlik Soruşturmasında Nelere Bakılır?

Güvenlik sorutşurmasında bakılacak olan hususlar artık kişinin kendi şahsıyla ilgili olacaktır. Ailesi yaut içinde bulunduğu ortamın kişileri etkilemesinin önü kapatılmış ve kişiler artık şahsından sorumlu tutulmuştur. Güvenlik soruşturmasında bundan dolayı da kişinin kendisi incelemeye tabi tutulacaktır. Güvenlik soruşturmasında nelere bakılacak bu sorunun cevabı ise;

Güvenlik soruşturmasına tabi tutulan kişi ilk önce hakkında soruşturma olup olmadığı ya da ceza davası bulunup bulunmadığı incelenecektir. Ancak buradaki inceleme ceza davası ile ilgilidir. Yani hukuk davası, örneğin boşanma davası, alacak davası, miras davası gibi davaların etki etmesi mümkün değildir. Aynı şekilde kişi hakkında açılan davalara bakılacaktır. Ya da kişinin kendisi hakkında yapılan yargılama sonrasında alınan mahkumiyet kararı önemli olacaktır. Fakat annesine, babasına kardeşine ya da eşine bakılmayacaktır. Yani artık kişinin babasının ceza davasının ya da işlediği suçun bir önemi kalmayacaktır. Örneğin babanın uyuşturucu kaçakçılığından aldığı cezanın ya da hapiste olmasının bir önemi kalmamıştır. Ya da annenin sgk kaydı sebebiyle ya da annenin aldığı mahkumiyet kararı ile kişinin güvenlik soruşturması olumsuz olmayacaktır. 

Bakılacak diğer hususlar ise; Adli sicil kaydının olup olmadığı, Kolluk güçleri tarafından halen aranıp aranmadığı, Hakkında herhangi bir kısıtlama olup olmadığı, Hakkında kesinleşmiş mahkeme kararı olup olmadığı ile CMK 171. maddesinin 5. fıkrası gereği Kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin karar ya da 231. maddesinin 13. fıkrası kapsamında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı olup olmadığı ya da soruşturma ya da kovuşturma olup olmadığı, Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığı, terör örgütleri ile bağlantısının olup olmadığı araştırılmaktadır.

Atamalarda Güvenlik Soruşturması

İlk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında arşiv araştırması yapılacağı düzenlenmiş olmakla birlikte kendi özel kanunlarına göre güvenlik soruşturması yapılacağı belirtilmiş olan kurumlara yapılacak atamalarda da arşiv araştırması değil güvenlik soruşturması yapılacaktır. Ayrıca kanunda arşiv araştırması ile birlikte güvenlik soruşturması yapılacak meslekler de düzenlenmiştir. Buna göre örneğin kamu kurum ve kuruluşlarına öğretmen olarak atanacak kişiler hakkında güvenlik soruşturması yapılacaktır. Yine polis memurları ile bekçiler için de sadece arşiv araştırması değil güvenlik soruşturması yapıacaktır.

Güvenlik Soruşturması Olumsuz Olduğunda Yapılması Gereken Nedir?

Güvenlik soruşturmasının olumsuz olmasından dolayı ataması yapılmayan ya da ataması yapıldıktan sonra güvenlik soruşturması olumsuz gelen kişilerin bu olumsuzluğu ortadan kaldırmaları için gereken tek yöntem dava açmalarından geçmektedir. Güvenlik soruşturması davası idare hukukunun konusu içine girdiğinden dolayı idari dava avukatı vasıtasıyla dava açılması gerekmektedir. Bu davalar son derece kendine has özellikler taşır. Bir kere dava açıldıktan sonra davalı idarenin açılan iptal davasına vereceği savunmalarda kişinin atamasının sonlandırılması yahut memuriyetten çıkarılma gerekçesi yer almayacaktır. Çünkü bu belgeler mahkemeye davalı idare tarafınddan gönderilmekte ve gizli olarak dilekçe haricinde mahkemeye sunulmaktadır. Gerekçeli ve hukuka uygun bir savunmaya cevap dilekçesi verilebilmesi için idari dava avukatının bu sebepleri öğrenmesi ve buna göre savunmalarını tertiplemesi şarttır. Aksi durumda hak kayıpları yaşanabilmektedir. 

Güvenlik Soruşturması İptali Davasında Uygulanacak Kanun

Güvenlik soruşturması iptali davasında uygulanacak kanunlar öncelikli olarak tabi ki de 2577 sayılı idari yargılama usulü kanunudur. Sonrasında 7315 sayılı güvenlik soruşturması kanunu ve bu kanuna göre düzenlenmiş olan güvenlik soruşturması yönetmeliğidir. 

1