Meslekten Çıkarma Cezalarında Savunmanın Önemi
Meslekten çıkarma cezasında savunma- Özellikle polis, asker ve memur hukuku bakımından Meslekten çıkarma ve disiplin cezaları büyük bir önemi haizdir. Nitekim meslek hayatına son verilmesi bir askerin ya da jandarma genel komutanlığı personelinin iş hayatında karşılaşabileceği en vahim durumdur. Zira meslekten çıkarma cezası ile tecziye edilen kişilerin yeniden bir meslek edinme imkanları zor olabileceği gibi ekonomik bakımdan hem kendileri hem de aile bireyleri oldukça fazla etkilenebileceklerdir.
Ayrıca diğer disiplin cezaları ile tecziye edilme durumunda da ileride meslekten çıkarma cezası ile karşılaşma ihtimali de bulunabilmektedir. Nitekim özellikle asker ve jandarma personeli kişilerin disiplin ceza puanlarını doldurmaları yine bu tür bir sorunla karşılaşma durumlarını ortaya çıkartacaktır.
Meslekten çıkarma ve diğer disiplin cezaları ile tecziye edilen TSK mensubu yahut Jandarma genel komutanlığı personelinin öncelikle kendisi ile ilgili disiplin cezasının gerekçesini iyi bir şekilde kavraması ve buna ilişkin yapılabilecekleri ortaya koyması şarttır.
İdari işlemin iptali ile ilgili idari işlemin iptali başlıklı makalemize göz atın
Her disiplin cezasında, disiplin cezası ile tecziye edilen personelin savunmasının alınması şarttır. Savunma Anayasal bir hak olup savunma alınmadan disiplin cezası verilmesi kanuna aykırıdır. Bu durumda savunmanın disiplin cezasının sonuçları bakımından çok büyük bir role sahip olduğu su götürmez bir gerçektir. Gerekçeli olarak yapılacak bir savunma personelin gelecek hizmet safahatını etkileyecek disiplin cezasının ortadan kaldırılmasına sebep olabileceği gibi çok daha vahim sonuçlar doğuracak olan meslekten çıkarma cezasının ortadan kaldırılmasına da yardımcı olacaktır.
Meslekten çıkarma davalarındaki genel usul kuralları için ana makalemizi inceleyin; polis meslekten çıkarma
7068 ve 657 Sayılı Kanunlarda Savunma Farklılıkları
Kolluk personeli (Emniyet, Jandarma) ile sivil memurların savunma süreçlerinde teknik farklar mevcuttur:
| Özellik | 657 Sayılı Kanun (Sivil Memur) | 7068 Sayılı Kanun (Kolluk) |
|---|---|---|
| Savunma Süresi | En az 7 gün. | En az 7 gün. |
| Sözlü Savunma | Yüksek Disiplin Kurulu’nda bizzat veya vekille sözlü savunma hakkı vardır. | Yüksek Disiplin Kurulu'nda sözlü savunma hakkı esastır; kullandırılmaması ağır ihlaldir. |
| Belge İsteme | Savunmada lehe olan delillerin toplanmasını talep edebilir. | Soruşturma dosyasının tamamının örneğini alma hakkı daha katı kurallara tabidir. |
Meslekten Çıkarma Cezalarında Savunma Anayasal Haktır
Anayasa'nın 129/2. maddesinde, memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği hükme bağlanmıştır.
Anılan Anayasa hükmünün gerekçesinde, "yapılacak disiplin kovuşturmalarında ve disiplin cezası uygulamasında ilgiliye isnadolunan hususun bildirilmesi, dinlenilmesi, savunmasını yapma imkanı tanınması bu madde ile güvence altına alınmaktadır" ifadelerine yer verilerek, disiplin cezaları ile ilgili olarak Anayasal güvenceye bağlanan savunma hakkının içeriği belirtilmiştir.
Anayasa Mahkemesinin, Avrupa İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşme'nin, savunma hakkının önemini ve gereğini vurgulayan 6. maddesini de dikkate alarak savunma hakkının niteliğini vurguladığı, 14.7.1998 günlü, 1997/41, 1998/47 sayılı kararında,herkesin kendisine yönelik isnadın nedeninden ve niteliğinden en kısa zamanda, anladığı bir dille ve ayrıntılı olarak haberdar edilmek hakkına sahip olduğu; olayı, isnadın nedenini ve hukukî niteliğini bilmeyen kişinin kendisini yeterince savunamayacağının açık olduğu, bu hususun, savunma hakkının temelini oluşturduğu belirtilmiştir.
Anayasa hükmü, gerekçesi ve Anayasa Mahkemesi kararı karşısında, disiplin cezaları ile ilgili olarak savunma hakkı kullandırılmadan disiplin cezası verilmesinin hukuken olanaklı olmadığı; savunma hakkının hukuka uygun şekilde kullanılabilmesi için de, ilgili kamu görevlisinin hakkındaki iddiaları, bu iddiaların dayandığı delilleri, üzerine atılı fillerin hukuki nitelendirmesini ve önerilen disiplin cezasını bilmesi gerektiği sonucuna varılmakta olup, tüm bu husular kendisine bildirilmeyen kişinin kendisini yeterince savunamayacağı açıktır.
Anayasanın yukarıda aktarılan 129/2. maddesinin emredici nitelikteki hükmü uyarınca, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun, memurların savunma haklarını düzenleyen 129/2. maddesinde, hakkında memurluktan çıkarma cezası istenen memurun, soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahip olduğu ve 130. maddesinde, devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemeyeceği, soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan memurun, savunma hakkından vazgeçmiş sayılacağı kurallarına yer verilmiştir.
Değinilen kurallar ile, savunma alınmadan disiplin cezası verilemeyeceği temel ilke olarak belirlendikten sonra, bu temel ilkenin uygulanması ile ilgili olarak, devlet memuriyetinden çıkarma cezaları için, öngörülen yaptırımın ağırlığı nedeniyle devlet memurları için güvence oluşturacak özel bazı kurallar belirlenerek disiplin cezası vermeye yetkili olan merciin savunma alması zorunlu kılınmıştır. Bu çerçevede, 657 sayılı Yasanın 130. maddesinde yer alan ve ilgili memurun savunma hakkından vazgeçmiş sayılacağı durumları düzenleyen kuralın, devlet memuriyetinden çıkarma cezaları için özel olarak öngörülen savunma alma zorunluluğunu ortadan kaldıracak şekilde yorumlanması hukuken olanaklı olmayıp soruşturma aşamasında soruşturmacı tarafından savunma alınmasının da anılan zorunluluğu ortadan kaldırmayacağı sonucuna varılmıştır.
Anayasa ve 657 sayılı Yasa hükümleri ile ilgili olarak buraya kadar yapılmış olan değerlendirmeler bir arada dikkate alındığında; devlet memurunun veya diğer kamu görevlilerinin görevine son verilmesi sonucunu doğuran disiplin cezalarının verilebilmesi için, söz konusu disiplin cezalarını vermeye yetkili merciiler tarafından, ilgili kamu görevlisinin hakkındaki iddiaları, bu iddiaların dayandığı delilleri, üzerine atılı fillerin hukuki nitelendirmesini ve önerilen disiplin cezasını öğrenmesi sağlanarak, savunma yapmasına imkan tanınmasının hukuken zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.
BUNU DA BİL; İdare hukukunda gerekçeli savunma için aşağıdaki videomuzu izlemenizi tavsiye ederiz.
Meslekten Çıkarma Tebliğ Tarihini Doğru Tespit Edin
İdari davada hukuksal süreç tebligat ile başlar. Tebligatı aldığınız tarihi zarfın üzerine not edin. Ev adresinde yapılan tebligatlarda, evde kimsenin bulunmaması halinde tebligat muhtara yapılır. Tebligatın muhtara bırakıldığı gün, hukuken size tebliğ edilmiş kabul edilir.
Dava Süresini Kaçırmayın
Dava süreniz tebligat ile başlar. Tebligatın yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren 60 gündür. Bir kısım usulü itirazlar ancak bu süre içinde yapılabilir. Eğer avukatınızı belirlediyseniz bu dava avukatınız tarafından gerçekleştirilebilecektir.
Davayı Yetkili ve Görevli Mahkemede Açmak Önemlidir
Davayı yetkili ve görevli mahkemede açmak sürecin doğru bir şekilde yönetilmesi bakımından önemlidir. Her ne kadar idare mahkemesinde yetki ve görev kendiliğinden incelenip karar verilse ve bu husus hak kaybına yol açmasa da süre bakımından davanın uzayacağını unutmayın.
Davayı Doğru Hasım Göstererek Açın
Meslekten çıkarma kararının iptali davasında davalı gösterilecek taraf çalışılan kurum olsa da hangi birime ve iç işleyişteki hususlara göre belirmeyi iyi yapın. İdare mahkemesi doğru hasımı kendisi sonradan tespit etse de ve bu husus hak yaratmasa da yine sürecin uzamasına sebep olacaktır.
Disiplin Soruşturması Sürecineki Tüm Evrakları İncelemeden Dava Açmayın
Tebliğ edilen meslekten çıkarma evrakı dışında dosyada başkaca evrak ve deliller de olacaktır. Dava açmadan önce karşı tarafın tüm dayanaklarını gördüğünüzden emin olun. Dosyadaki tüm evrakların fotokopisini isteyin. Sunulan deliller UYAP bilgi sistemine yüklenmiş ise avukatınızdan talep edebilirsiniz.
Literatür Araştırması Yapın
Savunmanızı (avukatınızı) yerli kaynaklardan elde edeceğiniz literatür bilgisi ile destekleyin. Dosya incelemesi sırasında özellikle incelenmesini istediğiniz hukuki konulara dikkat çekin. Savunmada başarının hukuki ve askeri bilginin iş birliğiyle sağlanabileceğini unutmayın.
BUNU DA BİL; Hak arama özgürlüğü için youtube shorts videomuzu izlemenizi tavsiye ederiz.
Hukuksal Yardım İçin Avukatınızı Seçin
Savunmadaki önemli noktalardan biri avukatınızı seçmenizdir. Merkez disiplin kurulu kararı tebliğ edildiğinde bir an önce avukatınızı belirleyin. Birlikte çalışabileceğiniz avukatınızı seçerken; uzmanlık alanı, askeri ceza ve disiplin cezalarına yakınlığı, disiplin hukukundaki gelişmeleri takip etmesi gibi kriterleri göz önünde bulundurmanızda fayda vardır.
Sıkça Sorulan Sorular
Savunma hakkı, Anayasal bir haktır ve disiplin hukukunun "olmazsa olmaz" şartıdır. Memura savunma hakkı tanınmadan veya mevzuatta öngörülen usule uyulmadan verilen meslekten çıkarma cezası, şekil yönünden ağır kusurlu sayılır. İdare mahkemeleri, bu tür durumlarda esasa (suçun işlenip işlenmediğine) bakmaksızın işlemi doğrudan iptal eder.
657 Sayılı Kanun ve 7068 Sayılı Kanun uyarınca, devlet memuruna veya emniyet personeline savunma yapması için en az 7 gün süre verilmesi zorunludur. Bu süre, savunma istem yazısının memura tebliğ edildiği günün ertesi başlar. 7 günden daha az süre tanınması, savunma hakkının kısıtlanması anlamına gelir ve iptal sebebidir.
Geçerli bir savunma istemi "soyut" olamaz. Yazıda;
İsnat edilen fiilin ne olduğu (yer, zaman ve oluş şekliyle),
Bu fiilin hangi mevzuat hükmünü ihlal ettiği,
Savunma için tanınan süre ve bu sürede savunma yapılmazsa haktan vazgeçilmiş sayılacağı açıkça belirtilmelidir. Snippet Bilgisi: Suçlamanın açıkça belirtilmediği "genel geçer" ifadelerle istenen savunmalar, hukuka aykırıdır.
Özellikle meslekten çıkarma gibi ağır cezalarda, personelin disiplin kurulu huzurunda sözlü savunma yapma hakkı vardır.
Evet. "Silahların eşitliği" ilkesi gereği, memur kendisi hakkındaki iddiaları çürütebilmek için dosyadaki tüm delilleri, tanık beyanlarını ve tutanakları inceleme hakkına sahiptir. İdarenin "gizlilik" bahanesiyle dosya örneğini vermemesi veya inceletmemesi, savunma hakkını sakatlar.
