İletişim Bilgileri

Yurt Dışı Mimarlık Diploması Denkliği

Yurt Dışı Mimarlık Diploması Denkliği

Yurt dışında alınan mimarlık diploması denklik başvurusu, Yükseköğretim Kurulunun tanıma ve denklik incelemesine; dosyanın niteliğine göre program karşılaştırmasına ve gerekli görülürse ders, staj veya proje tamamlama gibi SYBS işlemlerine bağlıdır. Mimar unvanıyla meslek icrası ise akademik denklikten ayrı bir mevzuat katmanıdır.

Bu rehber, yurt dışında örgün mimarlık lisans eğitimini tamamlamış mezunlar için hazırlanmıştır.

Kısaca

  • Yetkili kurum: Akademik denklikte Yükseköğretim Kurulu (YÖK)
  • Tanıma ≠ denklik: Kurumun tanınması, diplomaya denklik verileceğini göstermez
  • İlk 400: Öğrenime başlanılan yıl, kabul edilen sıralamaların en az üçünde ilk 400'de olan üniversitelerin bütün programlarında doğrudan denklik rejimi
  • İlk 1000 / YKS: Bu özel rejim tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk içindir; mimarlıkta uygulanmaz
  • SYBS'de öne çıkan araç: Mimarlıkta ders, staj ve proje tamamlama
  • STS: Mimarlıkta otomatik bir aşama değildir; gerekli görülürse yazılı sınav ÖSYM değil YÖK'ün belirlediği üniversitelerce yapılır, eşik 100 üzerinden 40
  • İlmî hüviyet tespiti: Mimarlık dosyasında olağan bir yol değildir
  • Uzaktan öğretim: Mimarlıkta denklik işlemi yapılmaz
  • 3458 sayılı Kanun: Mimar unvanı ve meslek icrası için ayrı şartlar öngörür
  • Mimarlar Odası: Oda kaydı kuraldır; kamuda asli ve sürekli çalışanlar bakımından kanuni istisna vardır
  • Ret hâlinde: İşleme karşı idari yargı yolu açıktır

Denklik tek bir işlemle değil, birbirini izleyen aşamalarla alınır:

  1. Kurum ve program tanınırlığı. Üniversitenin ve mimarlık programının YÖK tarafından tanınıp tanınmadığı kontrol edilir.
  2. Online başvuru. Ön başvuru ve dosya yüklemesi e-Devlet üzerinden YÖK sistemi aracılığıyla yapılır.
  3. İlk 400 kontrolü. Üniversitenin öğrenime başlanılan yıldaki dünya sıralamalarındaki yeri değerlendirilir.
  4. Program incelemesi. Transkript, ders içerikleri, kredi toplamı, öğrenim süresi, stüdyo ve proje dersleri karşılaştırılır.
  5. Gerekiyorsa SYBS. Kazanımlarda eksiklik görülürse ders, staj veya proje tamamlama gündeme gelir.
  6. Karar. Denklik verilir, SYBS şartı konur veya başvuru reddedilir.
  7. Meslek icrası katmanı. Mimar unvanının kullanılması bakımından 3458 sayılı Kanun ayrıca değerlendirilir.

Her dosya bu aşamaların tamamından geçmez; SYBS yalnız eksiklik tespit edildiğinde uygulanır. Başvuru sisteminin işleyişi ve genel evrak akışı için YÖK diploma denklik başvurusu rehberine bakabilirsiniz.


Tanıma, yurt dışındaki bir yükseköğretim kurumunun akademik derece vermeye yetkili olduğunun kabul edilmesidir. Mevzuat, tanıma belgesinin diploma veya mezuniyet denklik belgesi niteliği taşımadığını açıkça belirtir. Denklik ise diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunun tespitidir; bu, kurumun değil programın ve adayın öğrenim geçmişinin incelenmesini gerektirir.

Sık rastlanan bir yanılgı, "YÖK denkliği olan üniversiteler" şeklinde sabit bir liste bulunduğu düşüncesidir. Böyle bir liste yoktur; tanınan kurumlar listesi ayrı bir şeydir. Tanınan bir üniversiteden alınmış mimarlık diploması da program içeriği, stüdyo yükü veya öğrenim süresi gerekçesiyle eksik bulunabilir.


YÖK'ün kabul ettiği sıralama kuruluşlarının en az üçünde ilk 400 içinde bulunan üniversitelerin bütün programlarında, Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir program bulunması şartıyla doğrudan denklik rejimi uygulanır. Bu kural mimarlık için de geçerlidir.

Değerlendirmede esas alınan an, diplomanın alındığı veya mezun olunan yıl değil, ilgili düzenlemenin uygulanabildiği dosyalarda öğrenime başlanılan yıldır.

Rejimin iki sınırı vardır. Birincisi, bu rejim hiç inceleme yapılmayacağı anlamına gelmez; başvuru yine değerlendirilir. İkincisi, akademik denkliğin verilmesi mimar unvanıyla meslek icrası için aranan şartları kendiliğinden karşılamaz; bu konu aşağıda 3458 sayılı Kanun başlığı altında ele alınmaktadır.


Hayır. Bu, arama sonuçlarında mimarlık bakımından en sık karşılaşılan hatalı bilgilerden biridir ve açıkça düzeltilmesi gerekir.

İlk 1000 ve YKS başarı sırası rejimi, başarı sıralaması şartı bulunan belirli programlar için öngörülmüştür. Mimarlık bu özel rejimin kapsamında değildir.

Alanİlk 1000 / YKS özel rejimiSonuç
Tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukukUygulanırOrtaöğrenimini Türkiye'de tamamlayan ve ilk-1000 dışında kalan adaylarda YKS başarı sırası şartı gündeme gelir
MimarlıkUygulanmazİlk 400 dışındaki dosyalar genel denklik ölçütlerine göre bireysel incelenir

Bunun pratik anlamı şudur: mimarlık mezunu bir adaya "üniversiteniz ilk 1000'de değil, bu nedenle YKS şartını sağlamanız gerekiyor" denmesi mevzuata dayanmaz. İlk 400 kapsamına girmeyen mimarlık dosyaları, program içeriği ve kazanımlar üzerinden normal inceleme sürecine tabidir. Bu ayrımın karıştırılması, incelenebilir durumdaki dosyaların gereksiz yere umutsuz görülmesine yol açabilmektedir.


Mimarlık denklik başvurusunda inceleme, diplomanın varlığına bakmakla sınırlı değildir. Başlıca inceleme konuları şunlardır:

  • Diplomanın düzeyi ve programın alan ile derece bakımından Türk sistemindeki karşılığı
  • Kurumun ve programın tanınırlığı
  • Transkript, ders içerikleri, kredi toplamı ve toplam öğrenim süresi
  • Tasarım stüdyoları, proje dersleri ve uygulama ağırlığı
  • Staj kayıtları
  • Fiilî öğrenim ile giriş-çıkış kayıtları
  • Belgelerin teyidi, diploma doğrulaması ve programın öğretim diline ilişkin belge

Mimarlıkta inceleme, ders adlarının benzerliğinden çok tasarım stüdyosu ve proje yükünün karşılığı üzerinde yoğunlaşır. Aynı adı taşıyan iki mimarlık programının stüdyo saatleri ve proje çıktıları ülkeden ülkeye önemli ölçüde farklılaşabildiğinden, karşılaştırma ders ve kazanım bazında yapılır.

Fiilî öğrenim kayıtları da ayrıca önem taşır; bu nokta yalnız YÖK uygulamasının değil, aşağıda ele alınan 3458 sayılı Kanunun da üzerinde durduğu bir husustur.

Başvuruda diploma veya mezuniyet belgesi, transkript/not dökümü, kimlik veya pasaport ile dosyanın niteliğine göre program dili ve diğer akademik belgeler gündeme gelir. Yabancı dilde düzenlenen belgelerin güncel YÖK kurallarına uygun Türkçe tercüme ve onay biçimiyle sunulması gerekir; bütün belgeler için tek tip bir apostil zorunluluğu bulunduğu şeklinde genelleme yapılmamalıdır.

YÖK, diplomanın ve diğer akademik belgelerin doğruluğunu ilgili yabancı yükseköğretim kurumundan veya yetkili mercilerden teyit edebilir. Mimarlık dosyasında ders içerikleri, stüdyo/proje çıktıları ve staj belgeleri program karşılaştırmasını doğrudan etkileyebileceğinden, yalnız diploma ve transkriptle yetinmeyip bu akademik kayıtların da baştan hazırlanması yararlıdır.


SYBS, Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi'nin kısaltmasıdır. Mezun olunan programla ilgili temel kazanımlarda eksiklik tespit edildiğinde, bu kazanımların elde edilme düzeyini ölçmeye veya tamamlanmasını sağlamaya yarar; her dosyada uygulanmaz. Güncel esaslar SYBS uygulamalarını ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma, klinik pratik yapma ve sınava tabi tutma olarak sayar. Mimarlık bakımından öne çıkan araçlar bunların ilk üçüdür.

Güncel esaslar, mimarlık ve mühendislik alanlarının denklik işlemlerinde gerekli kazanımlar için alınması gereken ders ve stajların tamamlatılabileceğini öngörmektedir. Ders tamamlamada aday, Kurul kararıyla tercih ettiği devlet üniversitelerinden birine yerleştirilir; tamamlanacak dersler transkript karşılaştırmasına göre belirlenir ve adaya serbest ders seçme hakkı tanınmaz.

Mimarlık dosyalarını diğer alanlardan ayıran en belirgin SYBS aracı budur: güncel esaslar, mimarlık alanının denklik işlemlerinde proje yaptırılabileceğini açıkça düzenlemektedir.

Bunun mantığı mesleğin yapısındadır. Mimarlıkta kazanım, teorik bilginin yanında tasarım yetkinliğiyle ölçülür; bu yetkinlik çoktan seçmeli bir sınavla değil, verilen bir programa göre üretilen proje üzerinden görülebilir. Bu nedenle stüdyo ve proje yükü yetersiz bulunan bir dosyada beklenen sonuç, sınav çağrısı değil proje veya stüdyo dersi tamamlama olabilmektedir.

Gelebilir, ancak bu mimarlıkta otomatik veya zorunlu bir aşama değildir.

Güncel esaslarda yazılı sınavı ÖSYM'nin yaptığı alanlar tıp doktorluğu, diş hekimliği, eczacılık ve öğretmenlik olarak sayılmıştır; mimarlık bu alanlar arasında yer almaz. Dolayısıyla "mimarlık STS'sini ÖSYM yapar" şeklindeki bilgi doğru değildir.

YÖK'ün belirlediği üniversitelerce uygulanan yazılı STS'ler bakımından güncel kılavuz yılda en az bir kez sınav yapılması esasını öngörür. Bir mimarlık dosyasında Komisyon gerekli görürse yazılı sınav gündeme gelebilir; uygulandığı hâllerde yabancı dil alanları dışındaki akademik alanlarda asgari başarı eşiği 100 üzerinden 40 ve üzeridir. Bu nedenle "mimarlıkta STS zorunludur" türünden mutlak ifadeler yerine, dosyanız için hangi SYBS aracının öngörüldüğünü kararın kendisinden takip etmek gerekir.

Değildir. Güncel SYBS esaslarına göre bu yöntem, normal rejimde eczacılık alanında ve ayrıca ülkelerinde savaş, ilhak veya işgal koşulları bulunan adaylar bakımından tüm alanlarda uygulanabilmektedir. Bir mimarlık mezunu bakımından olağan akış ise kazanım eksikliğine göre ders, staj veya proje tamamlama, gerekli görüldüğünde yazılı sınavdır.


20 Ekim 2023 sonrasında yapılan denklik başvurularında, öğrenim görülen programın diline ilişkin bir belge rejimi uygulanmaktadır. Öğrenim dili ÖSYM'nin sınav yaptığı dillerden biriyse asgari 60 puan veya kabul edilen eşdeğer bir puan gündeme gelir; diğer dillerde YÖK'ün kabul ettiği belgeler esas alınır.

Güncel düzenlemede, öğrenim görülen programın dili başvuru sahibinin ana diliyle aynı olduğu hâllerde bu belgenin aranmadığı bir istisna bulunmaktadır. Dosyanız bu kapsama giriyorsa, düzenlemenin somut durumunuza uygulanıp uygulanmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.


Hayır. Bu konuda mevzuatta açık ve özel bir hüküm bulunmaktadır.

Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği'nin 10. maddesinin üçüncü fıkrası, başarı sıralaması şartı bulunan tıp, diş hekimliği, eczacılık, hukuk, öğretmenlik, mühendislik ve mimarlık programları ile YÖK'ün belirlediği klinik uygulaması olan sağlık programlarında, uzaktan öğretim yoluyla alınan diplomalara denklik işlemi yapılmayacağını düzenler.

Mimarlık hükümde adıyla sayıldığından bu, tartışmaya kapalı bir sınırlamadır.

Burada bir kavram karışıklığına da dikkat etmek gerekir. Uzaktan öğretim ile açık öğretim aynı şey değildir; mevzuat bu ikisini ayrı hükümlerde düzenler ve farklı sonuçlara bağlar. Ayrımın ayrıntısı için uzaktan eğitimlerde denklik davası başlıklı rehbere bakabilirsiniz.


Mimarlık, unvan ve meslek icrası ayrı bir kanunla düzenlenmiş alanlardandır. Bu nedenle YÖK denklik belgesi tek başına resmin tamamını vermez.

3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanunun 1. maddesi, Türkiye sınırları içinde mühendislik veya mimarlık unvanı ve yetkisiyle meslek icra etmek isteyenlerin belirli belgelerden birine sahip olmasını şart koşar. Bunlar arasında Türk yüksek okullarından alınan diploma ile birlikte, programı Türk yüksek mühendis veya mimar okullarına denk kabul edilen yabancı yüksek okullardan diploma alanlara usulüne uygun verilen ruhsatname de sayılmıştır.

Kanun metni yabancı okul mezunları bakımından, program denkliğinin kabulüne bağlı bir ruhsatname mekanizması öngörmektedir. Günümüzde yabancı yükseköğretim diplomalarının akademik tanıma ve denklik işlemleri YÖK tarafından yürütüldüğünden, 3458 sayılı Kanundaki bu tarihî terminoloji güncel YÖK denklik sistemiyle birlikte okunmalıdır.

Kanunun 2. maddesi ruhsatname için ek bir koşul getirir: ilgilinin mezun olduğu okulun asıl talebesi olarak öğrenim görmüş olması, bütün eğitimi düzenli ve fiilen takip etmiş olması ve okulda geçerli usullere göre yapılması gereken bütün sınavları başarmış olması gerekir. Bu hüküm, YÖK'ün fiilî öğrenim kayıtlarına verdiği önemle aynı yöne bakar.

Kanunun 7. maddesi sonucu ortaya koyar: birinci maddede sayılan belgelerden birine sahip olmayanlar Türkiye'de mimar unvanıyla istihdam edilemez, imzalarıyla sanat icra edemez ve bu unvanı kullanarak imza koyamaz. Kanunun 8. maddesi bu hükümlere aykırı davranışa ceza yaptırımı bağlamıştır.


Bu soruya "herkes kaydolmak zorundadır" veya "kayıt gerekmez" şeklinde tek cümlelik bir cevap vermek doğru olmaz; kanun kuralı ve istisnasıyla birlikte düzenlemiştir.

6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun 33. maddesinin ilk fıkrası, Türkiye'de mimarlık mesleği mensuplarının mesleklerinin icrasını gerektiren işlerle meşgul olabilmeleri için ihtisaslarına uygun bir odaya kaydolmalarını ve azalık vasfını muhafaza etmelerini kural olarak öngörür.

Aynı maddenin ikinci fıkrası ise kanuni bir istisna getirmiştir: kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekküllerinde ve kamu iktisadi kuruluşlarında asli ve sürekli olarak çalışan mimarların odaya girmeleri isteklerine bağlıdır. Bu kişiler görevlerinin gereği olan işleri yaparken odaya kayıtlı meslektaşlarının yetki ve haklarına sahip olup onların ödevleriyle de yükümlüdür.

Bu nedenle oda kaydının önemi, mesleğin nasıl icra edildiğine göre değişir. Serbest veya özel sektörde mesleki faaliyet yürütülecekse oda kaydı belirleyici bir başlıktır; kamuda asli ve sürekli personel bakımından kanunun açık istisnası bulunmaktadır. Oda kaydının usulü, proje müellifliği ile imza ve yetki belgeleri ise kendi mevzuatına tabi ayrı konulardır.


Hayır. Yabancı uyruklu mimarlar bakımından ayrı bir rejim bulunmaktadır ve bu rejim "her yabancı mimar mutlaka YÖK denklik belgesi alır" şeklindeki genellemeyi doğrulamaz.

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanununun 20. maddesi, Türkiye'de bir yükseköğretim kurumunun mimarlık fakültesinden ya da yurt dışında ilgili ülke makamları ve Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmış bir kurumdan mezun olup mimar unvanını almış yabancıların, bu mesleği proje bazlı ve geçici süre ile çalışma izni alarak icra edebileceğini düzenler. Hükmün dikkat çeken yanı terim seçimidir: madde "denklik" değil, kurumun tanınmış olması ölçütünü kullanır.

6735 sayılı Kanunun 27. maddesiyle değiştirilen 6235 sayılı Kanunun 34. maddesine göre, yabancı müteahhit veya kuruluşlar taahhüt ettikleri mühendislik ve mimarlık işlerinde, Odalar Birliğinin görüşü alınarak Bakanlıkça verilen ve yalnız o işe münhasır çalışma izniyle yabancı mimar çalıştırabilir. Bu madde bakımından önemli bir nokta vardır: yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından diploma alan meslek mensupları için diploma denkliğinin tespiti şartının aranmayacağı öngörülmüştür.

Aynı Kanunun 35. maddesi ise 34. madde kapsamına girmeyen işlerde yabancı mimarların Odalar Birliğinin görüşü alınarak çalışma izniyle çalıştırılabileceğini düzenler; denklik istisnası bu maddede yer almaz. Kanunun 36. maddesine göre 34 ve 35. maddeler gereğince gelen yabancı meslek mensupları Türkiye'de bir aydan fazla kaldıkları takdirde en yakın ilgili odaya başvurup geçici üye olarak kaydolmak zorundadır.

Dolayısıyla hangi rejimin uygulanacağı, işin niteliğine ve çalışma izninin hangi hükme dayandığına göre değişir; diploma denkliği ile çalışma izni rejimleri birbirinin yerine geçmez.


YÖK tarafından verilen kesin ve icrai ret işlemi idari yargıda iptal davasına konu edilebilir. Ret gerekçesinin kurum veya program tanınırlığına, programın alan/derece karşılığına, kredi ve ders içeriğine, stüdyo/proje kazanımlarına, fiilî öğrenime, program dili belgesine veya SYBS sonucuna dayanması; davada ileri sürülecek hukuka aykırılık nedenlerini doğrudan etkiler.

İptal davasında genel dava açma süresi, yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gündür. Bu süre içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında idareye başvuru yapılması hâlinde sürenin işlemesi durur; başvurunun reddi veya kanundaki cevap süresinin dolması sonrasında kalan süre işlemeye devam eder. Bu nedenle ret kararının tebliğ tarihi ile varsa idari başvurunun tarihi birlikte takip edilmelidir.

Mahkeme YÖK'ün yerine geçerek doğrudan denklik belgesi düzenlemez; hukuka aykırı işlemi iptal eder ve idarenin yargı kararının gereklerine göre yeniden işlem tesis etmesi gerekir. Dava usulü ve yürütmenin durdurulması bakımından ayrıntılı çerçeve için yurt dışı diploma denklik davası rehberine bakılabilir.


Tanımayı denklik sanmak. Kurumun tanınan kurumlar listesinde yer alması, diplomaya denklik verileceğini göstermez.

Mimarlıkta ilk 1000 veya YKS şartı olduğunu sanmak. Bu özel rejim tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk içindir; mimarlıkta uygulanmaz.

İlk 400 kapsamına girmeyi her şeyin bittiği sanmak. Doğrudan denklik rejimi akademik katmanı çözer; mimar unvanıyla meslek icrası 3458 sayılı Kanuna tabidir.

Mimarlıkta STS'yi zorunlu bir aşama sanmak. Öne çıkan araçlar ders, staj ve proje tamamlamadır; yazılı sınav ancak gerekli görülürse gündeme gelir ve güncel esaslarda ÖSYM'nin sınav yaptığı alanlar arasında mimarlık sayılmamıştır.

İlmî hüviyet tespitinin mimarlıkta olağan alternatif olduğunu sanmak. Bu yöntem normal rejimde eczacılık ile savaş, ilhak veya işgal koşullarındaki adaylar bakımından öngörülmüştür.

Uzaktan öğretim ile açık öğretimi aynı kavram sanmak. Mevzuat ikisini ayrı hükümlerde düzenler.

Oda kaydı konusunda mutlak cümle kurmak. Oda kaydı kuraldır; kamuda asli ve sürekli çalışanlar bakımından kanuni istisna vardır. Yabancı mimarlarda ise 6235 sayılı Kanunun 34. maddesi kapsamındaki işlerde diploma denkliğinin tespiti şartı aranmayabilir.

Sabit işlem süresi veya ücret bilgisine güvenmek. Süre dosyaya göre değişir; ücret bilgisi ancak güncel resmî duyurudan teyit edilmelidir.


Dosyanızı stüdyo ve proje ekseninde kurun. Mimarlıkta inceleme ders adlarının benzerliğinden çok tasarım kazanımlarına bakar; stüdyo derslerinizin kredi ve saat karşılıklarını, proje konularınızı ve çıktılarınızı belgelendirin.

Portföyünüzü baştan hazır tutun ve hazırlığınızı yalnız sınav üzerine kurmayın. Proje tamamlama mimarlıkta açıkça öngörülmüş bir SYBS aracı olduğundan, dosyadaki eksik kazanımın niteliğine göre ders, staj veya proje tamamlama kararı verilebileceğini göz önünde bulundurun.

Fiilî öğrenim kayıtlarınızı tamamlayın. Giriş-çıkış kayıtları, kayıt belgeleri ve dönem transkriptleri hem YÖK incelemesinde hem de 3458 sayılı Kanunun aradığı düzenli ve fiilî takip şartı bakımından önem taşır.

Meslek icrası planınızı baştan netleştirin. Serbest çalışma ile kamuda asli ve sürekli görev, oda kaydı bakımından farklı sonuçlara bağlanmıştır.

Ret kararı gelirse tebliğ tarihini ve tebliğ belgesini saklayın. Dava açma süresi bu tarihten işlemeye başlar. Dava süreci ve usulü hakkında ayrıntı için yurt dışı diploma denklik davası rehberine bakabilirsiniz.


Hukuki Bilgilendirme

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Denklik süreçleri başvuru sahibinin öğrenim geçmişine, öğrenime başlanılan yıla ve dosyadaki belgelere göre farklı sonuçlar doğurabilir. Mimarlık mesleğinin icrasına, oda kaydına ve yabancıların çalışma iznine ilişkin şartlar ayrı mevzuatta düzenlenmiştir. Mevzuat ve kurum uygulamaları değişebildiğinden, somut bir başvuru veya uyuşmazlık için güncel düzenlemelerin ve dosyanın kendi koşullarının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Güncelleme Tarihi: 22.10.2026

Yazan: Av. Bilgehan Utku

Kontrol Eden: Mil Hukuk & Danışmanlık

Sıkça Sorulan Sorular

Yurt dışı mimarlık diploması denklik süreci; üniversite ve programın tanınırlığının kontrolü, e-Devlet/YÖK üzerinden başvuru, ilk 400 rejiminin değerlendirilmesi, ders-kredi-stüdyo-proje içeriklerinin karşılaştırılması ve gerekiyorsa SYBS kapsamında ders, staj veya proje tamamlama işlemlerinden oluşur. Akademik denklik sonrasında mimar unvanı ve meslek icrası bakımından 3458 ve 6235 sayılı Kanunlar ayrıca önem taşır.

Tanıma, yabancı yükseköğretim kurumunun akademik derece vermeye yetkili olduğunun YÖK tarafından kabul edilmesine ilişkin kurumsal tespittir. Tanınan bir mimarlık fakültesinden mezun olmak tek başına diploma denkliği sonucu doğurmaz. YÖK; programın alan ve derece karşılığını, öğrenim süresini, kredi yükünü, tasarım stüdyolarını, proje kazanımlarını ve fiilî öğrenimi ayrıca inceler.

Öğrenime başlanılan yıl YÖK'ün kabul ettiği uluslararası sıralamaların en az üçünde ilk 400 içinde bulunan ve Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer programı olan üniversitelerin programları bakımından doğrudan denklik rejimi uygulanır. Bu akademik sonuç, mimar unvanıyla meslek icrasına, oda kaydına veya proje-imza yetkilerine ilişkin diğer mevzuat şartlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

İlk 1000 dışında kalmaya bağlı YKS başarı sırası rejimi tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk için düzenlenmiş özel bir sistemdir. Mimarlık bu özel rejimin kapsamında değildir. İlk 400 dışında kalan mimarlık dosyaları; kurum ve program tanınırlığı, öğrenim süresi, kredi yükü, stüdyo/proje kazanımları ve diğer genel denklik ölçütleri üzerinden bireysel olarak incelenir.

İncelemede diplomanın düzeyi ve alanı, kurum/program tanınırlığı, transkript, ders içerikleri, kredi veya AKTS toplamı, öğrenim süresi, tasarım stüdyoları, proje dersleri, uygulamalı çalışmalar ve stajlar değerlendirilebilir. Fiilî öğrenim, öğrencinin eğitim dönemlerinde ilgili ülkede bulunması, giriş-çıkış kayıtları ve akademik belgelerin doğruluğunun teyidi de dosyanın niteliğine göre önem taşır.

YÖK incelemesinde özellikle tasarım stüdyosu, proje üretimi veya mimarlık programının temel uygulama kazanımlarında eksiklik görülürse SYBS kapsamında proje yaptırılması gündeme gelebilir. Güncel SYBS esaslarında mimarlık, proje yaptırılabilecek alanlar arasında açıkça sayılmıştır. Bununla birlikte proje tamamlama bütün başvuruların zorunlu aşaması değildir; dosyada tespit edilen eksikliğe göre karar verilir.

Program karşılaştırmasında zorunlu dersler, uygulamalı eğitim veya staj kazanımlarında eksiklik tespit edilirse SYBS kapsamında belirli ders veya stajların tamamlanması istenebilir. Tamamlanacak içerik bütün yabancı mimarlık mezunları için aynı değildir; adayın transkripti, stüdyo/proje yükü, staj kayıtları ve Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer program dikkate alınarak somut dosyada belirlenir.

Mimarlık güncel sistemde her başvuru için sabit ve zorunlu bir STS alanı değildir. Komisyonun gerekli gördüğü diğer eğitim ve öğretim alanlarında YÖK'ün belirlediği üniversitelerce yazılı sınav yapılmasına imkân bulunmaktadır. Mimarlık bakımından ders, staj ve proje tamamlama araçları öne çıkar; sınav kararı verilmişse uygulanacak usul ve güncel başarı ölçütleri ilgili karar ve dönem düzenlemelerine göre değerlendirilir.

20 Ekim 2023 sonrası denklik başvurularında öğrenim görülen programın diline ilişkin YÖK'ün kabul ettiği belge ve puan rejimi uygulanabilir. ÖSYM'nin sınav yaptığı diller bakımından 60 puan veya kabul edilen eşdeğer puan gündeme gelir. Güncel düzenlemede program dilinin başvuru sahibinin ana diliyle aynı olması hâlinde dil belgesine ilişkin istisna da bulunmaktadır.

6235 sayılı Kanun, mimarlık mesleğinin icrasını gerektiren işlerle uğraşan meslek mensupları için uygun odaya kaydı kural olarak öngörür. Buna karşılık kamu kurum ve kuruluşlarında asli ve sürekli çalışan mimarlar bakımından oda üyeliği isteğe bağlıdır. Yabancı mimarlar için de işin ve çalışma izninin hukuki dayanağına göre özel hükümler bulunur; denklik belgesi tek başına oda üyeliği veya tüm mesleki yetkileri otomatik oluşturmaz.

3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun, mimar unvanı ve yetkisiyle Türkiye'de meslek icrasını akademik denklikten ayrı bir mevzuat katmanı olarak düzenler. Kanunun yabancı okul mezunlarına ilişkin tarihî ruhsatname ve fiilî öğrenim hükümleri, günümüzde YÖK'ün yürüttüğü tanıma-denklik sistemiyle birlikte değerlendirilmelidir. Denklik, proje imza yetkisi veya bütün mesleki şartların kendiliğinden tamamlandığı anlamına gelmez.

Ret kararında öncelikle işlemin kurum/program tanınırlığına, alan ve derece farklılığına, kredi-ders-stüdyo-proje eksikliklerine, fiilî öğrenime, program dili belgesine veya SYBS sonucuna dayanıp dayanmadığı belirlenmelidir. Kesin ve icrai YÖK ret işlemleri genel olarak tebliği izleyen günden itibaren 60 gün içinde idari yargıda iptal davasına konu edilebilir. Mahkeme YÖK'ün yerine geçerek doğrudan denklik belgesi düzenlemez; işlemin hukuka uygunluğunu denetler.

İlgili Kategoriler:

Arama Yapınınız..

Bilgehan UTKU

Av. Bilgehan UTKU

Av. Bilgehan Utku, Ankara Barosu’na kayıtlı; idare hukuku, memur hukuku, askeri hukuk ve boşanma hukuku başta olmak üzere hukuki destek sağlamaktadır. Haklarınızın korunması ve karmaşık hukuki süreçlerin yönetimi için profesyonel destek alın

Profili İncele

Okumaya Devam Et

Bizlere her türlü hukuki sorununuz için ulaşabilirsiniz.