İlaç Takip Sistemi (İTS) Stok Uyumsuzluğu

laç Takip Sistemi stok uyumsuzluğu, eczanenin sistemdeki ilaç kayıtları ile fiili stoku arasındaki farkı ifade eder. 6197 sayılı Kanunun 24. maddesi belirli ilaç işlemlerinde İlaç Takip Sistemine bildirimi zorunlu kılar; bu yükümlülüğe aykırılıkta yaptırımın kanuni dayanağı doğru belirlenmelidir.

Kısaca

• Tanım: İTS kayıtlarındaki ilaç mevcudu ile eczanedeki fiili stokun uyuşmamasıdır.
• Bildirim: Satış, ecza deposuna iade, eczaneler arası takas ve miadı geçmiş ya da bozulmuş ilaçların imhası bildirime tabidir.
• Dayanak: Bildirim yükümlülüğü 6197 sayılı Kanunun 24. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenmiştir.
• Yaptırım: 6197 m.44 uyarınca, aykırılığa konu tüm ürünlerin tespit tarihindeki eczacı satış fiyatları toplamının iki katı tutarında idari para cezası verilir.
• Tekerrür: Aynı fiilin bir yıl içinde tekrarında 44. madde kapsamındaki ceza bir kat artırılarak uygulanır.
• 2025 Eşitleme: 7557 sayılı Kanunun geçici 1. maddesiyle tanınan stok eşitleme imkânının son tarihi 24.10.2025 idi.
• Kapsam Dışı: Uyuşturucu, psikotrop ve kontrole tabi ilaçlar bu geçici düzenlemenin dışındaydı.
• 2026 Durumu: Geçiş süresi sona ermiştir; hâlen açık bir eşitleme başvurusu bulunmamaktadır.
• Kanun Yolu: 6197 m.44 kapsamındaki idari para cezasında sulh ceza hâkimliği başvurusu gündeme gelebilir.

İlaç Takip Sistemi Stok Uyumsuzluğu Nedir?

İlaç Takip Sistemi stok uyumsuzluğu, eczanenin sistem kayıtlarında görünen ilaç mevcudu ile raflarındaki fiili stokun birbirini tutmaması hâlidir. Uyumsuzluk iki yönde ortaya çıkabilir: sistemde kayıtlı olduğu hâlde fiilen bulunmayan ilaçlar ya da fiilen bulunduğu hâlde sisteme yansımayan ilaçlar.

Sistemin işlevi, ilacın üretimden hastaya ulaşana kadar izlenebilmesidir. Bu izlenebilirlik, karekod üzerinden yapılan bildirimlerle sağlandığından, bildirim yapılmayan her hareket sistem ile fiili durum arasında fark doğurur.

Bu konu eczane hukukunun denetim ve yaptırım rejimiyle doğrudan bağlantılıdır. Ruhsat, denetim ve idari yaptırımlardan doğan uyuşmazlıkların bütününe ilişkin çerçeve için eczane hukuku ve eczane davaları başlıklı içerik yol gösterici olabilir.

İTS Kaydı ile Fiili Stok Neden Farklılaşır?

Uyumsuzluğun tek bir sebebi yoktur. Satış işleminin sisteme bildirilmemesi, iade veya takas hareketinin kaydedilmemesi, imha edilen ilacın bildirilmemesi ya da karekod okutmasında yaşanan teknik sorunlar bu farkı doğurabilir.

Personel kaynaklı işlem hataları da uygulamada sık karşılaşılan bir sebeptir. Yoğun çalışma dönemlerinde bildirimin atlanması veya yanlış kalemin okutulması, kayıt ile fiili durum arasında zamanla birikimli bir fark oluşturabilir.

Bu nedenle bir uyumsuzluk tespit edildiğinde ilk yapılacak iş, farkın hangi işlem türünden kaynaklandığını belirlemektir. Kaydın hangi tarihte, hangi kullanıcı tarafından ve hangi işlem için oluşturulduğu, sonraki savunmanın da temelini oluşturur.

Hangi İşlemlerde İTS Bildirimi Zorunludur?

6197 sayılı Kanunun 24. maddesinin birinci fıkrası, belirli ilaç işlemlerinde İlaç Takip Sistemine bildirimi zorunlu kılmaktadır. Bu işlemler sınırlı biçimde sayılmıştır.

Bildirime tabi işlemler şunlardır: ilaçların satışı, alındığı ecza deposuna veya mücbir sebep hâlinde diğer depolara iadesi, eczaneler arasındaki takası ve miadı geçmiş veya bozulmuş ilaçların imhası. Bu düzenleme, eczaneler arası takas ile depoya iadenin toptan satış yasağı kapsamı dışında tutulmasının da karşılığıdır.

İTS bildirimi kanuni bir idari yükümlülüktür. Bildirimin yapılmaması işlemin sistem kayıtlarına doğru yansımamasına ve idari yaptırım riskine yol açar; ancak 6197 sayılı Kanunun 24. maddesi bunu özel hukuk anlamında işlemin geçerlilik şartı olarak düzenlememektedir.

İTS Stok Uyumsuzluğu Denetimde Nasıl Tespit Edilir?

Uyumsuzluk genellikle denetim sırasında yapılan karşılaştırmayla ortaya çıkar. Denetimde eczanedeki fiili stok ile sistem kayıtları karşılaştırılır ve fark tutanağa bağlanır.

Tespitin somutluğu önem taşır. Hangi ilaçların, hangi miktarda ve hangi yönde fark gösterdiği; karşılaştırmanın hangi tarihli sistem verisiyle yapıldığı ve sayımın nasıl gerçekleştirildiği tutanaktan anlaşılabilmelidir.

Bu nedenle tutanağın içeriği sonraki bütün aşamaları etkiler. Denetim sürecinin genel işleyişi, tutanak ve eksikliklerin giderilmesi ayrı bir konudur; ayrıntı için eczane denetimi ve denetim tutanağı başlıklı içerik incelenebilir.

Stok Uyumsuzluğu Her Zaman İhlal Anlamına Gelir mi?

Hayır. Kayıt ile fiili stok arasındaki her fark, kendiliğinden bir kaçak ilaç, sahte ilaç veya kasıtlı ihlal göstergesi değildir.

Farkın hukuki niteliği, hangi işlemin bildirilmediğine ve bunun somut olarak nasıl gerçekleştiğine göre belirlenir. Teknik bir okutma hatası ile bilerek bildirim yapılmaksızın satış gerçekleştirilmesi aynı değerlendirmeye tabi tutulamaz.

Bu nedenle savunmada farkın kaynağının gösterilmesi önem taşır. İade irsaliyesi, takas kaydı, imha tutanağı veya sistem hata kayıtları gibi belgeler, farkın bildirim ihlalinden değil başka bir sebepten kaynaklandığını ortaya koyabilir.

İlaç Takip Sistemi Stok Eşitleme Düzenlemesi Neydi? (2025)

İlaç Takip Sistemi stok eşitleme, 24.07.2025 tarihli 7557 sayılı Kanunun geçici 1. maddesiyle eczaneler bakımından tanınmış geçici bir uyum imkânıydı. Düzenleme, birikmiş kayıt farklarının fiilî duruma uygun hâle getirilmesini amaçlıyordu.

Kapsam bakımından geçici madde 1 kapsamında iki grup kayıt öngörülmüştü: 15.03.2025 tarihinden önce İlaç Takip Sistemine bildirilmiş ancak fiili stokta bulunmayan ilaç kayıtları ile fiili stokta bulunduğu hâlde sisteme bildirilmemiş kayıtlar. Uyuşturucu, psikotrop ve kontrole tabi ilaçlar hariç olmak üzere, İTS kayıtları ile fiilî stokların eşitlenmesine imkân tanınmıştı.

Düzenlemenin sağladığı imkân, üç aylık geçici dönem içinde uyum sağlanması hâlinde ilgili yaptırımların uygulanmamasıydı. Kurum duyurusunda bu işlemlerin 24.10.2025 tarihine kadar tamamlanması gerektiği açıklanmıştı.

24 Ekim 2025 Sonrası Stok Eşitleme Hakkı Devam Ediyor mu?

Hayır. Stok eşitleme uygulaması sınırlı bir süreyle tanınmış olup 7557 sayılı Kanunun geçici 1. maddesiyle getirilen bu imkânın süresi 24.10.2025 tarihinde sona ermiştir.

Bu nedenle 03.09.2026 itibarıyla, geçmiş kayıt farkları için bu geçici düzenlemeye dayanarak yapılabilecek açık bir başvuru bulunmamaktadır. İnternette yer alan ve düzenlemeyi hâlen yürürlükteymiş gibi aktaran içerikler, sürenin dolduğu gerçeğini yansıtmamaktadır.

Bununla birlikte 6197 sayılı Kanunun 24. maddesindeki bildirim yükümlülüğü devam etmektedir. Geçici düzenlemenin sona ermesi, güncel işlemler bakımından bildirim zorunluluğunu ortadan kaldırmaz; aksine her işlemin usulüne uygun biçimde sisteme yansıtılması önem kazanır.

İTS Stok Uyumsuzluğunda Ceza Nasıl Hesaplanır?

Güncel rejimde ceza, sabit bir nominal tutar üzerinden değil ürün fiyatı esaslı olarak hesaplanır. 24.07.2025 tarihli 7557 sayılı Kanunun 11. maddesiyle 6197 sayılı Kanunun 44. maddesine eklenen hükme göre, 24. maddenin birinci fıkrasının birinci veya ikinci cümlesine aykırılık hâlinde, aykırılığa konu tüm ürünlerin aykırılığın tespit tarihindeki eczacı satış fiyatları toplamının iki katı tutarında idari para cezası verilir.

İTS bildirim yükümlülüğü, 24. maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesinde yer almaktadır. Bu nedenle bildirim ihlalinde uygulanacak ceza, kanun metnindeki eski nominal tutarlar üzerinden değil bu özel formüle göre belirlenir.

Tekerrür bakımından da açık bir hüküm bulunur: aynı fiilin bir yıl içinde tekrarlanması hâlinde 44. madde kapsamındaki ceza bir kat artırılarak uygulanır. Bu nedenle önceki bir cezanın bulunup bulunmadığı ve fiillerin aynı nitelikte olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.

Ayrıca bu yaptırım, eczaneye uygulanabilecek diğer sonuçlarla da karıştırılmamalıdır. Ruhsat askısı veya kapatma gibi sonuçlar kendi şartlarına tabidir; bir para cezası verilmiş olması bu sonuçların doğacağı anlamına gelmez. Eczaneye uygulanan para cezalarının genel rejimi için eczaneye verilen para cezasının iptali başlıklı içerik incelenebilir.

Yanlış Kanun Maddesine Göre Ceza Verilirse Ne Olur?

Yaptırımın doğru kanuni dayanağa oturtulmaması, işlemin hukuka uygunluğu bakımından sorun doğurur. Bu husus, İTS stok farkı uyuşmazlıklarında en çok tartışılan noktalardan biridir.

Uygulamada bazı dosyalarda, İTS bildirimi yapılmaksızın satış yapıldığı kabulüne dayanan fiiller için 1262 sayılı Kanun hükümlerine göre ceza uygulandığı görülmüştür. Yargı bu yaklaşımı benimsememiş ve somut eylem bakımından 6197 sayılı Kanunun 24. maddesinin birinci fıkrası ile 44. maddesinin uygulanması gerektiğini belirtmiştir.

Bu nedenle bir ceza tebliğ edildiğinde ilk kontrol edilecek husus, işlemin hangi kanun ve maddeye dayandırıldığıdır. Dayanağın somut fiile uymaması, başvuruda ileri sürülebilecek temel iddiayı oluşturur.

Her İlaç İçin Ayrı İdari Para Cezası Verilebilir mi?

Güncel hükümde bu soru büyük ölçüde açıklığa kavuşmuştur. Aynı tespitte 24. maddenin birinci fıkrasının birinci veya ikinci cümlesine aykırılığa konu tüm ürünlerin eczacı satış fiyatları toplamı, tek bir ceza hesabının matrahını oluşturur.

Bu nedenle kalem sayısı üzerinden ürün başına ayrı ceza kurgulanması, açık kanun hükmüyle bağdaşmaz. Eski dönem içtihatlarındaki ürün başına ceza tartışması, bu özel düzenlemenin önüne geçirilemez.

Buna karşılık farklı tarihlerde gerçekleşen ve birbirinden bağımsız fiiller ile tekerrür hâlleri ayrıca değerlendirilir. Bağımsız fiillerin varlığı somut olay ve Kabahatler Kanunu hükümleri çerçevesinde incelenir; aynı fiilin bir yıl içinde tekrarında ise 44. maddedeki bir kat artırım hükmü uygulanır.

İTS İdari Para Cezasına Karşı Hangi Kanun Yoluna Başvurulur?

Başvuru yolu, işlemin niteliğine göre belirlenir ve otomatik olarak idare mahkemesi kabul edilmemelidir. Bu tespit, süre kaybını önleyen ilk adımdır.

6197 sayılı Kanunun 44. maddesi kapsamındaki idari para cezası, Kabahatler Kanunu sistemi içinde değerlendirilmekte ve sulh ceza hâkimliğine başvuru gündeme gelebilmektedir. Bu husus, konuya ilişkin yargı kararlarının usul geçmişinden de görülmektedir.

Buna karşılık somut işlem, ruhsat askısı veya kapatma gibi başka bir idari işlemle birlikte tesis edilmişse görev ve kanun yolu ayrıca değerlendirilmelidir. Bu nedenle işlem yazısındaki kanun yolu şerhi ve dayanak madde birlikte okunmalıdır.

Yargıtay Kararlarında İTS Stok Uyumsuzluğu

Bu alandaki içtihat, yaptırımın doğru kanuni dayanağa oturtulması ekseninde gelişmiştir. Ancak aşağıdaki kararlar 2025 yılında getirilen özel ceza formülünden önceki hukuki rejime ilişkindir; bu nedenle bunlardan güncel ceza hesabı çıkarılamaz. Yargıtay 7. Ceza Dairesinin E.2021/29284, K.2022/1762 sayılı ve 24.01.2022 tarihli kararında, denetimde İTS kayıtları ile fiili stok arasında fark tespit edilen ve bildirim yapılmaksızın satış yapıldığı kabul edilen olayda, 1262 sayılı Kanunun 20. maddesi yerine somut eylem bakımından 6197 sayılı Kanunun 24. maddesinin birinci fıkrası ile 44. maddesinin uygulanması gerektiği belirtilerek idari para cezası kaldırılmıştır.

Aynı Dairenin E.2022/2215, K.2022/7055 sayılı ve 07.04.2022 tarihli kararında da benzer bir stok farkı bakımından yaptırım dayanağı değerlendirilmiş ve 6197 sayılı Kanunun anılan hükümlerinin uygulanması gerektiği vurgulanmıştır.

Bu kararların bugün için taşıdığı değer, ceza tutarına ilişkin değil doğru kanuni nitelendirmenin önemine ilişkindir. Güncel bir işlemde uygulanacak ceza formülü, 2025 değişikliğiyle 44. maddeye eklenen özel hükümden çıkarılır.

Sonuç

İlaç Takip Sistemi stok uyumsuzluğu, sistem kayıtları ile fiili stok arasındaki farkı ifade eder ve tek bir sebebe dayanmaz. 6197 sayılı Kanunun 24. maddesi satış, iade, takas ve imha işlemlerinde bildirimi zorunlu kıldığından, bu işlemlerin kayda geçirilmemesi fark doğurur.

Bu farkın her hâlde bir ihlal olduğu söylenemez; teknik hata ile bilerek bildirim yapılmaması aynı değerlendirmeye tabi değildir. 7557 sayılı Kanunun geçici 1. maddesiyle tanınan stok eşitleme imkânı ise 24.10.2025 tarihinde sona ermiş olup uyuşturucu, psikotrop ve kontrole tabi ilaçlar zaten kapsam dışındaydı.

Yaptırım bakımından güncel rejim ürün fiyatı esaslıdır: 7557 sayılı Kanunla 6197 m.44'e eklenen hüküm uyarınca, aykırılığa konu tüm ürünlerin tespit tarihindeki eczacı satış fiyatları toplamının iki katı tutarında ceza verilir ve aynı fiilin bir yıl içinde tekrarında ceza bir kat artırılır. Başvuru yolu ise otomatik olarak idare mahkemesi değildir; m.44 kapsamındaki para cezasında sulh ceza hâkimliği başvurusu gündeme gelebilir.

Altın Tavsiye

Denetimde stok farkı tespit edilirse tutanağı imzalamadan önce farkın hangi ilaçlarda, hangi miktarda ve hangi yönde olduğunu tutanağa yazdırın. Ardından farkın kaynağını belgeleyin: iade irsaliyeleri, takas kayıtları, imha tutanakları ve varsa sistem hata kayıtları en somut dayanaklardır. Size bir ceza tebliğ edilirse hem dayanak maddeyi hem de hesaplamayı kontrol edin: aykırılığa konu ürünlerin hangileri olduğu ve tespit tarihindeki eczacı satış fiyatlarının nasıl belirlendiği işlem dosyasından anlaşılabilmelidir. Kanun yolu şerhini de mutlaka okuyun, çünkü başvuru merci otomatik olarak idare mahkemesi değildir.

Hukuki Bilgilendirme

Bu içerik; 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanunun 24 ve 44. maddeleri ile bu maddede 24.07.2025 tarihli 7557 sayılı Kanunla yapılan değişiklik, aynı Kanunun geçici 1. maddesi ve buna ilişkin Kurum duyurusu, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu ile Yargıtay 7. Ceza Dairesinin E.2021/29284, K.2022/1762 ve E.2022/2215, K.2022/7055 sayılı kararları dikkate alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Anılan Yargıtay kararları 2025 değişikliğinden önceki rejime ilişkin olduğundan, uygulanacak ceza hesabı ve kanun yolu somut işlem ile yürürlükteki metin üzerinden ayrıca kontrol edilmelidir.

Güncelleme Tarihi: 03.09.2026

Yazan: Av. Bilgehan Utku

Kontrol Eden: Mil Hukuk & Danışmanlık