Çarşı ve Mahalle Bekçisi Alım Şartları Nedir? Güncel Rehber

Çarşı ve Mahalle Bekçisi alım şartları 7245 sayılı Kanun kapsamında belirlenen sağlık, yaş, eğitim ve güvenlik soruşturması kriterlerinin tamamını sağlamayı ifade eder. Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde istihdam edilecek adayların sınav sonuçlarının ilanından itibaren 60 gün içinde İdare Mahkemesinde iptal davası açma hakları bulunur. Şartları taşımadığı gerekçesiyle elenen adaylar yürütmeyi durdurma talepli dava yoluyla haklarını arayabilirler.

Kısaca Özeti

• Hukuki Dayanak: 7245 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu ve Giriş Sınavı Yönetmeliği.

• Dava Açma Süresi: Elenme kararının tebliğinden itibaren 60 Gündür.

• Başvuru Yolu: Yürütmeyi Durdurma (YD) talepli İptal Davası.

2026 Yılı Bekçilik Alımı İçin Temel Giriş Şartları Nelerdir?

17/3/2023 tarihli ve 32135 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çarşı ve Mahalle Bekçiliğine Giriş ve Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinin 5 inci maddesi 9 Nisan 2026 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan yönetmelik değişikliği ile düzenlenmiştir. 

Buna göre;

Çarşı ve mahalle bekçiliğine alınacaklarda aşağıdaki niteliklerin bulunması şarttır:

a) Türk vatandaşı olmak.

b) Son başvuru tarihi itibarıyla en az lise veya dengi okul mezunu olmak.

c) Son başvuru tarihi itibarıyla erkek adaylar için askerlik ödevini bitirmiş olmak.

ç) 18 yaşını tamamladıktan sonra yaptırılan yaş düzeltmelerinde düzeltmeden önceki yaş dikkate alınmak şartıyla, sınavın yapıldığı yılın 1 Ocak tarihi itibarıyla 18 yaşını tamamlamış ve 31 yaşından gün almamış olmak.

d) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile;

1) Kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûm olmamak.

2) Affa uğramış olsa bile 5237 sayılı Kanunun İkinci Kitap Birinci Kısım Birinci ve İkinci Bölümlerinde tanımlanan suçlar, Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, millî savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk suçları ile yabancı devletlerle olan ilişkilere karşı suçlardan veya zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık veya cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak, hayasızca hareketler, müstehcenlik ve fuhuş suçlarından mahkûm olmamak veya bu suçlardan hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmemiş olmak.

e) Kamu haklarını kullanmaktan yoksun bırakılmış olmamak.

f) Silah taşımaya veya silahlı görev yapmaya engeli bulunmamak.

g) İlgili mevzuattaki sağlık şartlarını taşımak.

ğ) İlgili mevzuata göre sağlık nedeniyle ilişiği kesilenler hariç olmak üzere;

1) Herhangi bir nedenle askeri okullardan, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığına bağlı okul ve eğitim/öğretim kurumlarından çıkarılmamış olmak.

2) Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Sahil Güvenlik Komutanlığında görevli iken kusuru nedeniyle ilişiği kesilmemiş olmak.

h) Başvuru tarihinde herhangi bir siyasi partiye veya siyasi partilerin yan kuruluşlarına üye olmamak.

ı) Son başvuru tarihi itibarıyla yerleşim yeri son bir yıldır başvuru yapılan ilin sınırları içerisinde bulunmak.”

şarlarını haiz olmak gerekmektedir.

Bekçilik Sınavında Başarısız Sayılma ve Elenme Nedenleri

Bekçilik alım süreci yazılı sınav, fiziki yeterlilik parkuru ve sözlü mülakat olmak üzere üç aşamadan oluşur. Yazılı sınavda baraj puanı geçemeyen veya fiziki parkurda hedeflenen saniyeyi yakalayamayan adaylar doğrudan elenmektedir. Ancak asıl uyuşmazlıklar genellikle mülakat aşamasında verilen "Başarısız" puanları üzerinden çıkmaktadır.

Mülakat komisyonunun adaya verdiği puanların gerekçelendirilmemiş olması veya adayın liyakatine uygun olmayan sorularla elenmesi iptal davası konusudur. Uygulamada en sık karşılaştığımız tecrübe, mülakat tutanaklarının somut bilgi ve belgeye dayanmadığı durumlarda mahkemelerin iptal kararı verme eğiliminde olmasıdır. Bu nedenle mülakat puanına karşı süresi içinde dava açmak hayati önem taşır.

Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması aşaması da bir diğer kritik elenme sebebidir. Adayın kendisi veya birinci derece yakınları hakkında devam eden ceza davaları veya geçmişteki mahkumiyetler, idare tarafından "sadakat" ilkesine aykırı bulunarak atamanın iptaline gerekçe gösterilebilir. Oysa ki suçun şahsiliği ilkesi gereği, adayların bu haksız elenmelere karşı hukuki direnç göstermesi mümkündür.

İdari işlemin iptali davası

Çarşı ve Mahalle Bekçisi Alımında Süreç ve Tablo

Sağlık Şartları Nedeniyle Elenme ve Rapor İptali

Emniyet Teşkilatı bünyesinde görev alacak olan bekçilerin sağlık standartları oldukça yüksektir. Göz dereceleri, ortopedik limitler ve psikiyatrik geçmiş, adayların en çok takıldığı noktalar arasındadır. Sağlık kurulu raporu "Bekçi Olamaz" şeklinde sonuçlanan bir aday için süreç henüz bitmiş sayılmaz.

Eksik inceleme ile verilen raporlara karşı idare mahkemesinde açılacak bir iptal davası ile adayın hakem hastaneye sevki sağlanabilir. Uygulamada, ilk raporu olumsuz olup hakem hastaneden "Olur" alan ve görevine başlayan yüzlerce müvekkilimiz bulunmaktadır. Sağlık şartları nedeniyle elenme durumunda, elenme gerekçesinin tıp bilimiyle ve yönetmelikle uyumlu olup olmadığı titizlikle incelenmelidir.

Özellikle geçmişte geçirilen ve tamamen iyileşmiş olan rahatsızlıkların (örneğin eski bir ameliyat izi veya çocukluk çağı hastalıkları) elenme sebebi yapılması hukuka aykırıdır. Mahkemeler bu durumlarda güncel sağlık durumunu esas alarak yürütmeyi durdurma kararı verebilmektedir. Bu süreçte uzman bir hukukçu desteği, teknik raporların analizi için şarttır.

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Engeli

7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu, bekçilik alımlarının en sert süzgecidir. Adayın terör örgütleriyle iltisaklı olup olmadığı, adli sicil kaydı ve istihbari bilgiler bu aşamada değerlendirilir. Ancak idarenin bu aşamada kullandığı takdir yetkisi mutlak ve sınırsız değildir.

HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) kararları veya takipsizlik ile sonuçlanan dosyaların elenme sebebi yapılması çoğu zaman hukuka aykırılık teşkil eder. Dava pratiğimizde gördüğümüz üzere, idare bazen sadece "istihbari duyum" ile adayları elemeyi tercih etmekte; ancak bu duyumlar somut delillerle desteklenmediğinde mahkemeler tarafından iptal edilmektedir.

Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanan aday, kendisine tebliğ edilen karara karşı 60 gün içinde dava açmalıdır. Bu davada idare, mahkemeye adayın neden "sakıncalı" bulunduğuna dair bilgi ve belgeleri sunmak zorundadır. Sunulan belgelerin gizliliği olsa dahi mahkeme heyeti bu belgeleri inceleyerek kararın yerindeliğini denetler.

Mülakat Elenmelerinde Yürütmeyi Durdurma Talebi

Mülakat sonucunda elenen adaylar için en etkili hukuki araç "Yürütmeyi Durdurma" (YD) talepli iptal davasıdır. İdari yargıda dava açmak kural olarak işlemin icrasını durdurmaz. Ancak bekçilik alımlarında süreç hızlı ilerlediği için, adayın dönem arkadaşları eğitime başlamadan veya atamaları yapılmadan önce YD kararı alınması telafisi güç zararları önler.

YD kararı verilebilmesi için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması halinde telafisi güç zararların doğacak olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir. Sözlü sınavın sesli ve görüntülü kaydedilmemiş olması veya soru-cevap anahtarının bulunmaması, 2577 sayılı İYUK kapsamında doğrudan bir hukuka aykırılık karinesi oluşturabilir.

Mülakatın iptali halinde aday genellikle yeniden bir mülakata alınır. Bu mülakatın, bir önceki hatadan arındırılmış ve objektif kriterlere dayalı olması zorunludur. Mahkeme kararlarının uygulanması anayasal bir zorunluluktur ve idare bu kararı 30 gün içinde yerine getirmekle yükümlüdür.

İkametgah ve Askerlik Şartına İlişkin Hukuki İhtilaflar

Bekçilik alımlarında ikamet şartı, adayların en çok mağduriyet yaşadığı konulardan biridir. Başvuru tarihinde bir yıllık ikamet süresini doldurmadığı iddia edilen adaylar, bazen adres güncelleme hataları nedeniyle elenebilmektedir. Oysa ki fiili yaşam alanı ile MERNİS kayıtları arasındaki uyumsuzluk, somut delillerle ispatlandığında hukuki bir engel olmaktan çıkabilir.

Askerlik şartı bakımından ise adayın başvuru tarihinde askerliğini fiilen bitirmiş olması gerekir. "Askerlikle ilişiği bulunmamak" ibaresi bekçilik için yeterli olmayıp, terhis belgesinin ibrazı zorunludur. Ancak askerlikten muafiyet durumu söz konusu ise, bu muafiyetin sağlık nedeniyle olup olmadığı ve bekçilik yapmaya engel teşkil edip etmediği ayrıca irdelenmelidir.

Uygulamada, askerliğini yapmış olmasına rağmen terhis belgesindeki küçük bir tarih hatası veya sistem uyuşmazlığı nedeniyle adayların dosyalarının iade edildiğine şahit olmaktayız. Bu tip durumlarda dava açmadan önce idareye yapılacak yerinde bir başvuru veya eş zamanlı açılacak bir dava, adayın hak kaybını önleyecektir.

Yürütmenin durdurulması

Bekçilik İptal Davasında Yetkili ve Görevli Mahkeme

Bekçilik sınavları ve atama süreçlerine ilişkin uyuşmazlıklarda görevli mahkeme İdare Mahkemeleridir. Yetkili mahkeme ise kural olarak sınavı yapan kurumun bulunduğu yer mahkemesi veya atama kararı söz konusu ise işlemin tesis edildiği valiliğin bulunduğu yer mahkemesidir.

Örneğin, Polis Akademisi Başkanlığı tarafından yapılan merkezî mülakatlara karşı açılacak davalarda Ankara İdare Mahkemeleri yetkilidir. Ancak atama onayı Valilik tarafından reddedilen bir adayın davası, ilgili ilin idare mahkemesinde görülür. Uygulamada yapılan en büyük hatalardan biri, davanın yanlış yerdeki idare mahkemesinde açılmasıdır ki bu durum davanın reddine değil, "yetki yönünden ret" kararı ile zaman kaybına yol açar.

Dava dilekçesinde hasım (davalı) tarafın doğru gösterilmesi de sürecin hızı için önemlidir. Bekçilik alımlarında davalı genellikle İçişleri Bakanlığı veya Emniyet Genel Müdürlüğü olmaktadır. Yanlış hasım gösterilmesi durumunda mahkeme re'sen hasım düzeltme kararı verir ancak bu durum süreci 15-20 gün kadar uzatabilir.

Güvenlik soruşturması nedir güvenlik soruşturması yapılırken nelere bakılır?

Uygulamada Yanlış Bilinenler ve Riskler

Birçok aday, mülakat sonucunun "puan" olarak verilmesi nedeniyle dava açamayacağını düşünür. Oysa ki düşük mülakat puanı bir idari işlemdir ve yargı denetimine tabidir. Diğer bir yanlış algı ise, güvenlik soruşturması olumsuz çıkan birinin bir daha hiçbir zaman memur olamayacağıdır. Mahkemece verilen iptal kararı, o adayın "sakıncalı" sıfatını temizler ve önündeki engeli kaldırır.

Elenmenize sebep olan maddeyi veya durumu kabullenmek yerine, bu durumun 2026 güncel mevzuatına uygunluğunu denetletmeniz gerekir. Özellikle dijital materyal incelemeleri ve sosyal medya paylaşımları nedeniyle yapılan elenmelerde, verilerin elde ediliş biçiminin hukuki olup olmadığı büyük bir tartışma konusudur. Hukuka aykırı delille tesis edilen işlemler, Danıştay içtihatları doğrultusunda iptal edilmektedir.

Risklerden biri de "bekle-gör" taktiğidir. Dava açmak için 60 günlük süreyi geçirmek, adayın hakkını tamamen kaybetmesine neden olur. İdari yargıda süreler hak düşürücüdür ve bir kez kaçırıldığında geri dönüşü yoktur. Bu nedenle elenme haberi alınır alınmaz hukuki süreci başlatmak en güvenli yoldur.

Bekçilik Hak Arama Sürecinde Hukuki Destek 

Bekçilik alım şartlarını taşıdığına inanan ancak idari bir kararla elenen her adayın anayasal dava açma hakkı mevcuttur. Bu süreçte dilekçelerin teknik terimlerle örülmesi, mevzuat atıflarının tam yapılması ve emsal kararların dosyaya sunulması davanın seyrini değiştirir. Kendi başınıza açacağınız davalarda usul hataları yapma riskiniz yüksektir.

Alanında uzman bir avukat ile çalışmak, sadece dava açmak değil; aynı zamanda sürecin takibi, yürütmeyi durdurma kararının uygulanması ve idarenin olası itirazlarına karşı savunma geliştirilmesi açısından kritiktir. Mil Hukuk olarak, emniyet teşkilatı mevzuatına ve idari yargı pratiğine hakim kadromuzla adayların yanındayız. Hak kaybına uğramamak ve mesleğinize kavuşmak için profesyonel destek almayı ihmal etmeyin.

Altın Tavsiye: Bekçilik sınav süreçlerinde elendiğinizde, gerekçe size bildirilmemiş olsa dahi "bilgi edinme" hakkınızı kullanarak elenme nedeninizi öğrenmeye çalışın. Ancak dava açma süresinin (60 gün) bu taleplerle işlemeye devam ettiğini unutmayın. Hak kaybı yaşamamak için tebliğden itibaren vakit kaybetmeden delil niteliği taşıyan tüm belgelerinizi (sınav giriş belgesi, mülakat tarihi vb.) saklayın.

Hazırlayanlar: Avukat Bilgehan UTKU & Avukat Emre ASAN

Bu içerik; Mil Hukuk & Danışmanlık Bürosu’nun fiilen yürüttüğü dava dosyalar esas alınarak hazırlanmıştır.