Hastanın Doktora Karşı Hak ve Yükümlülükleri Nelerdir?

Hastanın Doktora Karşı Hak ve Yükümlülükleri Nelerdir?

30-09-2019
Hastanın Doktora Karşı Hak ve Yükümlülükleri Nelerdir?

Hastanın Doktora Karşı Hak ve Yükümlülükleri Nelerdir?

Hasta Hakları- Hastaların hasta hakları yönetmeliğinde geçen hakları haricinde uyması gereken yükümlülükleri ve yerine getirmeleri gereken sorumlulukları da bulunmaktadır.

Hastanın Sorumlulukları Nelerdir?

Hastanın Hastalığı İle İlgili Belirtileri Semptomları Bildirme Yükümlülüğü

Hastanın kendisinin veya kanuni temsilcisinin özel bir hastaneye tıbbi teşhis ve tedavisi için müracaat etmesi durumunda doktor tarafından sorulacak sorulara doğru cevaplar verilmesi zorunludur. Hastalığın teşhis ve tedavisinin başarılı olması bu cevapların doğru olarak verilmesi ile doğru orantılıdır. Her hastadan hastaneye başvurması dahilinde doktor tarafından hasta öyküsü alınmakta (anamnez) bu hasta öyküsünün alınması sırasında sorulan sorulara doğru cevap verilmesi gerekmektedir. Hastanın hastalık ile ilgili şikayetinin başlangıcı nedeni, süreci ve sair konularda doktora doğru ve tam bilgi vermesi yükümlülüğüdür. Bu tür konularda hastanın bilgi vermemesi ya da sorulan sorulara tam cevap vermemesi yanlış teşhis konulmasına sebep olabilecektir. Özel hastanede veya devlet hastanesinde muayene olan hasta doktora yanlış bilgi verirse bunun sonucuna katlanmak zorunda kalır. Hastanın küçük olması durumunda bilgilendirmede bulunma yükümlüsü küçüğün yasal temsilcisi olacaktır. Teşhis konulduktan sonra hastaya tedaviye yönelik girişimlerde bulunulmaya başlandıktan sonra dahi hastanın farklı şikayetleri varsa ilaca tepkiler gelişmişse bu durumların da doktora açıklanması hastanın yükümlülüğündedir. Örneğin hastaya sorulan sorularda önceden bir hastalık geçirip geçirmediği konusunda bilgi alınmak istendiğinde bu bilgilerin samimi bir şekilde doğru olarak verilmesi gerekir. Eğer hastalığa konulan teşhiste hastanın eksik veya yanlış cevapları etken olmuş ise teşhis ve tedavinin başarısız olmasından doktor sorumlu olmayacak ve doktorun hukuki sorumluluğuna başvurulamayacaktır. Hasta Hakları Yönetmeliğinin 42'nci maddesinin A fıkrasının b bendine göre hasta yakınmalarını, daha önce geçirdiği hastalıkları, gördüğü tedavileri ve tıbbi müdahaleleri, eğer varsa halen kullandığı ilaçları ve sağlığıyla ilgili bilgileri mümkün olduğunca eksiksiz ve doğru olarak vermekle yükümlüdür. Bu durum hastanın tedavi sürecinde de geçerlidir. Doğru yanıt eksiksiz cevaplar ile en iyi doğru teşhise gidilmesi ile tedavinin başarıya ulaşması kaçınılmaz olacaktır. Hastanın gerekli bilgi ve belgeleri tam ve doğru olarak vermemesi durumunda bir zarar meydana gelmiş ise bu zarardan kusuru oranında sorumlu olacaktır. Bu durumda müterafik kusur ortaya çıkacaktır. Değindiğimiz gibi tedavi aşamasında da hastanın bu yükümlülüğü devam etmektedir. Nitekim tedavi sırasında uygulanacak ilaç tedavisinin hastalığın gidişatının incelenmesinde etkisi büyüktür. Uygulanan ilaç tedavisinin hastanın bünyesine etkisi konusunda doktorun bilgilendirilmesi belki de ilaç dozajının ayarlanması sonucunu doğuracak bu da en uygun tedavinin ortaya konulmasına zemin hazırlayacaktır. Hasta tedavisinin gidişatı hakkında da doktora geri bildirimlerde bulunmakla yükümlüdür.

Hastanın Ücret Ödeme Yükümlülüğü

Özel muayene ve hastane hizmetinden yararlanmak isteyen hastaların ücretinin ödenmesi en başta gelen yükümlülüklerden birisidir. Ücretin hastane ile hasta arasında kararlaştırılan bedele göre ödenmesi gerekir. Hastanın ücret ödeme yükümlülüğünün doğabilmesi için taraflar arasında geçerli bir sözleşmenin var olması ile hastanenin üzerine düşen edimi gereği gibi ifa etmiş olması gerekmektedir. Önemle belirtmekte fayda vardır ki yanlış tedavi sebebiyle hastaya zarar verilmesi durumunda özel hastane hastadan herhangi bir ad altında ücret veya masraf talebinde bulunamaz. Hususi Hastaneler Kanununun 26'ncı maddesinde hususî hastanelerde para ile yatan hastalardan sınıflarına göre alınacak gündelik ücrette; ikamet, iaşe ve hastalığın icaplarına göre yapılması lazımgelen bütün bakım ve hastanede yapılan basit lâboratuvar muayeneleri ve hastanenin muvazzaf mütehassıs hekimleri ücretleri dâhildir. Ancak cerrahi ameliyeler ile hastanın istemesiyle dışarıdan çağrılacak hekimin muayene ve tedavi paralariyle ilaç ve pansumanlarına sarfolunan malzeme ve röntgen muayenelerinin paraları hastalar tarafından ayrıca ödenir. Fakat verem sanatoryumlarında röntgen muayenesi için hiç bir ücret alınmaz düzenlemesine yer verilmiştir. 

Hastanın Teşhis ve Tedavi Yöntemine Katlanma Yükümlülüğü

Hastalığın teşhisi ve tedavisi için doktorun hasta üzerinde fiziksel muayene yapması durumu ortaya çıkabilir. Örneğin batın bölgesinde ağrı bulunan hastanın elle muayenesi ağrının şiddet ve basıncını ortaya çıkarmak için elle muayeneyi gerekli kılabilir. Bu durumda muayene hastanın kişilik haklarını ihlal eden fiziksel bir davranış olduğundan öncelikle hastanın rızasının bulunması ön koşuldur. Hastanın rızası ile endikasyon şartının gerçekleşmesi ile birlikte hastaya fiziksel muayene yapılması gündeme geldiğinde hasta muayene isteğini kabul etmekle yükümlüdür. Ancak bu müdahale gerektiren fiziki muayenenin hastanın kişilik haklarını ihlal edici düzeyde bulunmaması zorunludur. Teşhis için gerekli olması koşuluyla hastanın vücudundaki bölgeyi muayene ettirmesi, muayene isteğini kabul etmesi hastanın bir yükümlülüğüdür. Eğer hasta ilgili muayeneye izin vermez ve aydınlatılmasına rağmen bu müdahaleyi geri çevirir ise müdahalenin gerçekleşmemesi durumunda ortaya çıkma ihtimali bulunan zararlardan doktor sorumlu olmayacaktır. Burada önemle üzerinde durulması gereken nokta hastanın muayeneye rıza göstermesi durumunda teşhise yardımcı olacak olan tıbbi girişimlere örneğin kan verme, röntgen gibi uygulamalara katlanma yükümlülüğü bulunacaktır. Ancak unutulmamalıdır ki hastanın kendi geleceğini kendisinin belirleyebileceği hakkı bulunmakta olup hasta fakrlı yöntemler arasında tercihte bulunabilir. 

Hastanın Doktorun Tavsiyelerine Uyma Yükümlülüğü

Hastanın doktorunu belirleyebilmesi ve değiştirebilmesi hakkı bulunmakta olup seçtiği doktorun tavsiyelerine uyma yükümlülüğü bulunmaktadır. Hasta sağlık hizmeti alırken başvurduğu sağlık kurum ve kuruluşunun kural ve uygulamalarına uygun davranır ve katılımcı bir yaklaşımla teşhis ve tedavi ekibinin bir parçası olduğu bilinciyle hareket eder. Hasta doktor tarafından belirlenen sürelerde kontrole gelmeli ve tedavisinin gidişatı hakkında geri bildirimlerde bulunur.Randevu tarih ve saatine uyar ve değişiklikleri ilgili yere bildirir. Hasta seçmiş olduğu doktorun tavsiyelerine uymaz bunun sonucunda bir zararla karşılaşırsa bu durumdan doktor sorumlu tutulamaz. Hasta doktorun tavsiyelerine uyduğunu ancak yanlış tedavi sonucunda bir zarar doğduğunu iddia ediyorsa bu iddiasını ispatlamalıdır.

Hasta Hakları Nedir

Hasta hakları nedir- Hasta hakları mevzuatımızda Hasta Hakları Yönetmeliği ile düzenlenmiş olup amaç olarak; temel insan haklarının sağlık hizmetleri sahasındaki yansıması olan ve başta Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda, diğer mevzuatta ve milletlerarası hukuki metinlerde kabul edilen "hasta hakları"nı somut olarak göstermek ve sağlık hizmeti verilen bütün kurum ve kuruluşlarda ve sağlık kurum ve kuruluşları dışında sağlık hizmeti verilen hallerde, insan haysiyetine yakışır şekilde herkesin "hasta hakları"ndan faydalanabilmesine, hak ihlallerinden korunabilmesine ve gerektiğinde hukuki korunma yollarını fiilen kullanabilmesine dair usül ve esasları düzenlemek gösterilmiştir. Hasta hakları kavramı ile ise; Sağlık hizmetlerinden faydalanma ihtiyacı bulunan fertlerin, sırf insan olmaları sebebiyle sahip bulundukları ve T.C. Anayasası, milletlerarası andlaşmalar, kanunlar ve diğer mevzuat ile teminat altına alınmış bulunan haklar belirtilmiştir. 

Hasta Hakları;

Sağlık Hizmetlerinden Faydalanma Hakkı,
Adalet ve Hakkaniyete Uygun Olarak Faydalanma Hakkı,
Bilgi İsteme Hakkı,
Sağlık Kuruluşunu Seçme ve Değiştirme Hakkı,
Personeli Tanıma, Seçme ve Değiştirme Hakkı,
Öncelik Sırasının Belirlenmesini İsteme Hakkı,
Tıbbi Gereklere Uygun Teşhis, Tedavi ve Bakım Hakkı,
Sağlık Durumu İle İlgili Bilgi Alma Hakkı,
Kayıtları İnceleme Hakkı,
Kayıtların Düzeltilmesini İsteme Hakkı, gibi hakları bulunmaktadır.

Sağlık Hizmetlerinden Faydalanma Hakkı

Hastanıın sağlık hizmetlerinden kusursuz bir şekilde faydalanmasını sağlamak maksadıyla hasta hakları yönetmeliğinde düzenlenmiştir. İnsan haklarına yaraşır bir şekilde sağlık hizmetlerinde faydalanmayı ve tıbbi müdahalesinin yapılmasını içermektedir.

Adalet ve Hakkaniyete Uygun Olarak Faydalanma Hakkı

Hasta, adalet ve hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde sağlıklı yaşamanın teşvik edilmesine yönelik faaliyetler ve koruyucu sağlık hizmetleri de dahil olmak üzere, sağlık hizmetlerinden ihtiyaçlarına uygun olarak faydalanma hakkına sahiptir. Bu hak, sağlık hizmeti veren bütün kurum ve kuruluşlar ile sağlık hizmetinde görev alan personelin adalet ve hakkaniyet ilkelerine uygun hizmet verme yükümlülüklerini de içerir.

Bilgi İsteme Hakkı

Hasta, sağlık hizmetlerinden nasıl faydalanabileceği konusunda bilgi isteyebilir. Bu hak, hangi sağlık kuruluşundan hangi şartlara göre faydalanılabileceğini, sağlık kurum ve kuruluşları tarafından verilen her türlü hizmet ve imkanın neler olduğunu ve müracaat edilen kuruluşta verilen sağlık hizmetlerinden faydalanma usulüne öğrenme haklarını da kapsamaktadır. Bütün sağlık kurum ve kuruluşları, hastayı birinci fıkra uyarınca bilgilendirmek için yeterli teknik donanımı haiz birimi oluşturmak; bu birimde, hastaya kesin ve yeterli bilgi verebilecek nitelik ve ehliyete sahip personeli daimi olarak istihdam etmek ve hastanın ihtiyacı olan birimlere kolayca ulaşabilmesini temin etmek üzere, kuruluşun uygun yerlerinde bilgilendirici tabela, broşür ve işaretler bulundurmak gibi tedbirleri almak zorundadır.

Sağlık Kuruluşunu Seçme ve Değiştirme Hakkı

Hasta; tabi olduğu mevzuatın öngördüğü usül ve şartlara uyulmak kaydı ile, sağlık kurum ve kuruluşunu seçme ve seçtiği sağlık kuruluşunda verilen sağlık hizmetinden faydalanma hakkına sahiptir. Mevzuat ile belirlenmiş sevk sistemine uygun olmak şartı ile hasta sağlık kuruluşunu değiştirebilir. Ancak, kuruluşu değiştirmenin hayati tehlikeye yol açıp açmayacağı ve hastalığının daha da ağırlaşıp ağırlaşmayacağı hususlarında hastanın tabip tarafından aydınlatılması ve hayati tehlike bakımından sağlık kuruluşunun değiştirilmesinde tıbben sakınca görülmemesi esastır.

Personeli Tanıma, Seçme ve Değiştirme Hakkı

Hastaya talebi halinde, kendisine sağlık hizmeti verecek veya vermekte olan tabiplerin ve diğer personelin kimlikleri, görev ve unvanları hakkında bilgi verilir. Mevzuat ile belirlenmiş usüllere uyulmak şartı ile hastanın, kendisine sağlık hizmeti verecek olan personeli serbestçe seçme, tedavisi ile ilgilenen tabibi değiştirme ve başka tabiplerin konsültasyonunu istemek hakkı vardır.

Öncelik Sırasının Belirlenmesini İsteme Hakkı

Sağlık kuruluşunun hizmet verme imkanlarının yetersiz veya sınırlı olması sebebiyle sağlık hizmeti talebi zamanında karşılanamayan hallerde, hastanın, öncelik hakkının tıbbi kriterlere dayalı ve objektif olarak belirlenmesini istemek hakkı vardır.

Tıbbi Gereklere Uygun Teşhis, Tedavi ve Bakım Hakkı

Hasta, modern tıbbi bilgi ve teknolojinin gereklerine uygun olarak teşhisinin konulmasını, tedavisinin yapılmasını ve bakımını istemek hakkına sahiptir.

Kayıtları İnceleme Hakkı

Hasta, sağlık durumu ile ilgili bilgiler bulunan dosyayı ve kayıtları, doğrudan veya vekili veya kanuni temsilcisi vasıtası ile inceleyebilir ve bir suretini alabilir. Bu kayıtlar, sadece hastanın tedavisi ile doğrudan ilgili olanlar tarafından görülebilir.

Kayıtların Düzeltilmesini İsteme Hakkı

Hasta; sağlık kurum ve kuruluşları nezdinde bulunan kayıtlarında eksik, belirsiz ve hatalı tıbbi ve şahsi bilgilerin tamamlanmasını, açıklanmasını, düzeltilmesini ve nihai sağlık durumu ve şahsi durumuna uygun hale getirilmesini isteyebilir. Bu hak, hastanın sağlık durumu ile ilgili raporlara itiraz ve aynı veya başka kurum ve kuruluşlarda sağlık durumu hakkında yeni rapor düzenlenmesini isteme haklarını da kapsar.

Sağlık Hizmetlerinin Sunulmasında Uyulması Gerken İlkeler Nelerdir?

Bedeni, ruhi ve sosyal yönden tam bir iyilik hali içinde yaşama hakkının, en temel insan hakkı olduğu, hizmetin her safhasında daima gözönünde bulundurulur.
Herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkını haiz olduğu ve hiçbir merci veya kimsenin bu hakkı ortadan kaldırmak yetkisinin olmadığı bilinerek, hastaya insanca muamelede bulunulur.
Sağlık hizmetinin verilmesinde, hastaların, ırk, dil, din ve mezhep, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç ve ekonomik ve sosyal durumları ile sair farklılıkları dikkate alınamaz. Sağlık hizmetleri, herkesin kolayca ulaşabileceği şekilde planlanıp düzenlenir.
Tıbbi zorunluluklar ve kanunlarda yazılı haller dışında, rızası olmaksızın kişinin vücut bütünlüğüne ve diğer kişilik haklarına dokunulamaz.
Kişi, rızası ve Bakanlığın izni olmaksızın tıbbi araştırmalara tabi tutulamaz.
Kanun ile müsaade edilen haller ile tıbbi zorunluluklar dışında, hastanın özel hayatının ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz.

Hasta, adalet ve hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde sağlıklı yaşamanın teşvik edilmesine yönelik faaliyetler ve koruyucu sağlık hizmetleri de dahil olmak üzere, sağlık hizmetlerinden ihtiyaçlarına uygun olarak faydalanma hakkına sahiptir. Bu hak, sağlık hizmeti veren bütün kurum ve kuruluşlar ile sağlık hizmetinde görev alan personelin adalet ve hakkaniyet ilkelerine uygun hizmet verme yükümlülüklerini de içerir.

Sağlık Davalarına Bakan Avukatlar Değerlendirme

Sağlık Davalarına bakan avukatlar- Hastaların hakları olduğu kadar yükümlülükleri ve hasta hakları ve sorumlulukları olduğunu da bilmekte fayda vardır. Günümüz sağlık sisteminde hekimlerimizin elinden geleni yaptığı ve günde çok fazla hastaya poliklinlik uyguladığı tartışmasız bir gerçektir. Bu yüzden hasta hakarlının uygulanması ile birlikte hastanın hekime karşı yerine getirmesi gereken sorumluluklarının da farkında olması hekim ve hasta arasındaki bağı güçlendirecektir. Hasta, haklarının yerine getirilmesini talep etme hakkına sahip olduğu gibi hastalığının tedavisi ve teşhisinde tıbbi müdahaleyi gerçekleştirecek hekimin tavsiyelerine ve yönlendirmelerine uymakla da sorumludur. Bu yüzden hakların bilinmesi ne kadar zaruri ise hasta sorumlulukları ve yükümlülüklerini de bilmek o kadar zorunludur.

Kaynaklar;

HAKERİ,Hakan, Tıp hukuku, seçkin yayıncılık Eylül 2015
EROL, Gültezer, Özel hastanelerin Hukuki Sorumluluğu, seçkin yayıncılık Nisan 2015
GÖKCAN,Hasan, Tıbbi Müdahaleden Doğan Hukukui ve Cezai Sorumluluk, Seçkin yayıncılık Nisan 2017

Kategoriler

  • İdare Hukuku

  • Tıp Hukuku

  • Polis, Asker Ve Memur Hukuku

  • Bilişim Hukuku

  • Boşanma Ve Nafaka Hukuku

  • Tazminat Hukuku

  • İş Hukuku

  • Ceza Hukuku

  • Ticaret Hukuku

  • Miras Hukuku

  • Sağlık Turizmi Hukuku

  • Tüketici Hukuku


İlgili Bloglar







DİĞER BLOG YAZILARIMIZ


Tıbbi Malpraktisin Ortaya Çıkış Şekilleri Nelerdir?
Tıbbi Malpraktisin Ortaya Çıkış Şekilleri Nelerdir?

Tıbbi malpraktisin ortaya çıkış şekilleri kasten v...

Devamı
Hukuka Uygun Tıbbi Müdahalenin Şartları Nelerdir?
Hukuka Uygun Tıbbi Müdahalenin Şartları Nelerdir?

Tıbbi müdahalelerin hukuka uygunluk şartları arası...

Devamı
Doktorun Hastaya Karşı Hak ve Yükümlülükleri Nelerdir?
Doktorun Hastaya Karşı Hak ve Yükümlülükleri Nelerdir?

Hekimin görev ve sorumlulukları, Doktor tedavisini...

Devamı
Tıbbi Müdahalelerde Endikasyon, Komplikasyon Nedir?
Tıbbi Müdahalelerde Endikasyon, Komplikasyon Nedir?

Tıbbi müdahalenin hukuka uygun olarak yapılabilmes...

Devamı
Mil Hukuk ve Danışmanlık