Doktorun Hastaya Karşı Hak ve Yükümlülükleri Nelerdir?

Doktorun Hastaya Karşı Hak ve Yükümlülükleri Nelerdir?

30-09-2019
Doktorun Hastaya Karşı Hak ve Yükümlülükleri Nelerdir?

Doktorun Hastaya Karşı Hak ve Yükümlülükleri Nelerdir?

Hekimin Görev ve Sorumlulukları

Doktorun Tedaviyi Bizzat Yerine Getirme (Hekimin Yükümlülükleri) Yükümlülüğü Nedir?

Hekimin görev ve sorumlulukları- Doktor tedavisini üstlendiği hastanın hastalığının tanısı ve tedavisi için gerekli olan işlemleri bizzat yerine getirmelidir. Bu durumda hastalığın tanısı ve tedavisi için belirlenen yöntemleri uygulama, buna ilişkin kararları verme gibi girişimleri tedaviyi üstlenen doktor tarafından yerine getirilmesi gerekmektedir. Ancak unutulmamalıdır ki tedavinin süreci boyunca gerçekleştirilecek ve ayrı uzmanlık gerektiren konularda bu durumların alanında uzman kişilere bırakılması da gereklidir. Nitekim günümüzde hastalığın teşhis ve tedavisi bakımından tek bir doktorun değil birkaç doktorun müdahalesine gereksinim duyulabilmektedir. Burada önemli olan doktorun bizzat kendisi tarafından gerçekleştirilmesi gereken işlemlerin başkalarına devredilmesi durumunda doktorun sorumlu olacağı hususudur. 

Diğer sağlık personelinin de yardım ve desteğinin gerektiği tedavi sürecinde bütün her işlemin tedaviyi gerçekleştirmesi kendi üzerinde bulunan doktorun gerçekleştirmesi kendisinden beklenemeyeceğinden örneğin röntgen çekilmesi, hastaya psikolojik yönden destek verilmesi amacıyla psikiyatri bölümünden destek alınması vb. tıbbi uygulamaların diğer doktor veya sağlık mesleği mensubu kişilere devredilmesi kaçınılmaz ve doğaldır. Doktorun bu işlemleri yaptıracağı kişileri kontrol etmesi bizzat yapması gereken işlemleri bu kişilere yaptırmaması gerekmektedir. Bizzat yapması gereken bir işlemi başka bir sağlık mensubuna yaptırması durumunda tıbbi uygulama hatası, doktor hatası ya da malpraktis ortaya çıkacak, tıbbi uygulama hatasından dolayı kusurlu davranan sağlık mensubu ile doktor birlikte sorumlu olacaktır. Bu durumda vazifesi olmadığı halde bir işlemin kendisinden yapılmasını bekleyen sağlık mensubu olan kişinin bu işlemi gerçekleştirmemesi müdahale talebini reddetmesi gerekir. Aksi durum üstlenme kusurunu doğuracağından sorumluluğuna yol açacaktır. 

Doktorun Hasta Öyküsü Alma Yükümlülüğü (Anamnez) Var mıdır?

Doktorun hastanın öyküsünü alma yükümlülüğü bulunmaktadır. Hastanın öyküsünün doğru ve sağlam alınması teşhis ve tedavinin yönetilmesi ve uygun tedavinin yapılabilmesi açısından elzemdir. Hastanın anamnezinin alınması ile hastalıkları hakkında bilgi edinildiği gibi daha önce geçirmiş olduğu bir operasyon varsa bunun da bilgisi edinilmiş olacaktır. Bu durum bundan sonraki girişimlerin sürecini belirleyecek ve hastalığa uygulanacak yöntemlerin saptanması amacıyla sürece ışık tutacaktır. Doktor hastanın başvurduğu şikayetlerden yola çıkarak nasıl öykü alınması gerektiğine karar verecektir. Öykü alınmasının yerine getirilmemesi ya da verimli yapılmaması durumlarında teşhis hatası ortaya çıkacak olursa doktor kusuru sebebiyle sorumlu tutulacak ve tazminat yükülüsü olacaktır.

Doktorun Hastayı Muayene Etme Yükümlülüğü Var mıdır ?

Doktorun muayene yükümlülüğü- Muayene hastalığın ortaya çıkarlması maksadıyla hasta üzerinde fiziki olarak yapılan bir müdahale, bir incelemedir. Tıbbi olarak muayene yapılması zorunlu olan durumlarda muayenenin hiç veya gereği gibi yapılmaması durumlarında yanlış teşhis veya yanlış tedavi uygulanmışsa ve bu durum sonucunda zarar ortaya çıkmışsa bu sonuçtan doktor sorumlu olacaktır. Nitekim Hekimlik Meslek Etiği Kurallarında muayenesiz tedavi yasağı başlığı altında doktorun acil vakalar gibi zorunlu durumlar dışında hastayı bizzat muayene etmeden tedaviye başlayamayacağı düzenlenmiştir. Doktorun muayene etme yükümlülüğünün içerisinde sadece hastalığın teşhis aşamasında, tedavi aşamasında değil tedavi sonrası aşamasında da yükümlülüğü devam etmektedir. Nitekim tedavi sonrasında doktor hastalığın tekrar etme riski karşısında kontrol muayenesi yapmakla da yükümlüdür. Doktor kontrol muayenesi bakıından hastayı bilgilendirmeli ve hastayı özenli bir şekilde muayene etmelidir. Yukarıda da değindiğimiz üzere muayene hastanın kişilik haklarını ihlal eden bir eylemdir. Muayenenin böyle bir eylem dışında kalması için hastanın rızasının uygun bir şekilde alınması ile endikasyon şartının gerçekleşmiş olması son derece önemlidir. Eğer gerekli olan şartlar gerçekleşmeden muayene yapılırsa haksız fiil ortaya çıkabileceği gibi cinsel dokunulmazlığı ihlal eden bir durum da ortaya çıkabilir. Muayenenin kapsamını doktor kendisi belirler ve tedaviyi yürüten doktor tarafından bizzat yerine getirilmesi gereken bir husustur. Tabi ki muayene sırasında konsülte edilmesi gereken bir durum var ise bu durumda alanında uzman doktor tarafından muayene yapılacaktır. 

Doktorun Bilgilendirme ve Aydınlatma Yükümlülüğü Var mıdır?

Doktorun bilgilendirme ve aydınlatma yükümlülüğü bulunmaktadır. Nitekim tedavi amaçlı yapılaması gereken her türlü müdahalede hastanın rızası alınmakla birlikte bu rızanın aydınlatılmış rıza olarak alınması tıbbi müdahaleyi hukuka uygun hale getirecektir. Bunun için tanı ve tedavi amaçlı yapılacak tıbbi müdahale konusunda hastanın ayrıntılı bir şekilde aydınlatılması, aydınlatıldıktan sonra rızasının alınması doktorun yükümlülüğüdür. Anlaşılacağı üzere hastadan alınana rızanın hukuka uygun olması için bu rızanın aydınlatılmış bir rıza olması gerekir. Hasta yapılacak olan tıbbi müdahalenin riskleri, komplikasyonları, alternatif tedavi yöntemleri hakkında bilgilendirilmeli sonrasında rızası alınmalıdır. 

Doktorun Teşhis Yükümlülüğü Nedir?

Doktorun teşhis yükümlülüğü- Tanı hastalığın öğrenilmesi tanınması durumudur. Hastalığın tedavi edilebilmesi için öncelikli olarak teşhis edilmesi gerekir. Bu yüzden tanının konulması doktorun yükümlülüklerindendir. Teşhis konulabilmesi için doktorun yapması gereken bazı durumlar mevcuttur. Örneğin hasta öyküsü anamnez alınması tahlil yapılması muayene edilmesi gibi durumlardır. Ancak doktorun tanı koyma teşhis koyma yükümlülüğünden doğru tanı koyma yükümlülüğü bulunmaktadır gibi bir sonuç çıkartılması yanlış olacaktır. Doktorun doğru tanı koyma yükümlülüğü yoktur. Nitekim bazı durumlarda tüm tetkikler yapılmış olsa dahi hastalık tam anlamıyla teşhis edilemez. Ortalama bir doktorun göstermesi gereken özenle ve bilgi birikimiyle yapılan tetkikler sonucunda hastalığın doğru teşhis edilememesi doktorun sorumluluğunu gerektirmez. Anlaşılacağı üzere önemli olan doktorun doğru tanıyı koyabilmek için tıp biliminin standartlarına uygun şekilde davranıp ortalama bir doktorun üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirme durumudur. Özensizlik ve bilgisizlik nedeniyle yanlış tanı koyulması durumunda ise doktorun sorumluluğu doğacaktır. 

Doktorun Özen Gösterme Yükümlülüğü Nedir?

Doktorun özen gösterme yükümlülüğü- Doktorun her hastasına karşı teşhis muayenen ve tedavi sırasında ve sonrasında özen gösterme yükümlülüğü bulunmaktadır. Doktor tıbbi standartı sağlayacak şekilde hareket etmeli objektif ve subjektif özen yükümlülüğüne uygun davranmalıdır. Doktor tüm tıbbi girişimler boyunca özen yükümlülüğüne uygun olarak davranmalıdır. Özen borcu teşhisten tedavi aşamasına kadar bütün aşamalarda bulunması lazım gelen bir yükümlülük olmakla birlikte tüm tıbbi müdahalelerde doktorun dikkatli ve imtinalı davranması gerektiğini ortaya koymaktadır. 

Doktorun Konsültasyon Yükümlülüğü Var mıdır?

Konsültasyon başka bir alanda uzman olan doktordan bu konu hakkında tıbbi görüş istenilmesidir. Doktorun uzmanlık alanı dışında bir durumun gerçekleşmesi durumunda bu konu ile ilgili başka bir hekimden görüş istemesi zorunludur. Önemle belirtmek gerekir ki doktor hastalığın teşhis ve tedavisinde uzmanlık alanı bakımından yetersiz olduğunu ya da hastalığın semptomlarının başka bir hastalığı çağrıştırdığı durumlarda konsültasyon istemek zorundadır. Zira hastalığın başka bir hastalığı gösterdiği, doktora başka bir hastalık hakkında sinyal verdiği durumlarda doktorun bu konularda hastayı başka bir uzman hekime sevk etmemesi doktorun sorumluluğuna yol açacaktır. Peki hasta konsültasyon iseterse hekim bunu kabul etmek zorunda mıdır? Evet hasta konsültasyon ister ve başka bir uzman doktorun görüşünün alınmasını ister ise bu durumda doktorun hastayı konsülte etmesi doktorun yükümlülüğüdür. Hasta konsültasyon  yapılmasını isterse doktor bu talebi kabul etmelidir. Doktor konsültasyon yapılmasını lüzum gördüğü takdirde bu durumu hastaya bildirmelidir. Bu bildiri hasta tarafından reddedilirse doktor hastasını bırakabilir. Doktor hastanın konsültasyon isteği varsa bunu kabul etmek zorundadır. 

Doktorun Kişisel Verileri Koruma Sır Saklama Yükümlülüğü Var mıdır?

Doktorun sır saklama yükümlülüğü- Doktorun kişisel verileri koruma sır saklama yükümlülüğü bulunmaktadır. Nitekim doktor hastanın kişisel ve fiziksel özellikleri ile ilgili bilgileri filmleri test ve tahlil sonuçlarını saklamak hastasının kendisine anlattığı hususları gizlemek ve sır saklamak ile yükümlüdür. Doktor meslek ve sanatının icrası sebebiyle öğrenmiş olduğu sırları kanuni bir mecburiyet olmadığı sürece açıklayamaz. Yine eczacı meslek ve sanatının yerine getirilmesi sırasında öğrendiği sırları kanuni bir zorunluluk olmadıkça ifşa edemez. 

Hekimin Yükümlülükleri

Hekimin yükümlülükleri aynı zamanda hastaların uygun sağlık hizmeti almalarını sağlayan hasta haklarını da sağlamaya yöneliktir. Nitekim hekim aşağıda yer vermiş olduğumuz yükümlülükleri yerine getirdiği takdirde hastalar da kusursuz sağlık hizmetlerinden faydalanmış olacaktır. 

  • Özen gösterme yükümlülüğü
  • Muayene yükümlülüğü
  • Hastanın öyküsünü alma yükümlülüğü
  • Teşhis yükümlülüğü
  • Tedavi yükümlülüğü
  • Zamanında tedavi yükümlülüğü
  • Reçete yazma yükümlülüğü
  • Kayıt tutma yükümlülüğü
  • Sır saklama yükümlülüğü
  • Bildirim yükümlülüğü
  • Kimlik tespiti yapma yükümlülüğü
  • Zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırma yükümlülüğü

Kategoriler

  • İdare Hukuku

  • Tıp Hukuku

  • Polis, Asker Ve Memur Hukuku

  • Bilişim Hukuku

  • Boşanma Ve Nafaka Hukuku

  • Tazminat Hukuku

  • İş Hukuku

  • Ceza Hukuku

  • Ticaret Hukuku

  • Miras Hukuku

  • Sağlık Turizmi Hukuku

  • Tüketici Hukuku


İlgili Bloglar







DİĞER BLOG YAZILARIMIZ


Hekimin Hukuki Sorumluluğunun Yasal Sebepleri Nelerdir?
Hekimin Hukuki Sorumluluğunun Yasal Sebepleri Nelerdir?

Hekimin hastaya gerçekleştirmiş olduğu tıbbi müdah...

Devamı
Kürtaj Yasal mı
Kürtaj Yasal mı

Kürtaj, bebek aldırma ya da gebeliğe son verme ana...

Devamı
Limited Şirket Avukatı
Limited Şirket Avukatı

Limited Şirket Türk Ticaret Kanununun altıncı kısm...

Devamı
Tıbbi Malpraktisin Ortaya Çıkış Şekilleri Nelerdir?
Tıbbi Malpraktisin Ortaya Çıkış Şekilleri Nelerdir?

Tıbbi malpraktisin ortaya çıkış şekilleri kasten v...

Devamı
Mil Hukuk ve Danışmanlık