İş Hukukunda Cezai Şart

İş Hukukunda Cezai Şart

30-09-2019
İş Hukukunda Cezai Şart

İŞ HUKUKUNDA CEZAİ ŞART

Cezai şart Yargıtaya göre mevcut borcun ifa edilememesi ya da eksik ifası durumunda ödenmesi gereken mali değeri haiz ayrı bir edimdir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 420'nci maddesine göre "Hizmet sözleşmelerine sadece işçi aleyhine konulan ceza koşulu geçersizdir". Bu madde gereğidir ki iş sözleşmelerine sadece işçi aleyhine konulan cezai şartlar geçersizdir. Ancak sadece işçi lehine konulan cezai şartlar ise geçerlidir. İşveren aleyhine tek taraflı konulan ceza koşulu geçerli olup bu cezai şartın sınırını Medeni Kanun madde 2'deki dürüstlük kuralı belirlemektedir. Cezai şart işçi lehine tek taraflı olarak konulabilecekken işçi aleyhine ancak ve ancak karşılıklılık ilkesi gereği işverenle birlikte konulabilir. İşçi aleyhine kararlaştırılan cezai şartın da koşulları ve miktarının işveren aleyhine kararlaştırılandan daha fazla olmaması gerekir.  Eğer işçi aleyhine kararlaştırılan cezai şart işveren aleyhine kararlaştırılan cezai şarttan daha fazla ise, cezai şart tamamen ortadan kalkmayacak işçinin yükümlülüğü işverenin sorumlu olduğu miktarı ve şartları aşmayacaktır.

İşçiye verilen eğitim karşılığı belli bir süre çalışması koşuluna bağlanan cezai şartın tek taraflı olarak değerlendirilmesi düşünülemez. Zira işçiye verilen eğitim bedeli kadar cezai şartın karşılığı bulunmakta olup bu durum karşılıklılılk esasına göre düzenlenmiştir. Çünkü işçi kendisine verilen eğitimin karşılığı olarak belli bir süre çalışmayı kabul etmiş bulunmaktadır. 

Belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmelerinde cezai şart içeren hükümler karşılıklılık prensibinin bulunması halinde kural olarak geçerlidir. Fakat sözleşmenin süresinden önce feshi koşuluna bağlı ceza koşulunun geçerli olabilmesi taraflar arasındaki iş sözleşmesinin belirli süreli olması durumuna bağlıdır. Sözleşme belirsiz süreli bir sözleşme ise sözleşmenin süresinden önce feshi koşuluna bağlı ceza koşulunun geçerliliğinden bahsedilemeyecektir. 

İş ilişkisinin devam ettiği sırada, sözleşmenin bitiminden sonra işçinin işverenle rekabet etmeyeceğini ayrı bir sözleşme olarak rekabet yasağı sözleşmesi ile kararlaştırıp yaptırım olarak ceza koşulu öngörülebilir. Burada önemli olan husus iş akdinin devam ettiği sırada işçi, yapılan rekabet yasağı sözleşmesine göre sözleşme hükümlerini ihlal eder ve cezai şart ödemek zorunda kalırsa dava iş mahekemelerinde görülecek ancak rekabet yasağının iş sözleşmesinin sona ermesinden sonra ihlal edilmesi durumunda ceza koşuluna göre açılacak davalarda görevli mahkeme Ticaret Mahkamesi olacaktır. 

Ceza koşulu alacağı, niteliği itibari ile bir ücret alacağı değildir. Bundan dolayıdır ki yasal faiz temerrüt tarihinden itibaren doğacak, zaman aşımı süresi de 10 yıl olacaktır.

"davacı firmanın ... dan ihale aldığı .... atık su artıma tesisi işletme işinde teknik müdür olarak çalışmak üzere beş yıl süreli iş sözleşmesi imzalamıştır. Taraflarca yapılan iş sözleşmesinin 3. maddesinde sözleşmenin 36 ay süreli olduğu ancak ... nın süreyi 24 ay daha uzatması halinde sözleşmenin bu süre kadar daha uzayacağı belirtilmiştir. Yine 7. maddesinde iş sözleşmesinin işverence haksız olarak feshedilmesi halinde kalan ücretlerin ödeneceğine ilişkin düzenleme bulunmaktadır. İşyeri artıma tesisi işletme işi yapmaktadır ve davacı da çevre mühendisidir. İşin niteliğinde ve iş sözleşmesinde 4857 sayılı İş Kanununun 11. maddesinde sayılı olan akdin belirli süreli sayılması için bulunması zorunlu olan koşullar bulunmamaktadır. Bu durumda taraflar arasında yapılan sözleşmenin belirli süreli olabilmesi için gerekli olan koşullar bulunmamaktadır. Bu durumda taraflar arasında yapılan sözleşmenin belirli süreli olabilmesi için gerekli olan objektif nedenler bulunmadığından süreye bağlı şart gerçekleşmemiştir. Tarafların yerine geçerek sözleşmenin asgari süreli olarak kabulü mümkün de değildir. Sözleşmenin süresinden önce feshi durumuna bağlı olan bakiye süre ücretinin ödeneceğine ilişkin ceza koşulu talebinin reddi gerekirken kabulü hatalıdır..." Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2013/33799, 2013/28159

Kategoriler

  • İdare Hukuku

  • Tıp Hukuku

  • Polis, Asker Ve Memur Hukuku

  • Bilişim Hukuku

  • Boşanma Ve Nafaka Hukuku

  • Tazminat Hukuku

  • İş Hukuku

  • Ceza Hukuku

  • Ticaret Hukuku

  • Miras Hukuku

  • Sağlık Turizmi Hukuku

  • Tüketici Hukuku


İlgili Bloglar







DİĞER BLOG YAZILARIMIZ


İhbar Tazminatı Nedir?
İhbar Tazminatı Nedir?

İhbar tazminatı iş kanununun 17. maddesinde düzenl...

Devamı
İş Hukukunda İbraname Nedir?
İş Hukukunda İbraname Nedir?

İş hukukunda ibranamenin büyük önemi bulunmaktadır...

Devamı
Kıdem Tazminatına Faiz Uygulanır mı?
Kıdem Tazminatına Faiz Uygulanır mı?

Kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tari...

Devamı
İş Arama İzni Nedir? İş arama İzni Ücreti Ne Kadardır?
İş Arama İzni Nedir? İş arama İzni Ücreti Ne Kadardır?

İş arama izni 4857 sayılı İş Kanunun 27. maddesind...

Devamı
Mil Hukuk ve Danışmanlık