İdari İşlemin İptali Davası

İdari İşlemin İptali Davası

16-07-2020
İdari İşlemin İptali Davası

İdari İşlemin İptali Davası

İdari işlemin iptali davası 2577 sayılı idari yargılama usulü kanununda yer alan dava türlerinden biridir ve devletin yapmış olduğu idari işlemlerin hukuk aleminden kaldırılması için açılan davalardandır. Nitekim Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin görevine giren uyuşmazlıkların çözümü 2577 sayılı Kanunda gösterilen usullere tabidir. İdari işlemin iptali davasında idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için dava açılır. İdari işlemin iptali bu belirtmiş olduğumuz yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarına aykırılık bakımından idare mahkemeleri tarafından inceleme konusu yapılmaktadır.

İdari İşlemlerin İptali

İdari işlemin iptali davasında yargılama, daha doğru ifade ile Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemelerinde açılacak idari işlemin iptali davalarında yargılama usulü yazılı yargılama usulü olup  inceleme evrak üzerinde yapılmaktadır. Anlaşılacağı üzere idare mahkemelerinde açılan idari işlemin iptali davalarında duruşma yapılması tarafların taleplerine bağlı olup ihtiyaridir.

İdari İşlemin İptali Davasını Kimler Açabilir

İdari işlemin iptali davasını kimler açabilir- 2577 sayılı idari yargılama usulü kanununda düzenlenmiştir. Buna göre idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından dava açılabilecektir. Görüleceği üzere idari işlemin iptali davası o idari işlemin uygulanmasından dolayı menfaatlari ihlal edilenler tarafından açılabilecektir. İdari işlemler bireysel ve düzenleyici idari işlemler olduğundan bahisle birey idari işlemlere karşı o idari işlemden menfaati zarar gören kişi dava açabilecektir. Örnek vermek gerekirse öğretmen olan bir kişinin atamasının yapılması ile o atama işlemine karşı atama işleminden menfaati ihlal edilen öğretmen dava açabilecektir. Ya da başka bir örnek verecek olursak; sözleşmesi feshedilen bir memurun sözleşmesinin feshi işleminin iptali için dava sözleşmesi feshedilen memur tarafından açılabilecektir. 

İdari İşlemin İptalinde Yargı Yetkisi

İdari işlemin iptali davasında  idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdari mahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler.

İdari İşlemin İptali Davaları

Naklen Atama Kararına İtiraz davası
Uzman Erbaşlık Sözleşmesinin Feshedilme Sebepleri davası
Uzman Erbaş Güvenlik Soruşturması
Disiplin Cezalarına itiraz davası
Malulen Emeklilik Şartları ve Malulen Emeklilik Davası
Aile Hekimi İhtar Puanı İptal Davası,
Memnu Hakların İadesi Davası
Meslekten Çıkarma cezası iptal davası
Ohal komisyonu red kararının iptali davası
Eczane Ruhsatı İptali Davası gibi davalar örnek olarak gösterilebilir.

İdari işlemin iptali davalarında önemli olan dava dilekçelerinin kusursuza yakın olarak hazırlanmasıdır. Nitekim idari işlemin iptali davalarında kusursuz bir şekilde hazırlanan dava dilekçeleri idare mahkemesini yönlendirecek ve davanın tabiri caiz ise pusulası olacaktır. Zira bu dilekçeye istinaden davalı taraf savunmalarını yapacak ve delillerini sunacak olup mahkeme de bu dilekçedeki talep ve sonuca istinaden işlem gerçekleştirecektir. Aksi durum ne yazık ki davanın sürüncemede kalmasını sağlayacağı gibi reddine de sebep olacak niteliktedir. 

İptal Davası Özellikleri

İptal davası özellikleri bakımından idari işlemin iptali davası kendine has özellikler taşımaktadır. İdari yargılama özel hukuktan farklı bir işleyişe tabi olduğundan dolayı dilekçelerin verilmesi, dilekçelerde bulunması gerekenler ile dilekçelere verilecek cevapların süreleri farklılıklar göstermektedir. Bu nedenle idari işlemin iptai davasında dosya takibinin yapılması ayrı bir uzmanlık gerektiren bir husustur.

İdari İşlemin İptali Davasının Açılması

İdari işlemin iptali davasının açılmasında idari davalar idare mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır. Dilekçelerde bulunması gereken hususlar hakkında İdare Hukukunda Dava Dilekçesinde Bulunması Gerkenler başlıklı makalemizi okuyabilirsiniz. Unutulmamalıdır ki her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılır. Ancak, aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık yada sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabilir. Birden fazla şahsın müşterek dilekçe ile dava açabilmesi için davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunması ve davaya yol açan maddi olay veya hukuki sebeplerin aynı olması gerekir. 

İdare mahkemesi  başkanlıklarına verilen dilekçelerin harç ve posta ücretleri alındıktan sonra deftere derhal kayıtları yapılarak kayıt tarih ve sayısı dilekçenin üzerine yazılır. Dava bu kaydın yapıldığı tarihte açılmış sayılır.Davacılara, kayıt tarih ve sayısını gösteren imzalı ve mühürlü, pulsuz bir alındı kağıdı
verilir. Herhangi bir sebeple harcı veya posta ücreti verilmeden veya eksik harç veya posta ücreti ile dava açılmış olması halinde, otuz gün içinde harcın ve
posta ücretinin verilmesi ve tamamlanması hususu daire başkanı veya görevlendireceği tetkik hakimi, mahkeme başkanı veya hakim tarafından ilgiliye tebliğ olunur. Tebligata rağmen gereği yerine getirilmediği takdirde bildirim aynı şekilde bir daha tekrarlanır. Harç veya posta ücreti süresi içinde verilmez veya tamamlanmazsa davanın açılmamış sayılmasına karar verilir ve davacıya tebliğ olunur. 

Dava açıldıktan sonra posta ücretinde tebliğ işlemlerinin yapılmasını engelleyecek şekilde azalma olması halinde, otuz gün içinde posta ücretinin tamamlanması daire başkanı veya görevlendireceği tetkik hakimi, mahkeme başkanı veya hakim tarafından ilgiliye tebliğ olunur. Tebligata rağmen gereği yerine getirilmediği takdirde bildirim aynı şekilde bir daha tekrarlanır. Posta ücreti süresi içinde tamamlanmazsa dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir. Bu kararın tebliği tarihinden başlayarak üç ay içinde, noksanı tamamlanmak suretiyle yeniden işleme konulması istenmediği takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verilir ve davacıya tebliğ olunur.

İdari İşleme İtiraz Süresi

İdari işleme itiraz süresi- Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gündür. 
Bu süreler;
İdari işlemin iptali davası için yazılı bildirimin yapıldığı, tarihi izleyen günden başlar. Adresleri belli olmayanlara özel kanunlarındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim yapılan hallerde, özel kanununda aksine bir hüküm bulunmadıkça süre, son ilan tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün sonra işlemeye başlar.  İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz. 

İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem yapılması için idari makamlara başvurabilirler. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde idare Altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı,isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler. 

İdari Dava Açmadan Önce İdareye Başvuru

İdari dava açmadan önce idareye başvuru- İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Ancak başvuru zorunlu değildir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.  İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır. Burada önemli olan husus idari işlemin iptali davası açılmadan önce idareye başvurunun zorunlu olmamasıdır. Ne yazık ki bu durum çokca karıştırılmaktadır. Nitekim kişiler, ilgililer idari işlemin iptali davası açmadan önce zorunlu olduğunu düşündüklerinden mütevellit idareye başvuru yapmakta ve idari işlemin dava açmadan iptalini talep etmektedirler. Ancak buradaki bu başvuru hususu zorunlu bir husus değildir. İlgililer idari işlemin iptali davası açmadan önce idareye başvuru yapmak zorunda değildirler. İşlemin tebliğinden itibaren idareye başvuru yapmadan dava açma süresi içerisinde idari işlemin iptali davasını açabilirler.

İdari İşlemin İptali Davasında Süreler

İdari işlemin iptali davasında süreler, tebliğ yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar.  Tatil günleri sürelere dahildir. Şu kadarki, sürenin son günü tatil gününe rastlarsa, süre tatil gününü izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar.  Sürelerin bitmesi çalışmaya ara verme zamanına rastlarsa bu süreler, ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır. 

İdari İşlemin İptali Davasında Dosyaların İncelenmesi

İdari işlemin iptali davasında idare mahkemesi, bakmakta oldukları davalara ait her türlü incelemeyi kendiliğinden yapar. Mahkemeler belirlenen süre içinde lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilgilerin verilmesini taraflardan ve ilgili diğer yerlerden isteyebilirler. Bu husustaki kararların, ilgililerce, süresi içinde yerine getirilmesi mecburidir. Haklı sebeplerin bulunması halinde bu süre, bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir. 

Taraflardan biri ara kararının icaplarını yerine getirmediği takdirde, bu durumun verilecek karar üzerindeki etkisi mahkemece önceden takdir edilir ve arakararında bu husus ayrıca belirtilir.

İdari İşlemin İptali Davasında Deliller

İdari işlemin iptali davasında delil- Dilekçeler ve savunmalarla birlikte verilmeyen belgeler, bunların vaktinde ibraz edilmelerine imkan bulunmadığına mahkemece kanaat getirilirse, kabul ve diğer tarafa tebliğ edilir. Bu belgeler duruşmada ibraz edilir ve diğer taraf cevabını hemen verebileceğini beyan eder veya cevap vermeye lüzum görmezse, ayrıca tebliğ edilmez

İdari İşlemin İptali Davasında Karar

Konular aydınlandığında meseleler sırasıyla oya konulur ve karara bağlanır. İdari yargılama usulü kanununun 15 nci maddede sayılan sebeplerden biri ile veya yargılama usullerine ilişkin meselelerde azınlıkta kalanlar işin esası hakkında da oylarını kullanırlar. Azınlıkta kalanların görüşleri kararların altına yazılır. Her dava dosyası için görüşmelere katılan başkan ve üyelerin, Danıştayda düşünce veren savcının, tetkik hakiminin ve tarafların ad ve soyadlarını, incelenen dosya numarasını, kısaca dava konusunu ve verilen kararın neticesini, çoğunlukta ve azınlıkta bulunanları gösteren bir tutanak düzenlenir. Bu tutanaklar görüşmelere katılanlar tarafından aynı toplantıda imzalanır ve dosyalarında saklanır.

İdare Mahkemesi İşlemin İptal Kararının Uygulanması

İdare mahkemesi işlemin iptal kararının uygulanması-İdari işlemin iptali gerekçesiyle idare mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.

İdare mahkemesi kararlarına göre işlem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan hallerde idare aleyhine ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. Mahkeme kararlarının süresi içinde kamu görevlilerince yerine getirilmemesi halinde tazminat davası ancak ilgili idare aleyhine açılabilir.

İdari İşlemin İptali Davasında Yetki

İdari işlemin iptali davasında yetki- Kamu görevlilerinin atanması ve nakilleri ile ilgili davalarda yetkili mahkeme, kamu görevlilerinin yeni veya eski görev yeri idare mahkemesidir. Kamu görevlilerinin görevlerine son verilmesi, emekli edilmeleri veya görevden uzaklaştırılmaları ile ilgili davalarda yetkili mahkeme, kamu görevlisinin son görev yaptığı yer idare
mahkemesidir. 

Kamu görevlilerinin görevle ilişkisinin kesilmesi sonucunu doğurmayan disiplin cezaları ile ilerleme, yükselme, sicil, intibak ve diğer özlük ve parasal hakları ve mahalli idarelerin organları ile bu organların üyelerinin geçici bir tedbir olarak görevden uzaklaştırılmalarıyla ilgili davalarda yetkili mahkeme ilgilinin görevli bulunduğu yer idare mahkemesidir.

Valilik Red Kararına İtiraz Davası

Valilik red kararına itiraz- İdari soruşturma iznine itiraz, işleme konulmama kararına itiraz ya da benzer valilik kararlarına karşı idare mahkemesinde idari işlemin iptali davası açılabilemektedir. Vali, kanun, tüzük, yönetmelik ve Hükümet kararlarının neşir ve ilanını ve uygulanmasını sağlamak ve ve emirlerini yürütmekle görevlidir. Bu işlerin gerçekleştirilmesi için gereken bütün tedbirleri almaya yetkilidir. Kanun, tüzük, yönetmelik ve Hükümet kararlarının verdiği yetkiyi kullanmak ve bunların yüklediği ödevleri yerine getirmek için valiler genel emirler çıkarabilir ve bunları ilan ederler. İşte bu kararlara karşı hakları ihlal edilmiş olan kişiler dava açabilme hakkına sahiptirler ki bu husus idari işlemin iptaline konu olabilmektedir. Nitekim Valilik tarafından alınan kararlar ve yapılan işlemler idari bir işlemdir ve her zaman yargı denetimine tabidir. 

İdari İşlemin İptali Davasında Harç ve Masraflar

İdari işlemin iptali davasında harç ve masrafların da yatırılması şarttır. İdari işlemin iptali davasında harç ve masrafların yatırılmadan dava açılması mümkündür ancak sonradan harçların ve masrafların tamamlanması gerekir. Hakim harç ve masrafların tamamlanması için davacıya süre verir. Verilen süre içerisinde harç ve masraflar tamamlanmaz ise bu durumda ne yazık ki davanın reddine karar verilecektir. İdari işlemin iptali davasında işlem iptal edilir ise mahkeme davanın açılması sırasında davacı tarafından ödenen harç ve masrafların davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verecektir.

İdari İşlemin İptali Davasında Duruşma Yapılır mı

İdari işlemin iptali davasında duruşma yapılması talebe bağlıdır. Mahkeme idari işlemin iptali davasında duruşma talebi olmadan duruşma kararı veremez. Ayrıca duruşma talebi varsa duruşma yapmama kararı da alamaz zorunlu olarak duruşma yapmalıdır. Duruşma talebinde buluanan taraf duruşma harcını da mahkeme veznesine yatırmak zorundadır. Duruşma harcı yatırılmadan mahkeme duruşma yapmayacağı gibi yukarıda da belirttiğimiz gibi harç tamamlatma kararı verecektir. Ancak duruşma harcı tamamlanmaz ise mahkeme davayı reddetmez bu durumda duruşma yapılmaktan vazgeçmiş sayılır.

İdari İşlemin İptali Davasında Yürütme Durdurma Talebinde Bulunulur mu

İdari işlemin iptali davasında yürütme durdurma talebinde bulunulabilir. İdari işlemin iptali davasında yürütme durdurma isteyen davacı yürütme durdurma harcını da yatırmak zorundadır. Yürütme durdurma harcını yatırmayan davacı harç tamamlatma kararından sonra da harcı tamamlamazsa mahkeme yürütme durdurma talebinden vazgeçilmiş sayıldığına karar verecektir. Yürütme durdurma talebi reddolan kişi yürütme durdurma kararına karşı ret kararının kendisine  tebliğinden itibaren 7 gün içinde bölge idare mahkemesine itirazda bulunabilir. Bölge İdare mahkemesinin vereceği karar kesindir. Ayrıca yürütme durdurma red kararına itiraz için de yürütme durdurma red kararına itiraz harcının yatırılması şarttır. Davanın kazanılmasından sonra yatırılan harçlar geri alınacaktır.

Kategoriler

  • İdare Hukuku

  • Tıp Hukuku

  • Polis, Asker Ve Memur Hukuku

  • Bilişim Hukuku

  • Boşanma Ve Nafaka Hukuku

  • Tazminat Hukuku

  • İş Hukuku

  • Ceza Hukuku

  • Ticaret Hukuku

  • Miras Hukuku

  • Sağlık Turizmi Hukuku

  • Tüketici Hukuku


İlgili Bloglar







DİĞER BLOG YAZILARIMIZ


Silahlı Kuvvetlerden Ayırma Cezası Nedir?
Silahlı Kuvvetlerden Ayırma Cezası Nedir?

Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma cezası TSK Disi...

Devamı
DİSİPLİN CEZALARININ YERİNE GETİRİLME ŞEKİLLERİ NELERDİR?
DİSİPLİN CEZALARININ YERİNE GETİRİLME ŞEKİLLERİ NELERDİR?

Subay yedek subay dahil, astsubaylar, uzman erbaşl...

Devamı
Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Cezaları Nelerdir?
Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Cezaları Nelerdir?

Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Cezaları, 6413 Sa...

Devamı
Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Suç ve Cezaları Nelerdir?
Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Suç ve Cezaları Nelerdir?

Yükseköğretim kurumları öğrencilerine verilecek di...

Devamı
Mil Hukuk ve Danışmanlık